Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-30T19:39:36.237773+00:00

КъэбарышӀур: Апостолхэм ашӀэгъэ Ӏофхэр

КъэбарышӀур: Апостолхэм ашӀэгъэ Ӏофхэр

1. Апостолхэм ашӀэгъэ Ӏофхэр

Апостолхэм ашӀэгъэ Ӏофхэр

Апостолхэм ашӀэгъэ Ӏофхэр

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

АПЭРЭШЪХЬ

АПОСТОЛХЭМ АШӀЭГЪЭ ӀОФХЭР

Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэ апостолхэм къафыригъэхынэу къызэригъэгугъагъэхэр

11-2Теофил[*] лъапӀ, апэм къыщегъэжьагъэу Тхьэм Исус уашъом зыдищэежьыгъэ мафэм нэсыфэ, Исус ышӀэгъэ Ӏоф пстэури, цӀыфхэм аригъэшӀэгъэ Ӏоф пстэури апэрэ тхылъэу[*] сэ стхыгъэм ит. Исус, Тхьэм ежь уашъом дищэежьыным ыпэкӀэ, къыхихыгъэ апостолхэм[*] Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ илъэкӀыкӀэ унашъохэр афишӀыгъ+. 3Исус къин зещэчым ыуж, щэч хэмылъэу лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэр бэрэ афигъэшъыпкъэжьэу ахэмэ заригъэлъэгъущтыгъ. Мэфэ тӀокӀитӀум къыкӀоцӀ апостолхэм бэрэ заригъэлъэгъущтыгъ, Тхьэм и Тетыгъошхо иӀофхэм яхьылӀагъэуи къадэгущыӀэщтыгъ+. 4Исус ахэмэ ягъусэ зэхъум, унашъо афишӀыгъ:

– Къалэу Ерусалим шъудэмыкӀ, ау сэ зигугъу къышъуфэсшӀыгъэу, Ты лъапӀэм шъукъызэригъэгугъагъэм[*] шъупаплъ;+
5сыда пӀомэ, Иуан псыкӀэ цӀыфхэр ыумэхъыщтыгъэх, ау мэфэ заулэ зытешӀэкӀэ, Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэкӀэ шъуиумэхъыщт+.

Исус уашъом зэрэдэкӀоежьыгъэр

6Апостолхэр зызэрэугъоихэм, Исус къеупчӀыгъэх:

– Зиусхьан, Израиль ипачъыхьагъу мы мафэхэм зэтебгъэуцожьыщта+?

7– Ты лъапӀэм итетыгъошхокӀэ уахътэхэуи лъэхъанэхэуи ыгъэнэфагъэхэр шъушӀэнхэ шъуфитэп, – ариӀожьыгъ Исус+. 8– Ау Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къызышъуфехыкӀэ, лъэкӀ шъуиӀэ хъунышъ, Ерусалими, зэкӀэ Иудей хэкуми, Самарие хэкуми, дунаим ыкъуапэ нэс шыхьат шъукъыщысфэхъущт+.

9Исус а гущыӀэхэр къызеӀохэм ыуж, ахэмэ алъэгъоу Тхьэм ар уашъом дищэежьыгъ. Зы ошъуапщэ горэ Исус къышъхьащыхьи, ежь амылъэгъужьы хъугъэ+.

10Исус уашъом зыдэкӀоежьым, апостолхэм анэхэр уашъом тырагъэдыкъагъэхэу, ошӀэ-дэмышӀэу лӀитӀу шъошэ фыжькӀэ фэпагъэхэу[*] ахэмэ адэжькӀэ къэуцугъэх+.

11Шъо, Галилей цӀыфхэр, – къаӀуагъ а лӀитӀумэ, – сыд пае мыщ дэжьым шъущытэу уашъом шъудэплъыера? Мы Исусэу Тхьэм уашъом дищэежьыгъэр уашъом дэкӀоежьыгъэу зэрэшъулъэгъугъэм фэдэ къабзэу къехыжьыщт+.

Апостолхэм ежьхэм ащыщ хъунэу Иудэ ычӀыпӀэкӀэ Матфый зэрэхахыгъэр

12Ащ нэужым апостолхэр Елеон Ӏуашъхьэм ехыжьхи, Ерусалим агъэзэжьыгъ. Елеон Ӏуашъхьэр Ерусалим игъунэгъоу щыт, шэмбэт гъогум[*] икӀыхьагъэ фэдизэу+. 13Къалэм дэхьажьхи, ахэр зэрыс унэ лъагэм дэкӀоежьыгъэх; ахэр мыхэр арыгъэх: Петрэ, Иуан, Якъуб, Индрыс; етӀанэ Филипп, Фомэ, Бар-Талмай, Маттэ; Алфей ыкъо Якъуб, Симонэу ихэгъэгу ыпсэ емыблэжьэу фэлажьэщтыгъэр, Якъубэ ыкъо Иуд+. 14Бзылъфыгъэ заулэ, Исус янэу Мерэм, Исус ышхэр ягъусэхэу, ахэмэ зэкӀэ зэдаштэу Тхьэм елъэӀу зэпытыщтыгъэх+.

15А мафэхэм ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ купэу нэбгыришъэрэ тӀокӀырэ фэдиз хъущтыгъэм Петрэ къыхэуцуи, къыӀуагъ:

16– Сшыхэр, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ пачъыхьэ Даутэ ыгу къырилъхьэхи, Иудэ зыцӀэм ехьылӀагъэу къыригъэӀуагъэхэр къэшъыпкъэжьынхэ фэягъэх. А Иудэр ары[*] Исус къэзыубытыгъэхэм гъогур язгъэлъэгъугъэр+. 17Ари тэ тщыщыгъ, мы Ӏофыми тигъусэу фэлажьэщтыгъ+.

18Бзэджагъэу ышӀагъэм пае пкӀэу ратыгъэмкӀэ[*] Иудэ хьасэ къыщэфыгъ.

А хьасэм бгъэгукӀэ хафи, ыныбэ зэгоути, икӀэтӀыйхэр зэкӀэ къикӀыгъэх. 19Ерусалим дэс цӀыф пстэуми Иудэ къехъулӀагъэм икъэбар зэхахыгъ, абзэкӀи а хьасэм АкелдамэкӀэ еджэщтыгъэх. Ащ къикӀырэр «Лъыосэ Хьас»+.

20ЕтӀанэ Петрэ къыхигъэхъожьыгъ:

– Орэд ЛъапӀэхэм мыщ фэдэу арыт[*]:

«ИпсэупӀэ нэкӀ орэхъу. Зи ерэмыс». Мыщ фэдэуи арыт: «Ащ ипшъэрылъ нэмыкӀ горэм ерэштэжьи, ычӀыпӀэ ерэуцожь»+.

21-22– Арыти, Исус лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэр Иудэ ычӀыпӀэкӀэ нэмыкӀ горэм къыддиушыхьатын фае. А шыхьатыр Исус къытхахьэу, къытхэкӀэу зыщытыгъэ лъэхъаным зэкӀэ, Иуан Исус зиумэхъыгъэ мафэм щегъэжьагъэу Тхьэм Исус уашъом дищэежьыфэ, тигъусагъэхэм ащыщын фае+.

23Аущтэу нэбгыритӀу агъэуцугъ: Юсыфэу Бар-ШаббэкӀэ заджэхэрэмрэ (ащ Иусти раӀуагъ) Матфыйрэ+.

24-25ЕтӀанэ Тхьэм елъэӀухэзэ аӀуагъ:

– Зиусхьан, о цӀыф пстэуми агухэм арылъыр ошӀэ. Мы нэбгыритӀумэ ащыщэу, апостолым иӀоф ышӀэнэу хэпхыгъэр къытэгъэлъэгъу; сыда пӀомэ, Иудэ а Ӏофыр къыгъани, ежь фэшъошэ чӀыпӀэм кӀуагъэ+.

26ЕтӀанэ пхъэдз радзи, пхъэдзыр Матфый тефагъ. Аущтэу апостол пшӀыкӀузымэ ягъусэу Матфыий апостол хъугъэ+.

ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ

Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм къызэрафехыгъэр

2^1Пэнтэкост зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхор[*] къызэсым, шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр зэкӀэ зы чӀыпӀэм щытыгъэх+. 2ОшӀэ-дэмышӀэу жьыбгъэшхоу къепщэрэм ибырсыр мэкъэшхо фэдэ макъэ уашъом къехи, унэу зэрысхэм зэкӀэ мэкъэшхор из хъугъэ. 3МашӀом фэдэу бзэгухэр къафэлъэгъуагъэх. А бзэгухэм загощи, ахэмэ ащыщэу хэтрэ цӀыфи зы бзэгу къытенагъэу хъугъэ+. 4Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ зэкӀэми агухэм инэу арылъ хъуи, хымабзэхэмкӀэ къэгущыӀэхэу аублагъ, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къызэригъэгущыӀагъэхэм фэдэу+.

5Дунаим сыдрэ лъэпкъи щыщхэу Тхьэм шӀолӀыкӀ фызиӀэ джуртхэр Ерусалим дэсыгъэх. 6А бырсыр мэкъэшхор къызэхъум, зыфахьын амышӀэу, цӀыфыбэхэр зэхэлъэдагъэх; сыда пӀомэ, хэти ежь ыбзэкӀэ ахэр къэгущыӀэхэу зэхахыгъэти ары. 7Лъэшэу агъэшӀагъоу зэраӀожьыщтыгъ:

– Мы къэгущыӀэрэ лӀыхэр зэкӀэ Галилей хэкум щыщхэба? 8Ащыгъум тэ тщыщэу, хэти ежь ыбзэкӀэ ахэр къэгущыӀэхэу зэхихын ылъэкӀэу сыдэущтэу хъура? 9Партие хэгъэгум щыщхэми, Мидие хэгъэгум щыщхэми, Елам хэгъэгум щыщхэми, Месопотамие хэгъэгум исхэми, хэкухэу Иудейрэ Каппадокиерэ арысхэми, хэкухэу Понтрэ Асиерэ арысхэми, 10хэкухэу Фригиерэ Памфилиерэ арысхэми, Мысырымрэ Либие хэгъэгум щыщ Кириние къалэм пэгъунэгъу лъэныкъомрэ арысхэми, Рим къэлэшхом къикӀыгъэхэми, 11джуртхэми, прозелитхэми[*], Крит хыгъэхъунэм[*] щыщхэми, арабхэми, тэ зэкӀэ тыбзэхэмкӀэ Тхьэм Ӏофышхохэу ышӀагъэхэм якъэбар ахэмэ къаӀуатэу зэхэтэхы+.

12ЦӀыф пстэуми агъэшӀагъоу, зыфахьын амышӀэу зэраӀожьыщтыгъ:

– Сыдым щыща мы къэхъугъэр?

13Зыгорэхэми акӀэнакӀэхэу къаӀуагъ:

– Сэнэпс ӀэшӀум ыгъэутэшъуагъэх+.

Пэнтэкост мэфэкӀ мэфэшхом Петрэ цӀыф купышхоу зэхэтхэм апашъхьэ къызэрэщыгущыӀагъэр

14Джащыгъум Петрэ апостол пшӀыкӀузымэ ягъусэу къэтэджи, ымакъэ къыӀэти, гущыӀэр къыублагъ.

– Сшы джуртхэмрэ Ерусалим дэсхэмрэ, мыр зэжъугъашӀэ, къасӀохэрэми шъукъядэӀу. 15Шъо къызэрэшъушӀошӀырэм фэдэу мы лӀыхэр утэшъуагъэхэп, сыда пӀомэ, пчэдыжь сыхьатыр бгъу[*] хъугъэ ныӀэп. 16Ау мыщ дэжьым къыщыхъугъэр пегъымбар Иоил[*] Ӏофэу зытегущыӀагъэр ары:

17«Тхьэм моущтэу еӀо: дунаим иаужырэ мафэхэм сэ с Псэ ЛъапӀэ цӀыф пстэуми къафезгъэхыщт. СигущыӀэхэр шъо шъукъохэмрэ шъупхъухэмрэ агухэм къарыслъхьанхэшъ, къязгъэӀощт. ШъуикӀалэхэми Ӏофхэр къафэзгъэлъэгъощтых, шъуинахьыжъхэми пкӀыхьапӀэхэр язгъэлъэгъущтых.

18А мафэхэм къысфэӀорышӀэрэм, хъулъфыгъэми бзылъфыгъэми, сэ с Псэ ЛъапӀэ къафезгъэхыщт, сигущыӀэхэри ахэм агухэм къарыслъхьанхэшъ, къязгъэӀощтых.

19Уашъом Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр къыщызгъэлъэгъощтых, чӀылъэми нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр къыщызгъэлъэгъощтых, лъы, машӀо, Ӏугъошхо къэхъущтых+.

20Зиусхьаным имэфэшхоу щытхъушхо зиӀэр къэкӀоным ыпэкӀэ, тыгъэри шӀункӀ къэхъущт, мазэри лъым фэдэ хъущт+.

21Хэт щыщи Зиусхьаныр къыдэӀэпыӀэнэу елъэӀурэр мыкӀодэу къэнэжьыщт»+.

22Ащ нэужым Петрэ джыри ипсалъэ къыпидзэжьыгъ:

– Шъо, израиль лӀыхэр, мы гущыӀэхэм шъукъядэӀу: Назарет щыщ Исус ежь зэрэщыщыр шъо Тхьэм къышъуфигъэшъыпкъэжьыгъ. Тхьэм ар къызэригъэшъыпкъэжьыгъэр Исус лъэкӀ зыхэлъ Ӏофышхохэмрэ Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэмрэ шъуадэжь зэрэщыригъэшӀагъэхэри, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр зэрэщыригъэгъэлъэгъуагъэхэри ары+. 23Тхьэм гухэлъэу ыухэсыгъэм тетэуи, Тхьэм ар къэхъуным ыпэ къэхъунэу зэришӀэщтыгъэм фэдэуи, Исус къышъуӀэкӀэхьагъ. ЦӀыф бзаджэхэм шъо къащым тыряжъугъэӀулӀи, яжъугъэукӀыгъ+. 24Ау Тхьэм ар лӀэныгъэм икъин щэчыным хищыжьыгъэу, лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъ; сыда пӀомэ, лӀэныгъэм ар зыӀэкӀиубытэн ылъэкӀыщтыгъэп+. 25Пегъымбар Даутэ Исус ехьылӀагъэу моущтэу къыӀуагъ[*]:

«Зиусхьаныр сапашъхьэ итэу слъэгъу зэпытыгъ.

ЗыкӀи симыгъэгумэкӀыным пае, ар сиджабгъукӀэ къызгот+.

26Арышъ, сыгу мэгушӀо, сыбзэгуи мэгушӀо.

Спкъи гугъэпӀэшӀу иӀэу псэфыжьыщт,

27сыда пӀомэ, лӀагъэхэм ядунаи сэ спсэ къыфэбгъэнэжьыщтэп.

УиӀорышӀэ лъапӀэм ихьадэ бгъэшъущтэп+.

28ЩыӀэныгъэм дэжь кӀорэ гъогухэр сэбгъэшӀагъэх.

Уадэжь сэ сыщыбгъэгушӀожьыщт»+.

29– Сшыхэр, тятэжъышхо Даутэ ехьылӀагъэу гушхоныгъэкӀэ сыкъэгущыӀэн сыфит. Ар дунаим ехыжьыгъагъ ыкӀи чӀалъхьажьыгъагъ, непэ къэсыфэ икъэунэ тадэжь щыӀ+. 30Даутэ пегъымбарыгъ, ащи ышӀэщтыгъ, Христосэу[*] ежь Даутэ къытекӀын фэегъэ цӀыфхэм ащыщыр ежь Даутэ ипачъыхьэ тӀысыпӀэ тыригъэтӀысхьанэу Тхьэм гущыӀэ пытэкӀэ къызэригъэгугъагъэр[*]+. 31Арышъ, Даутэ къэхъущтыр ешӀэти, Христос игугъу ышӀэу[*] «Тхьэм ар лӀагъэхэм ядунай къыригъэнэжьыщтэп», «ащ ихьади ыгъэшъущтэп» къызеӀом, зыфиӀуагъэр Христос лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтыр ары+. 32А Исусыр ары Тхьэм лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъэр, а Ӏофыми тэ зэкӀэри тыришыхьат. 33Тхьэм Исус уашъом дищэежьи, иджабгъукӀэ зызыгуегъэтӀысхьэм ыуж, Ты лъапӀэм ежь ы Псэ ЛъапӀэу къызэригъэгугъагъэр къыритыгъ, зэрэшъулъэгъурэми зэрэзэхэшъухырэми фэдэу Исус Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къытфыригъэхыгъ+. 34Сыда пӀомэ, Даутэ уашъом дэкӀоежьыгъэп, ау моущтэу къыӀуагъ[*]:

«Тхьэу Зиусхьаным сэ си Зиусхьан къыриӀуагъ:+

35Уипыйхэр лъэгукӀэтын пфэсшӀыфэхэ, сиджабгъукӀэ о щыс».

36– Арышъ, израиль цӀыф пстэуми мыр яшъыпкъэу арэшӀ: Мы Исусэу шъо къащым тешъуӀулӀагъэр Тхьэм Зиусхьанэу ыкӀи Христосэу къыгъэхъугъ.

37ЦӀыфхэм ар зызэхахым, агу хэуӀагъ. Ахэмэ Петрэрэ адрэ апостолхэмрэ къараӀуагъ:

– Тшыхэр, сыда тэ тшӀэн фаер+?

38– ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожьи, Исус Христос ыцӀэкӀэ шъо пстэуми зытэжъугъэумэхъ, Тхьэм шъуипсэкӀодшӀагъэхэр къышъуфигъэгъунхэм пае, – ариӀожьыгъ Петрэ. – Ащыгъум Тхьэм итынэу ежь ы Псэ ЛъапӀэ шъугухэм къарилъхьащт+. 39Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэ къызыфыригъэхынэу къыгъэгугъагъэхэр шъори, шъуибынхэри, зэкӀэ чыжьэу щыӀэ цӀыфхэри – зэкӀэ цӀыфхэу ежь ибын хъунхэу Зиусхьанэу ти Тхьэ заджэхэрэр ары+.

40НэмыкӀ гущыӀабэкӀэ Петрэ ахэмэ афигъэпытэу ялъэӀугъ:

– Мы лъэпкъ къуанчэм Тхьэм зыхежъугъэщыжьи, шъумыкӀодэу зыкъежъугъэгъэнэжь.

41Аущтэу Петрэ игущыӀэхэр зыштагъэхэм зарагъэумэхъыгъ. А мафэм шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм япчъагъэ минищ фэдиз хэхъуагъ. 42Апостолхэм арагъашӀэрэ Тхьэм игущыӀэхэм агу етыгъэу шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэ цӀыфхэр ядэӀущтыгъэх, зэкъошхэм фэдэуи зэхэтыгъэх, хьалыгъур зэгуач зэпытыщтыгъ[*], Тхьэми елъэӀу зэпытыщтыгъэх.

ШӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм язэкъошныгъ

43Апостолхэм Ӏофышхо гъэшӀэгъон Ӏаджыхэр ашӀагъэхэти, нэшэнэ гъэшӀэгъон Ӏаджыхэри къагъэлъэгъуагъэхэти, цӀыфхэм зэкӀэ агухэм щынагъо арылъ хъугъэ. 44ШӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр зэкӀэ зэгъусагъэх, яӀэри зэкӀэ язэфэдагъ+. 45Ямылъкухэмрэ яхьапщыпхэмрэ ащэхи, къыкӀэкӀыгъэм щыщ хэти ищыкӀагъэм фэдиз ратыгъ. 46Зыгу-зыпсэу мафэ къэси Тхьэм иунэшхо щызэӀукӀэ зэпытыщтыгъэх. Яунэхэми хьалыгъур ащызэгуачыщтыгъ, гушӀохэу, агу шъыпкъагъэ зэфилъэу зэдашхэщтыгъэх. 47Тхьэм ищытхъу аӀощтыгъ, цӀыф пстэуми агуи яӀущтыгъ. ЦӀыфхэу мыкӀодхэу къыгъэнэжьхэрэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм япчъагъэ мафэ къэс Зиусхьаным хигъахъощтыгъ.

ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ

Петррэ Иуанрэ ылъакъохэм атеуцон зымылъэкӀырэ лӀы горэ зэрагъэхъужьыгъэр

3^1Мафэ горэм, щэджэгъоужым, цӀыфхэр Тхьэм зыщелъэӀурэ уахътэу сыхьатыр щымэ адэжь[*] Петрэрэ Иуанрэ Тхьэм иунэшхо кӀощтыгъэх. 2ЛӀы горэ къызыхъугъэм щегъэжьагъэу ылъакъохэм атеуцон зымылъэкӀырэр, Тхьэм иунэшхо икъэлапчъэхэм ащыщэу «Къэлэпчъэ дах» зыфаӀорэм дэжь къахьыщтыгъ. Ар мафэ къэс къахьыти, Тхьэм иунэшхо чӀахьэхэрэм сэдакъэкӀэ ялъэӀунэу а къэлапчъэм дэжь агъэтӀысыщтыгъ+. 3А лӀым Петрэрэ Иуанрэ Тхьэм иунэшхо чӀахьэхэзэ зелъэгъум, ялъэӀугъ:

– Сэдакъэ къысэшъут!

4Петрэрэ Иуанрэ анэхэр а лӀым тырагъэдыкъагъэхэу еплъыхэзэ, Петрэ къыӀуагъ:

– Мо зэ къытэплъ!

5Зыгорэ къыратынкӀэ ащыгугъэу а лӀыр афыдэплъыягъ.

6– Дышъи тыжьыни сэ зи сиӀэп, – къыӀуагъ Петрэ, – ау сиӀэр осэты: Назарет щыщ Исус Христос ыцӀэкӀэ унашъо пфэсэшӀы, къэтэджи, къэкӀухь!+

7ЕтӀанэ Петрэ а лӀым ыӀэ джабгъу къыубыти, къыгъэтэджыгъ. Ардэдэм а лӀым ылъакъохэмрэ ылъэгуанджэхэмрэ кӀуачӀэ къахэхьагъ+. 8Ар къызщылъэти, ылъакъохэм атеуцожьи, къыкӀухьэу ыублагъ. ЕтӀанэ Петрэрэ Иуанрэ ягъусэу Тхьэм иунэшхо чӀахьи, къыкӀухьэмэ, дэпкӀаезэ Тхьэм щытхъу фишӀыгъ+. 9КъыкӀухьэу, Тхьэм щытхъу фишӀэу ар цӀыф пстэуми алъэгъугъ. 10Джащыгъум, Тхьэм иунэшхо «и Къэлэпчъэ дах» зыфаӀорэм дэжь лъэӀуакӀоу щысыщтыгъэр къашӀэжьыгъ, агучӀи изыгъэу, а лӀым къехъулӀагъэр лъэшэу агъэшӀэгъуагъ.

Петрэ цӀыф купышхом ыпашъхьэ къызэрэщыгущыӀагъэр

11ЛӀэу агъэхъужьыгъэр ауж имыкӀэу Петрэрэ Иуанрэ пачъыхьэ Сэлмэн ыцӀэкӀэ заджэхэрэ щагоу шъхьэ зытелъ къэлапчъэхэр зиӀэм дэжь щытыгъэх. Лъэшэу агъэшӀагъоу зэкӀэ цӀыфхэр чъэхи, ахэмэ адэжь щызэрэугъоигъэх+. 12Петрэ ар зелъэгъум, цӀыфмэ ариӀуагъ:

– Израиль лӀыхэр, сыд пае ар жъугъэшӀагъора? Сыд пае ащ фэдизэу тэ шъукъытэплъыра? Тэр-тэрэу лъэкӀышхо тиӀэу, е Тхьэр инэу тэ тэгъэлъапӀэшъ, мы лӀым зекӀон едгъэлъэкӀыгъэу шъогугъа? 13Ибрахьимэ, Исхьакъ, Якъубэ я Тхьэу тятэжъышхохэм я Тхьэ ежь ы Къо Исус ищытхъушхо къыгъэлъэгъуагъ. Ар тетыгъо зиӀэхэм шъо аӀэкӀэжъугъэхьагъ. Ӏэшъхьэтет Пилат[*] ар шъхьафитэу къытӀупщыжьынэу тыриубытагъэ пэтми, ащ ыпашъхьэ Исус щызэшъупэсыгъэп+. 14ЦӀыф ЛъапӀэу ыкӀи Зафэр зэшъупэсыгъэп, укӀакӀо горэ шъхьафитэу къышъуфитӀупщыжьынэуи Ӏэшъхьэтет Пилат шъуелъэӀугъ+. 15ЩыӀэныгъэ шъыпкъэр цӀыфмэ язытырэр аущтэу шъуукӀыгъэ, ау Тхьэм ар лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъ. Тэри а Ӏофым тыришыхьат. 16Мы лӀэу шъулъэгъурэм ыкӀи шъушӀэрэм Исус ыцӀэ зэрэщыгугъыгъэм пае, кӀуачӀэ иӀэ хъугъэ. Исус ыцӀэрэ Исус дэжь къикӀырэ шӀошъхъуныгъэмрэ ары шъо пстэуми шъуапашъхьэ мы лӀыр щызгъэхъужьыпагъэр.

17– Ащ нэмыкӀэу, сшыхэр, шъори шъуитхьэматэхэми Исус ешъушӀагъэр зэхэшъумышӀыкӀэу зэрэшъушӀагъэр сэшӀэ+. 18Тхьэм пегъымбар пстэуми агухэм къарилъхьи, къаригъэӀуагъ, ежь и Христос къиныбэ ыщэчын зэрэфэягъэр, Тхьэм зэриухэсыгъэм тетэуи хъугъэ. 19Арыти, Тхьэм шъуипсэкӀодхэр къышъуфигъэгъунхэм пае, ахэмэ шъуафыкӀэгъожьи, Тхьэм игъогу шъутехь. 20Ащыгъум шъугухэм зызщагъэпсэфыжьын лъэхъанхэр Зиусхьаным дэжь къикӀыщтых, Тхьэм Христосэу къышъуфигъэнэфэгъэ Исуси къыгъэкӀожьыщт. 21Тхьэм зэпстэури тэрэзэу зэтыригъэуцожьыфэ, Христос уашъом щыӀэн фае, Тхьэм ипегъымбар лъапӀэхэм агухэм къарилъхьи, къызэраригъэӀуагъэм тетэу+. 22ГущыӀэм пае, пегъымбар Мусэ къыӀуагъ[*]: «Зиусхьанэу шъуи Тхьэм шъушыхэм ащыщэу, сэ сфэдэ пегъымбар къыгъэкӀощт. Ащ къышъуиӀощт пстэуми шъуядэӀун фае+. 23А пегъымбарым къыӀохэрэм хэт щыщми ямыдэӀурэр лъэпкъым хэкӀынышъ, кӀодыжьыщт»+.

24– Адрэ пегъымбар пстэуми, пегъымбар Самуел щегъэжьагъэу ащ къыкӀэлъыкӀуагъэхэми, пегъымбархэу Тхьэм игущыӀэхэр зыгу къырилъхьэхи, къызэригъэӀогъэ пстэуми мы мафэхэм ягугъу ашӀыщтыгъ+. 25Пегъымбархэм аӀупэкӀэ Тхьэм цӀыфхэр къызэригъэгугъэгъэ Ӏофхэр зыгъотхэрэр шъоры; Тхьэм ежьыррэ шъуятэжъышхохэмрэ азыфагу дилъхьэгъэ зэзэгъыныгъэм иӀахьышӀуи зыгъотхэрэр шъоры; сыда пӀомэ, Тхьэм пегъымбар Ибрахьимэ риӀуагъ: «О къыптекӀыщт цӀыфым дунаим илъэпкъ пстэуми сынэшӀу щыфэныр анигъэсынэу сшӀыщт»+. 26Тхьэм ежь ы Къуи къызегъэлъагъом, лъэпкъхэм апэу ежь ы Къо къызфигъэкӀуагъэр шъоры, шъуащыщэу хэти ащ иӀэмыркӀэ игъогу бзаджэ тыригъэкӀэу, ынэшӀу къыщифэным пае.

ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ Петрэрэ Иуанрэ зэрэращагъэхэр

4^1Петрэрэ Иуанрэ цӀыфхэм адэгущыӀэхэзэ, дин пащэхэр, Тхьэм иунэшхо икъэрэгъулэхэм ятхьэматэ, саддукейхэр[*] лъэшэу губжыгъэхэу итӀум къабгъодэхьагъэх;+
2сыда пӀомэ, Петрэрэ Иуанрэ цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр арагъашӀэхэу, Исус лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэм пае, лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэмкӀэ макъэ агъэӀущтыгъэти ары. 3Аущтэу ахэмэ Петрэрэ Иуанрэ аубытхи, пчыхьэ хъугъахэти, ятӀонэрэ мафэм нэс хьапсым чӀагъэсыгъэх+. 4Петрэрэ Иуанрэ къэбарэу агъэӀурэр зэхэзыхыгъэхэм ащыщхэу бэмэ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ. Ахэмэ япчъагъэ нэбгырэ минитф фэдиз хъугъэ.

5ЯтӀонэрэ мафэм джурт тхьэматэхэр, нахьыжъхэр[*], Тэурат егъэджэкӀо пащэхэр[*] Ерусалим щызэӀукӀагъэх. 6Дин пэщэшхоу[*] Аннэ[*] зыцӀэр ащ дэжьым щыӀагъ, етӀанэ Кайафэ[*], Иуан, Александр, нэмыкӀ лӀыхэу дин пэщэшхом иунагъо щыщхэр ащ щыӀагъэх+. 7Ахэмэ Петрэрэ Иуанрэ утыгум къыращэхи, яупчӀыгъэх:

– Сыд фэдэ лъэкӀыкӀэ е хэт ыцӀэкӀэ а лӀыр хъужьыгъа+?

8Ар заӀом, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Петрэ ыгу инэу илъ хъуи, ариӀуагъ:

– Шъо тэ тлъэпкъ итхьэматэхэри, инахьыжъхэри!+
9ЛӀэу зылъакъохэм атеуцон зымылъэкӀыщтыгъэм тэ шӀоу фэтшӀагъэм иӀоф шъухаплъэзэ, «Сыдэущтэу ар хъужьыгъа?» шъуӀозэ, непэ шъукъытэупчӀы+. 10Арышъ, шъо зэпстэуми, Израиль лъэпкъым зэкӀэ мыр зэжъугъашӀэ: къалэу Назарет щыщ Исус Христос ыцӀэ илъэкӀ ары мы лӀыр зыгъэхъужьыгъэр, ащ ишӀушӀэкӀэ ар шъуапашъхьэ ит. Исус ары къащым тешъуӀулӀагъэр, ау Тхьэм ар лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъ. 11Ежьыр ары «Унэ зышӀыхэрэм зэрамыпэсэу чӀадзыжьыгъэ мыжъор
унэр зыӀыгъырэ лъэпсэ дэдэ хъугъэ»[*]+.

12– ЦӀыфхэр мыкӀодхэу къэзгъэнэжьырэ закъор Исус ары. Тхьэм уашъом ычӀэгъ чӀэт цӀыфхэм аритыгъэу ащ ыцӀэ нэмыкӀ тымыкӀодэу тыкъэзгъэнэжьын зылъэкӀын зи щыӀэп+.

13Джурт тхьэматэхэм Петрэрэ Иуанрэ ягушхоныгъэ залъэгъум, лӀы къызэрыкӀохэу гъэсэныгъэ зэрямыӀэм гу зылъатэм, агъэшӀэгъуагъ, Исус зэригъусагъэхэри къашӀэжьыгъ. 14Ау а лӀэу агъэхъужьыгъэр ахэмэ ягъусэу ащ дэжьым щытэу алъэгъугъэти, ащ нахьыбэ араӀожьын алъэкӀыгъэп+. 15Аущтэу зэхъум, Синедрион[*] хэсэ унэм Петрэрэ Иуанрэ чӀагъэкӀыжьхи, ежьхэр зэупчӀыжьхэу аублагъ. 16ЗэупчӀыжьхэзэ, моущтэу зэраӀожьыгъ:

– Мы лӀитӀум сыда ятшӀэщтыр? Ерусалим дэс цӀыф пстэуми ахэмэ Ӏофышхо гъэшӀэгъон зэрашӀагъэр ашӀэ. «Ӏофышхо ашӀагъэп» тэ тӀо хъущтэп. 17Ау хъугъэм икъэбар ащ нахьи нахьыбэу цӀыфмэ ахэмыхьаным пае, «Исус ыцӀэкӀэ зы цӀыф горэм шъудэгущыӀэмэ, къиныбэ шъодгъэщэчыщт» тӀонышъ, мы лӀыхэм афэдгъэпытэн фае.

18ЕтӀанэ Петрэрэ Иуанрэ хэсэ унэм къычӀащэжьхи, Исус ыцӀэкӀэ зи къамыӀожьынэуи, цӀыфхэм зи арамыгъэшӀэжьынэуи афагъэпытагъ. 19Ау Петрэрэ Иуанрэ ахэмэ араӀожьыгъ:

– Тхьэм тедэӀуным нахьи, шъо тышъодэӀуныр ТхьэмкӀэ тэрэза, мытэрэза, шъор-шъорэу хьыкум тешъушӀыхьан фае+. 20Ау тэ Ӏофхэу тлъэгъугъэхэмрэ зэхэтхыгъэхэмрэ къэтымыӀо хъущтэп.

21ЕтӀанэ джурт тхьэматэхэм, «ШъукъытэмыдэӀумэ, къиныбэ шъодгъэщэчыщт» аӀуи, джыри зэ афагъэпыти, къатӀупщыжьыгъэх. Ахэмэ къин арагъэщэчынэу ушъхьагъу агъотыгъэп, сыда пӀомэ, а хъугъэ-шӀагъэм пае, цӀыф пстэуми Тхьэм щытхъу фашӀыщтыгъэти ары+. 22Мы Ӏофышхо гъэшӀэгъонымкӀэ апостолхэм агъэхъужьыгъэ лӀым ыныбжь илъэс тӀокӀитӀум ехъущтыгъ.

ШӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр Тхьэм зэрелъэӀугъэхэр

23Петрэрэ Иуанрэ къызатӀупщыжьхэм, ягъусэхэм адэжь агъэзэжьи, дин пэщэшхохэмрэ нахьыжъхэмрэ къараӀуагъэр аӀотэжьыгъ. 24Ахэмэ ар зызэхахым, зэдаштэу амакъэ инэу къаӀэти, Тхьэм елъэӀугъэх:

– Зиусхьан, уашъори, чӀыри, хыри, ахэмэ ащыӀэ пстэури къэзгъэхъугъэр оры+. 25Тятэжъышхо Даутэ ыӀупэкӀэ о укъэгущыӀагъ. Ар о уиӀорышӀагъ, о п Псэ ЛъапӀэ илъэкӀыкӀи мы гущыӀэхэр ащ ебгъэӀуагъэх[*]:

«Хымэ лъэпкъхэр сыда зыкӀэгубжыхэрэр? ЦӀыфхэм пкӀэ зимыӀэ гухэлъхэри сыда зыкӀашӀыхэрэр?

26Дунаим ипачъыхьэхэм зыкъаӀэтыгъ, пащэхэри зэрэугъоихи, Зиусхьанэу Тхьэмрэ Ащ и Хэхи[*] апэуцунхэу зэгурыӀуагъэх»+.

27– А гущыӀэхэр шъыпкъэх, сыда пӀомэ, пщы Иродрэ[*] Ӏэшъхьэтет Понтый Пилатрэ хымэ лъэпкъхэмрэ израиль цӀыфхэмрэ ягъусэхэу, о п Къо лъапӀэ Исусэу дагъэ зыщыпфагъэм пэуцунхэу мы къалэм щызэрэугъоигъэх+. 28О пкӀочӀэшхокӀи, уигухэлъ тетэуи хъун фэегъэ Ӏофхэу ыпэкӀэ бгъэнэфагъэхэр ахэмэ агъэцэкӀагъэх. 29Джы, Зиусхьан, «ШъукъытэмыдэӀумэ, къиныбэ шъодгъэщэчыщт» аӀозэ, ахэмэ къызэраӀорэм еплъ, уигущыӀэхэр гушхоныгъэ пстэури тиӀэу дгъэӀунхэу тэ, уиӀорышӀэхэм, кӀуачӀэ къытэт+. 30Арышъ, п Къо лъапӀэу Исус ыцӀэкӀэ сымаджэхэр бгъэхъужьынхэуи, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр къэбгъэлъэгъонхэуи, Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр пшӀэнхэуи о пӀэ къэщэй.

31Тхьэм зелъэӀухэ ужым, чӀыпӀэу зыщызэрэугъоигъэр къэсысыгъ. Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ зэкӀэмэ агухэм инэу арылъ хъуи, гушхокӀэ Тхьэм игущыӀэхэр агъэӀоу рагъэжьагъ+.

ШӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм ямылъку зэрэзэфэдагъэр

32ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр зэкӀэ зыгу-зыпсэу зэхэтыгъэх. Зыми имылъку ехьылӀагъэу «Мыр сэсый» ыӀуагъэп, зэкӀэ язэфэдагъ+. 33Апостолхэр Исус лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэм лъэкӀышхокӀэ шыхьат фэхъугъэх, Тхьэм ынэшӀуи зэкӀэми инэу къащифэщтыгъ. 34ЩыкӀагъэ зиӀэ цӀыф зи ахэтыгъэп; сыда пӀомэ, е чӀыгу, е унэ зиӀэ пстэуми ахэр ащэжьхэти, ахъщэу къыкӀэкӀыгъэр къахьыти,+
35апостолхэм апашъхьэ ралъхьэщтыгъ. А ахъщэм щыщэу апостолхэм хэти ищыкӀагъэм фэдиз ратыщтыгъ.

36Кипр хыгъэхъунэм щыщэу, Лэуй лӀакъом щыщэу лӀы горэ щыӀагъ. А лӀым Юсыф ыцӀагъ. Апостолхэр ащ Бар-НаббэкӀэ еджэщтыгъэх. (Бар-Наббэ зыфаӀорэ лӀыцӀэм къикӀырэр «ЦӀыфхэр Зыгъэгушхорэр» ары.)+
37Ащ хьасэу иӀагъэр ыщи, ахъщэр къыхьи, апостолхэм апашъхьэ къырилъхьагъ.

ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ

Ананыйрэ Сапфирэрэ якъэбар

5^1Ананый ыцӀэу лӀы горэ щыӀагъ. Ежьыррэ ишъхьэгъусэу Сапфирэрэ мылъку горэ ащагъ. 2Шъузым ышӀэзэ, Ананый мылъкум кӀэкӀыгъэм щыщ ежь пае тӀэкӀу хихи, къэнагъэр апостолхэм апашъхьэ рилъхьагъ.

3– Ананый, – къыӀуагъ Петрэ, – Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ пцӀы фэуусынэуи, чӀыгум ыуасэ щыщ ощ пае хэпхынэуи шэйтаным угу къырилъхьанэу сыдэущтэу хъугъа? 4ЧӀыгур пщэным ыпэкӀэ орыба зиягъэр? Зыощэм ыуж ахъщэм узыфаер епшӀэн плъэкӀыщтыгъэба? Мыщ фэдэу пшӀэнэу сыд пае угу къэбгъэкӀыгъ? ПцӀы зыфэуусыгъэр цӀыфхэр арэп, Тхьэр ары нахь+.

5Ананый а гущыӀэхэр зызэхехым, зэхафи, ыпсэ хэкӀыгъ. Хъугъэ-шӀагъэр зэхэзыхыгъэхэр зэкӀэ щынэгъошхом хэфагъэх. 6КӀэлэ ныбжьыкӀэ куп къакӀуи, ихьадэ чэфын ращэкӀи, унэм рахыжьи, къэхалъэм щычӀалъхьажьыгъ.

7Сыхьэтищ фэдиз тешӀагъэу, къэхъугъэр ымышӀэу Ананый ишъхьэгъусэ унэм къихьагъ.

8– КъысаӀу, – риӀуагъ Петрэ, – чӀыгур мыщ фэдиз ахъщэкӀэ шъущагъа?

– Ары, ащ фэдиз ахъщэр ары зэрытщагъэр, – къыӀуагъ бзылъфыгъэм.

9– Сыд пае Зиусхьаным ы Псэ ЛъапӀэ шъууплъэкӀунэу шъузэрэгъэгугъэжьыгъа? – риӀуагъ Петрэ. – Еплъ, уилӀ ихьадэ къэм чӀэзылъхьажьыгъэхэр пчъэӀупэм Ӏутых, о уихьади рахыжьыщт.

10Ардэдэм бзылъфыгъэр Петрэ ылъакъохэм адэжь щызэхафи, ыпсэ хэкӀыгъ. КӀэлэ ныбжьыкӀэхэр къызехьэхэм, ари лӀагъэу щылъыгъ. Ихьадэ унэм рахыжьи, дахи, ишъхьэгъусэ бгъодэлъэу чӀалъхьажьыгъ.

11Чылыс зэӀукӀэм щыщ пстэури, хъугъэ-шӀагъэхэр зэхэзыхыгъэ пстэури щынэгъошхом хэфагъэх.

Апостолхэм Ӏофышхо гъэшӀэгъон Ӏаджи зэрашӀагъэр

12Апостолхэм цӀыфхэм апашъхьэ нэшэнэ гъэшӀэгъон Ӏаджи къыщагъэлъагъощтыгъ, Ӏофышхо гъэшӀэгъон Ӏаджи щашӀэщтыгъ. ШӀошъхъуныгъэ зиӀэ пстэуми зэдаштэу, пачъыхьэ Сэлмэн ыцӀэкӀэ заджэхэрэ щагоу шъхьэ зытелъ къэлапчъэхэр зиӀэм щызэӀукӀэщтыгъэх+. 13ШӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм ахэхьанхэу цӀыфхэм загъэгушхощтыгъэп, ау лъытэныгъэ афыряӀагъ. 14Ащ имызакъоу, цӀыф нахьыбэ, хъулъфыгъэхэми бзылъфыгъэхэми, ЗиусхьанымкӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъоу, агохьэ зэпытыщтыгъэх. 15Арышъ, Петрэ зыблэкӀыкӀэ, зи мыхъуми, иныбжьыкъу сымаджэхэм ащыщхэм къатыридзэным пае, цӀыфхэм ясымаджэхэр пӀэхэми пӀуаблэхэми ателъхэу къахьыхэти, урамхэм къатыралъхьащтыгъэх+. 16Ерусалим игъунэгъу къалэхэми цӀыфыбэхэр къарыкӀыхэти, ясымаджэхэмрэ джынэпцӀэ Ӏаехэм рагъэзыгъэхэмрэ къахьыщтыгъэх. Апостолхэм ахэр зэкӀэ агъэхъужьыщтыгъэх.

Джурт тхьэматэхэм апостолхэм къин зэрарагъэщэчыгъэр

17ЕтӀанэ дин пэщэшхомрэ дин пэщэшхом игъусэ пстэухэмрэ шъугъоныр агу къихьагъ. Дин пэщэшхом игъусэхэр диныр зылэжьырэ цӀыф купэу саддукей купкӀэ заджэхэрэм щыщыгъэх+. 18Апостолхэр аубытхи, къалэм ихьапс чӀадзагъэх+. 19Ау чэщым Зиусхьаным имэлэӀич хьапсым ипчъэхэр Ӏуихыхи, ахэр къычӀищыжьхи, къыӀуагъ:+

20– ШъукӀожьи, Тхьэм иунэшхо шъучӀахьи, мы щыӀэныгъэ лъапӀэм икъэбар зэкӀэ цӀыфмэ яшъуӀуат.

21Апостолхэр едэӀухи, нэф къызэшъым, Тхьэм иунэшхо чӀахьэхи, а къэбарыр цӀыфхэм арагъашӀэу аублагъ. Дин пэщэшхомрэ ащ игъусэхэмрэ къызэкӀохэм, Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэм (израиль цӀыфмэ янахьыжъхэр ары) къяджэхи, апостолхэр къащэнхэм пае къэрэгъулэхэр хьапсым агъэкӀуагъэх. 22Ахэр хьапсым зэкӀохэм, апостолхэр агъотыгъэхэпти, къагъэзэжьи, къаӀуагъ:

23– Хьапсыр пытэу гъэпытагъэу, къэрэгъулэхэри пчъэхэм аӀутхэу къэдгъотыгъ, ау пчъэхэр Ӏутхи, тызычӀахьэм, зи чӀэдгъотагъэп.

24Тхьэм иунэшхо икъэрэгъулэхэм ятхьэматэмрэ дин пэщэшхохэмрэ ар зызэхахым, зыфахьын ашӀагъэп.

25Джащыгъум зыгорэ къакӀуи, хъугъэр ахэмэ къариӀуагъ:

– Шъо хьапсым чӀэшъудзэгъэгъэ лӀыхэр Тхьэм иунэшхо чӀэтхэу, цӀыфхэр Исус икъэбар фагъасэх.

26Ар зареӀом, лӀыхэр игъусэу къэрэгъулэхэм ятхьэматэ кӀуи, апостолхэр къащагъэх, ау лӀыгъэкӀэ къащагъэхэп, сыда пӀомэ, цӀыфхэр мыжъохэмкӀэ къяонхэшъ, аукӀынхэм щыщынэщтыгъэхэти ары+.

27Апостолхэр къащэхи, Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ ращагъэх. Дин пэщэшхор яупчӀэу ыубли, моущтэу ыӀуагъ:+

28– «Мы лӀым ыцӀэкӀэ цӀыфхэм зи яшъумыгъашӀ!» тӀуи, унэшъо пытэ къышъуфэтшӀыгъэба? Ау шъо цӀыфхэр зыфэжъугъасэхэрэ къэбархэр Ерусалим диз шъушӀыгъэ. Джы мы лӀым ылъ къыттежъугъэфэн шъугу хэлъ+.

29– ЦӀыфхэм анахьи Тхьэм нахь тедэӀун фае, – пэгъокӀ къатыжьыгъ Петрэрэ адрэ апостолхэмрэ+. 30– Тятэжъхэм я Тхьэ Исус лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъ. Ар шъо пкъэум ешъуӀулӀи, шъуукӀыгъэ. 31Исус израиль цӀыфхэр япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀигъэгъожьынхэшъ, къафэгъунхэм пае, Тхьэм Исус Зиусхьанэу ыкӀи КъэгъэнэжьакӀоу уашъом дищэежьи, ежь иджабгъукӀэ зыгуигъэтӀысхьагъ. 32Тэри Тхьэм ы Псэ ЛъапӀи мы Ӏоф пстэуми тыряшыхьат. Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэ ежь фэӀорышӀэрэ цӀыфхэм агухэм къарелъхьэ+.

33Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэм ар зызэхахым, къызэкӀэплъыхьэхи, апостолхэр аукӀы ашӀоигъо хъугъэх+. 34Ау фарисей горэ, Гамалиил ыцӀэу, цӀыф пстэуми лъытэныгъэ зыфыряӀэ Тэурат егъэджэкӀо пащэр Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэсэу къэтэджи, апостолхэр унэм тӀэкӀукӀэ чӀащынхэу унашъо ышӀыгъ+. 35ЕтӀанэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэм ариӀуагъ:

– Израиль лӀыхэр, мыхэмэ яшъушӀэщтымкӀэ шъузфэсакъыжь, 36сыда пӀомэ, бэмышӀэу Фебдэ ыцӀэу, лӀы горэ щыӀагъ. Ежь лӀы инэу цӀыфхэм ашӀуигъэшӀэу, нэбгырэ шъиплӀ фэдиз гъусэ къыфэхъугъ, ау цӀыфхэм ар аукӀыгъ, игъусэхэри зэбгырыкӀыжьхи, кӀодыжьыгъэх. 37Ащ къынэуж цӀыфхэм япчъагъэ залъытэм, Иудэ зыцӀэ лӀэу Галилей хэкум щыщыр къэтэджи, цӀыф Ӏэджи гъусэ къыфэхъугъ. ЦӀыфхэм ари аукӀыгъ, игъусэ пстэури зэбгырыкӀыжьыгъэх+. 38Джы мыр шъосэӀо: «Мы лӀыхэм ауж шъуикӀыжьи, шъутӀупщыжьых. Ахэмэ ягухэлъри яӀофи къызхэкӀырэр цӀыфыр арымэ, кӀодыжьыщт. 39Ау яӀоф къызхэкӀырэр Тхьэр арымэ, ахэр жъугъэуцунхэ шъулъэкӀыщтэп. Шъузфэсакъыжь, Тхьэм шъупэуцоу къычӀэкӀынкӀи мэхъу».

40Аущтэу Гамалиил къыӀуагъэхэм ядэӀугъэх. ЕтӀанэ апостолхэм къяджэжьхи, къамыщкӀэ яуагъэх. Ащ нэужым Исус ыцӀэкӀэ цӀыфмэ зи арамыӀонэу унашъо афашӀи, атӀупщыжьыгъэх.

41Аущтэу Исус ыцӀэкӀэ лые къарахынэу Тхьэм къызэрафигъэшъошагъэм щыгушӀукӀхэу, апостолхэр Тхьэмэтэ Хэсэшхо унэм къычӀэкӀыжьыгъэх+. 42Мафэ къэси Тхьэм иунэшхуи унэхэми цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щарагъашӀэ зэпытыщтыгъ, къэбарышӀоу Исусыр зэрэ Христосри цӀыфхэм арагъэӀу зэпытыщтыгъ.

ЯХЭНЭРЭШЪХЬ

Апостолхэм ежьхэм адэӀэпыӀэнхэу нэбгырибл зэрагъэнэфагъэр

6^1А мафэхэм ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр нахьыбэ хъухэ зэхъум, алыджыбзэкӀэ гущыӀэрэ джуртхэм[*] джуртыбзэкӀэ гущыӀэрэ джуртхэм[*] афэтхьаусыхэхэу аӀуагъ:

– Мафэ къэс шхын зыжъугощыкӀэ, тэ тишъузабэхэр пхъэтэпэмыхь шъошӀых+.

2Джащыгъум, апостол пшӀыкӀутӀур зэкӀэ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ цӀыфхэм къяджэхи, къаӀуагъ:

– Шхын дгощыным пае, Тхьэм игущыӀэхэм цӀыфхэр ятымыгъэдэӀунхэр тэрэзэп. 3Ащ пае, тшыхэр, цӀыф пстэуми лъытэныгъэ зыфыряӀэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ инэу зыгу илъхэу, акъылышӀу зиӀэ нэбгырибл шъуащыщэу къыхэшъух. Мы Ӏофыр ахэмэ апшъэ итлъхьан+. 4Тэри Тхьэм телъэӀуни, Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфмэ ядгъэӀунхэми тыпылъ зэпытыщт.

5ЗэкӀэ зэӀукӀэгъэ цӀыфхэм мы гущыӀэхэр агу рихьыгъэх. Аущтэу Стефанэу шӀошъхъуныгъэмрэ Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэрэ инэу зыгу илъ лӀыр къыхахыгъ. Ащ нэмыкӀэу Филипп, Прохор, Никан, Тимон, Пармен, Николасэу Антиохие къалэм щыщэу джурт хъугъэр къахахыгъэх+. 6Ахэр апостолхэм апашъхьэ рагъэуцуагъэх. Апостолхэр Тхьэм елъэӀугъэх, аӀэхэри ахэмэ ашъхьэхэм атыралъхьагъэх[*]+.

7Аущтэу Тхьэм игущыӀэхэм а лъэныкъом инэу зыщаубгъущтыгъ. ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм япчъагъэ Ерусалим бэу щыхэхъуагъ. Дин пащэхэм ащыщ купышхоми шӀошъхъуныгъэ иӀэ хъугъэ+.

Стефан зэраубытыгъэр

8Стефан Тхьэм ынэшӀу инэу къызщифагъэу, лъэкӀышхо зиӀэ лӀыгъ. Ащ Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр ышӀэщтыгъ, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэри цӀыфмэ апашъхьэ къыщигъэлъагъощтыгъ. 9Шъхьафитыныгъэ зиӀэ хъугъэхэу[*] зыфаӀорэ лӀыхэм ясинэгогу щыщхэм (ахэр Кириние къалэм, Александрие къалэм, Киликие хэкум, Асие хэкум щыщыгъэх) Стефан енэкъокъухэу аублагъ. 10Ау Стефан иакъылышӀуагъэ паий, игущыӀэхэр Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къызэрэригъэӀуагъэхэм паий пэуцужьынхэ алъэкӀыщтыгъэп+.

11Джащыгъум ахэмэ цӀыф заулэмэ моущтэу арагъэӀуагъ:

– Мы лӀыр пегъымбар Мусэмрэ Тхьэмрэ яхъонэу зэхэтхыгъ+.

12Аущтэу заӀом, цӀыфхэри, нахьыжъхэри, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри зэкӀагъэплъыхьагъэх. Ахэми Стефан аубыти, Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ ращагъ. 13Шыхьат нэпцӀхэри къащагъэх. А шыхьатхэм мырэущтэу аӀуагъ:

– Мы лӀыр мы чӀыпӀэ лъапӀэмрэ Тэурат хабзэмрэ яхъон зэпыт+. 14Сыда пӀомэ, Назарет щыщ Исус мы чӀыпӀэр зэхикъутэщт ыкӀи пегъымбар Мусэ къытфигъэнэгъэ хабзэхэри зэблихъущтых, мы лӀым джахэр къыӀоу зэхэтхыгъ+. 15Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт пстэури Стефан езэрэгъэплъыгъ. Ащ ынапэ мэлэӀич напэм фэдэу къащыхъугъ.

ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ

Стефан Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ къызэрэщыгущыӀагъэр

7^1ЕтӀанэ дин пэщэшхор Стефан еупчӀыгъ:

– Мы лӀыхэм къаӀохэрэр шъыпкъэха?

2– Тшыхэри, тятэхэри, шъукъэдаӀу! – къыӀожьыгъ Стефан. – Тятэжъышхо Ибрахьимэ Хьаран къалэм дэмытӀысхьэзэ, щытхъушхо зиӀэ Тхьэр Месопотамие хэгъэгум ащ къыщыфэлъэгъуагъ+. 3Тхьэм моущтэу къыриӀуагъ[*]: «О уихэгъэгуи, уиблагъэхэми ахэкӀи, сэ озгъэлъэгъущт хэгъэгум кӀо!»+

4Аущтэу Ибрахьимэ Халдей хэгъэгум икӀи, Хьаран къалэм кӀуи, дэтӀысхьагъ. Ятэ зэлӀэ ужым, мы хэгъэгоу шъо шъузэрысым Тхьэм къыгъэкощи, къэкӀуагъ+. 5Мыщ дэжьми Тхьэм Ибрахьимэ мылъку зи къыщыритыгъэп, лъэкъо тегъэуцуапӀэ фэдиз чӀыгум щыщи къыритыгъэп. Ау Ибрахьимэ а мафэхэм сабыий имыӀагъэми, мы хэгъэгур ежьыррэ ежь къытекӀыщтхэмрэ хэгъэгу афэхъунэу Тхьэм къыгъэгугъагъ+. 6Ащ ехьылӀагъэу Тхьэм моущтэу къыӀуагъ[*]: «О къыптекӀыщтхэр илъэс шъиплӀэ хымэ хэгъэгум щыпсэущтых, цӀыфхэм ахэр агъэпщылӀхэзэ, лыехэри къарахыщтых+. 7Ау ахэр зыгъэпщылӀырэ лъэпкъым сэ езгъэпщыныжьыщт. Ащ ыуж о къыптекӀыщтхэр а хэгъэгум къикӀынхэшъ, мы чӀыпӀэм сыщагъэлъэпӀэщт»+. 8ЕтӀанэ Тхьэм ежьыррэ Ибрахьимэрэ азыфагу зэзэгъыныгъэ зэрэдилъхьагъэм итамыгъэу, Ибрахьимэ сунэтшӀыныр къыфигъэнагъ. ЕтӀанэ Ибрахьимэ Исхьакъ къыфэхъуи, яенэрэ мафэм сунэт ышӀыгъ. Ащ нэужым Исхьакъи къыщи, Якъубэ къыфэхъугъ. Якъуби тэ тятэжъышхоу пшӀыкӀутӀумэ ты афэхъугъ+.

9Ау тятэжъышхохэр ежьхэм аш Юсыф ешъугъухэти, пщылӀэу Мысырым ащэнэу лӀы куп горэм ращагъ. Ау Тхьэр Юсыф игъусагъ,+
10икъин пстэуми къахищыжьыгъ. Тхьэм Юсыф акъылышӀу къырити, Мысырым ипачъыхьэ, Фырхьауным ынэшӀу къыщыригъэфагъ. Фырхьауным Мысырыми ежь иунэшхуи Юсыф пащэ афишӀыгъ+.

11Ащ нэужым гъэблэшхорэ тхьамыкӀэгъэшхорэ зэкӀэ Мысыр хэгъэгуми Ханаан хэгъэгуми къащыхъугъ. Тятэжъышхохэми шхын агъотыщтыгъэп. 12Якъубэ Мысырым гъомлапхъэ щыӀэу зызэхехым, апэу тятэжъхэр[*] ащ ыгъэкӀуагъэх+. 13Ахэр Мысырым ятӀонэрэу зэкӀохэм, Юсыф ышхэм зыкъаригъэшӀэжьыгъ. Фырхьаунми Юсыф иунагъо ышӀэу хъугъэ+. 14ЕтӀанэ Юсыф ышхэр ыгъакӀохи, ятэу Якъубэ къэбар фаригъэхьыгъ, зэкӀэ иунэкъощхэр, нэбгырэ тӀокӀищырэ пшӀыкӀутфырэ, Мысырым къэкӀонхэу+. 15Аущтэу Якъубэ Мысырым кӀуагъэ. Ащ ежьыри тятэжъхэри щылӀагъэх+. 16Ахэмэ яхьадэхэр Шехэм къалэм ахьыжьхи, Ибрахьимэ тыжьын ахъщэкӀэ Эмор ыкъохэм къащищэфыгъэ къэунэм чӀалъхьажьыгъэх+.

17Тхьэм Ибрахьимэ къызэригъэгугъагъэм игъэшъыпкъэжьыгъо нахь благъэ хъу къэс, тэ тлъэпкъ Мысырым нахьыбэ щыхъущтыгъ,+
18нэмыкӀ лӀэу Юсыф зымышӀэщтыгъэр пачъыхьэ хъуным нэсыфэ+. 19А пачъыхьэр тицӀыфхэм тхьагъэпцӀыгъэкӀэ адэзекӀощтыгъ, тицӀыфхэм ясабыйхэри ымыгъэпсэунхэм пае, чӀаригъэдзыжьхэзэ, тятэжъхэм лые арихыщтыгъ+.

20А мафэхэм пегъымбар Мусэ къэхъугъ, Тхьэм дэжькӀи сабый дэхагъ. Мэзищэ ятэ иунэ щаӀыгъыгъ, етӀанэ губгъом къыранагъ+. 21Губгъом къыранагъэр фырхьауным ыпхъу ыхьи, ыкъом фэдэу ыпӀугъ+. 22Аущтэу мысыр цӀыфхэм акъылышӀуагъэу ахэлъ пстэури Мусэ рагъэшӀагъ, Муси игущыӀэхэмкӀи ышӀэгъэ ӀофхэмкӀи лъэкӀ зиӀэ лӀы хъугъэ.

23Мусэ ыныбжь илъэс тӀокӀитӀум зынэсым, ышхэу израиль цӀыфхэр зэригъэлъэгъунхэу рихъухьагъ. 24Мысыр лӀы горэм израиль лӀыхэм ащыщэу зыгорэм лые рихэу зелъэгъум, ӀэпыӀэгъу фэхъуи, лые къезыхырэм ышӀэгъэ Ӏофым ипэгъокӀ ригъэгъотызэ, ыукӀыгъ+. 25Мусэ ышхэм зэхашӀыкӀын шӀошӀыгъ Тхьэм ежь ахэр къиным къызэрэхыригъэщыжьыщтхэр, ау ахэмэ зэхашӀыкӀыгъэп. 26ЯтӀонэрэ мафэм ышхэм ащыщхэу нэбгыритӀу зэзаохэу Мусэ зелъэгъум, зэригъэшӀужьынхэм пае ариӀуагъ: «Шъо, лӀитӀум, шъузэкъош, сыд пае лые зэшъухыра?»

27Ау ыш лые езыхырэр Мусэ еӀункӀи, риӀуагъ: «Хэта о тхьэматэ укъытфэхъунэуи хьыкум къыттепшӀыхьанэуи укъэзгъэлъэгъуагъэр? 28Тыгъуасэ мысыр лӀыр зэрэуукӀыгъэм фэдэу сыуукӀынэу уфая?»+
29А гущыӀэхэр Мусэ зызэхехым, хэхьажьи, Мадиам хэгъэгум кӀуи, итӀысхьагъ. Ащ къуитӀу къыщыфэхъугъ+.

30Илъэс тӀокӀитӀу зытешӀэм, Синай къушъхьэм дэжь шъоф нэкӀым пэнэ куандэу машӀо зыхэнагъэм[*] хэтэу, мэлэӀич горэ Мусэ къыщыфэлъэгъуагъ+. 31Мусэ ар зелъэгъум, ыгъэшӀэгъуагъ. Нахь тэрэзэу еплъынэу зекӀуалӀэм, Зиусхьаным ымакъэ къэӀугъ: 32«Уятэжъышхохэм я Тхьэу, Ибрахьимэ, Исхьакъ, Якъубэ я Тхьэр сэры». Мусэ къэкӀэзэзи, Ӏуплъэнэу тегушхуагъэп+.

33ЕтӀанэ Зиусхьаным къыриӀуагъ: «О уицуакъэхэр зыщых, сыда пӀомэ, уздэщытыр чӀыпӀэ лъапӀэшъ ары. 34Сэ слъэпкъ гузэжъогъу Мысырым зэрэщыхэтыр слъэгъугъэ, ящэӀу макъэхэри зэхэсхыгъэ. Ахэр къиным къыхэсщыжьынхэу сыкъехыгъ. КӀо, о Мысырым узгъэкӀожьыщт»+.

35(ЕтӀанэ Стефан ипсалъэ джыри къыпидзэжьыгъ:) – Ахэмэ амыдэу, «хэта о тхьэматэ укъытфэхъунэуи хьыкум къыттепшӀыхьанэуи укъэзгъэлъэгъуагъэр?» зыфаӀогъэгъэ Мусэр ары. А Мусэ дэдэр ары ахэмэ тхьэматэ афэхъунэуи шъхьафит ышӀынхэуи Тхьэм къыгъэкӀуагъэр, мэлэӀичэу пэнэ куандэм хэтэу къыфэлъэгъуагъэм иӀэпыӀэгъукӀэ+. 36Муси ары израиль цӀыфхэр Мысырым къизыщыжьыгъэр, Мысырыми, Хы Плъыжьми, илъэс тӀокӀитӀо шъоф нэкӀыми Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр ащызышӀагъэр, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэри къащызгъэлъэгъуагъэр+. 37А Мусэр ары израиль цӀыфхэм языӀуагъэри: «Шъушыхэм ащыщэу сэ сфэдэу пегъымбар Зиусхьанэу Тхьэм къышъуфигъэкӀощт»+. 38Мусэр ары тятэжъхэу шъоф нэкӀым щызэрэугъоигъэхэм ахэтыгъэр. Мусэ мэлэӀичэу Синай къушъхьэм къыщыдэгущыӀагъэм игъусагъ, мыкӀодыжьын гущыӀэхэри тэ къытфигъэнэжьынхэу къыӀэкӀэхьагъэх+.

39Ау тятэжъхэр Мусэ едэӀунхэу фаещтыгъэхэп. Мусэ зэрамыпэсэу агухэмкӀэ Мысырым зыфагъэзагъ+. 40Ахэмэ Хьарунэ раӀуагъ[*]: «Тапэ итхэу ахьынхэу тхьэ сурэтхэр тфэшӀых! Мысырым тыкъизыщыжьыгъэ Мусэ къехъулӀагъэр тшӀэрэп»+. 41А мафэхэм шкӀэ теплъэ иӀэу тхьэ нэпцӀ ашӀи, къурмэн ащ фашӀыгъ. Ахэмэ ежьхэм аӀэкӀэ ашӀыгъэ тхьэ нэпцӀым щыгушӀукӀхэу, ешхэ-ешъошхо ашӀыгъ+. 42Ау Тхьэм ыкӀыб ахэмэ къафигъази, ахэмэ уашъом ипкъыгъохэм тхьэ пӀалъэу ялъэӀунхэу къыгъэнагъэх, пегъымбархэм ятхылъ зэритым фэдэу[*]: «Шъо, израиль цӀыфхэр, илъэс тӀокӀитӀо шъоф нэкӀым шъузетым, къурмэныпхъэу шӀошъубзыщтыгъэр сэра къызфэшъушӀыщтыгъэр+?

43Хьау, къурмэн зыфэшъушӀыщтыгъэр сэрэп, ау къэшъухьыщтыгъэр шъуитхьэ нэпцӀэу Молох[*] зыцӀэм итхьэлъэӀупӀэ щэтыр, шъуитхьэ нэпцӀэу Ремфан[*] ижъуагъу, сурэтхэри ары. Мыхэр арых шъуялъэӀунхэу тхьэ нэпцӀхэу шъушӀыгъэхэр. Арышъ, къэлэшхоу Бабилэн нахьи нахь чыжьэу шъуипыйхэм шъуязгъэщэщт»+.

44– Тятэжъхэм шыхьатныгъэм итхьэлъэӀупӀэу чэтэнгъэӀагъэр[*] шъоф нэкӀым щыряӀагъ. А чэтэнгъэӀагъэр Тхьэм Мусэ унашъо къызэрэфишӀыгъагъэм фэдэу ашӀыгъагъ, чэтэнгъэӀагъэм ишапхъэу Мусэ ылъэгъугъагъэм тетэу+. 45Ащ ыужым тэ тятэжъхэм а чэтэнгъэӀагъэр къакӀэныгъэу, къыздахьыгъ. Тхьэм ахэмэ апашъхьэ хымэ лъэпкъхэр къырифыхэзэ, Нун ыкъо Ехьошуа тятэжъхэм япащэу а лъэпкъхэм яхэгъэгу къызатырахым, а чэтэнгъэӀагъэр къыздахьыгъ. ЕтӀанэ пачъыхьэ Даутэ имафэхэм анэсыфэ, чэтэнгъэӀагъэр а хэгъэгум къинагъ. 46Тхьэм ынэшӀу къызщифэгъэ Даутэ Тхьэм елъэӀугъ: «О Якъубэ ури Тхь, унэшхо къыпфэсшӀынэу фит сыкъэшӀ»+. 47Ау пачъыхьэ Сэлмэн ары Тхьэм унэшхор фэзышӀыгъэр+.

48АрышъхьэкӀэ Анахь Лъагэр цӀыфхэм аӀэкӀэ ашӀыгъэ унэхэм арысэп. Зиусхьаным къызэриӀорэр пегъымбарым итхылъ зэритым фэд[*]:+

49«Уашъор ары сипачъыхьэ тӀысыпӀэ,
чӀылъэри ары силъэгукӀэтыныр.

Сыд фэдэ уна къысфэшъушӀыщтыр?

Тыдэ щыӀа зызщызгъэпсэфыщт чӀыпӀэр?

50Мыхэр зэкӀэ къэзгъэшӀыгъэр сэрыба?»

51– Шъо, цӀыф къаигъэхэр! ШъугухэмкӀи шъутхьакӀумэхэмкӀи Тхьэр зымышӀэрэ цӀыфхэм шъуафэд. Шъо шъуятэжъхэм шъуафэдэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ шъупэуцу зэпыт+. 52Шъуятэжъхэм къин зэрамыгъэщэчыгъэ пегъымбар горэ щыӀагъа? Шъыпкъагъэ ЗиӀэр дунаим къызэрэтехьащтымкӀэ макъэ къэзгъэӀугъэхэри аукӀыгъэх. Шъори тетыгъо зиӀэхэм ар аӀэкӀэжъугъахьи, яжъугъэукӀыгъ+. 53МэлэӀичхэм Тэурат хабзэр къызыӀэкӀалъхьагъэр шъоры, ау щытми Тэурат хабзэм итхэр жъугъэцакӀэхэрэп+.

Стефан мыжъокӀэ еохэзэ зэраукӀыгъэр

54Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэм Стефан къыӀорэр зызэхахым, къызэкӀэплъыхьагъэхэу, ацэхэр зэрагъэшхыщтыгъэх+. 55Ау Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Стефан ыгу инэу илъ хъуи, уашъом дэплъыий, Тхьэм ищытхъушхуи Исус Тхьэм иджабгъукӀэ готэуи ылъэгъугъ+.

56– Шъуеплъ, – къыӀуагъ Стефан, – уашъохэр зэӀухыгъэхэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо Тхьэм иджабгъукӀэ готэу сэлъэгъу+.

57Джащыгъум ахэмэ атхьакӀумэхэр акудэхи, мэкъэшхокӀэ куохэзэ тезэрэгъэбэнагъэх. 58ЕтӀанэ Стефан къалэм далъэшъуи, мыжъокӀэ еохэзэ, аукӀэу аублагъ. Шыхьатхэм ящыгъынхэр Шаул[*] зыцӀэу кӀалэ горэм ылъакъохэм адэжь щагъэтӀылъыгъэх+.

59АукӀынэу мыжъохэмкӀэ еохэ зэхъум, Стефан лъэӀуагъэ:

– Зиусхьан Исус, спсэ хэх!+

60ЕтӀанэ лъэгонджэмышъхьэкӀэ тӀыси, лъэшэу мэкъэшхокӀэ къэкууи, къыӀуагъ:

– Зиусхьан, мы псэкӀодыр мы цӀыфхэм апшъэ имылъхь! Ар къыӀуи, ыпсэ хэкӀыгъ+.

ЯЕНЭРЭШЪХЬ

8^1Стефан зэраукӀыгъэр Шаул игъоу ылъэгъугъ.

Шаул чылыс зэӀукӀэм щыщхэм къин зэраригъэщэчыщтыгъэр

А мэфэ дэдэм цӀыфхэм чылыс зэӀукӀэм щыщхэу Ерусалим дэсхэм лъэшэу къин арагъэщэчэу аублагъ. Апостолхэм анэмыкӀэу, шӀошъхъуныгъэ зиӀэ пстэури Иудей хэкумрэ Самарие хэкумрэ ащызэбгырыкӀыжьыгъэх+. 2Тхьэм шӀолӀыкӀ фызиӀэ лӀыхэм Стефан чӀалъхьажьи, хьэдэгъэшхо фашӀыгъ. 3Ау Шаул чылыс зэӀукӀэм щыщхэр ыгъэкӀодынхэу ауж итыгъ. Зы унэм икӀымэ адрэ унэм ихьэзэ, хъулъфыгъэхэри бзылъфыгъэхэри лӀыгъэкӀэ раригъэщыхэти, хьапсым чӀаригъадзэщтыгъэх+.

Филипп къэбарышӀур Самарие хэкум зэрэщигъэӀущтыгъэр

4ЦӀыфхэу зэбгырыкӀыжьыгъагъэхэм къакӀухьэзэ, КъэбарышӀур цӀыфхэм арагъэӀущтыгъ+. 5Филипп[*] Самарие хэкум[*] щыщ къалэ горэм къакӀуи, ащ дэс цӀыфмэ Христос ехьылӀэгъэ къэбарышӀур аригъэӀугъ+. 6ЦӀыф купышхохэм Филипп къэгущыӀэу зэхахэу, Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэу ышӀэщтыгъэхэри залъэгъум, къыӀохэрэм яшъыпкъэу ядэӀущтыгъэх; 7сыда пӀомэ, цӀыфыбэхэм ахэс джынэпцӀэ Ӏаехэр кӀыихэзэ ахэкӀыщтыгъэх, зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ цӀыфыбэхэри, лъащэхэри Филипп ыгъэхъужьыщтыгъэх+. 8Аущтэу а къалэм ицӀыфхэм гушӀогъошхо яӀэ хъугъэ.

9Ау а къалэм Симон ыцӀэу лӀы горэ дэсыгъ. Зы заулэрэ ушхъухьаным пылъыгъэу, ежь лӀы инэу ашӀуигъэшӀэу, Самарие хэкум ис цӀыфмэ ашӀогъэшӀэгъоныщтыгъ Симон.

10– Мы лӀыр Тхьэм илъэкӀышхоу «ЛъэкӀыныгъэ Инэу» зыфаӀорэр ары, – аӀозэ, цӀыф пстэури, ини цӀыкӀуи, Симон къыӀохэрэм агу етыгъэу ядэӀущтыгъэх. 11БэшӀагъэу иушхъухьанкӀэ ахэмэ инэу агъэшӀагъоти, яшъыпкъэу едэӀущтыгъэх. 12Ау Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀумрэ Исус Христос ыцӀэ ехьылӀэгъэ къэбарышӀумрэ Филипп аригъэӀухэу, цӀыфхэм шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъу зэхъум, хъулъфыгъэхэми бзылъфыгъэхэми Филипп зырагъэумэхъыгъ. 13Ежь Симони ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ иӀэ хъуи, Филипп зыригъэумэхъыгъэу, ыуж итэу кӀощтыгъ. Филипп нэшэнэ гъэшӀэгъонхэу къыгъэлъагъощтыгъэхэри Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэу ышӀэщтыгъэхэри Симон зилъэгъухэкӀэ, ыгъэшӀагъощтыгъэх+.

14Ерусалим дэс апостолхэм Самарие цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр зэрадагъэхэр зызэхахым, Петрэрэ Иуанрэ ахэмэ адэжь агъэкӀуагъэх+. 15Петрэрэ Иуанрэ зынэсхэм, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм агухэм арылъ хъунэу Тхьэм афелъэӀугъэх;+
16сыда пӀомэ, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ахэмэ ащыщэу зыми къыфехыгъагъэгоп, Зиусхьан Исус ыцӀэкӀэ Филипп ахэр ыумэхъыгъагъэх ныӀэп+. 17Джащыгъум Петрэрэ Иуанрэ аӀэхэр ахэмэ атыралъхьэхи, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ а шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм агухэм арылъ хъугъэ+. 18Апостолхэм аӀэхэр затыралъхьэм, а цӀыфхэм Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ агухэм арылъ зэрэхъугъэр Симон зелъэгъум, апостолхэм ахъщэ къафихьи, моущтэу къыӀуагъ:

19– Сэ сӀэхэр цӀыф горэм теслъхьэмэ, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ыгу илъ хъуным пае, сэри мы лъэкӀыр къысэшъут.

20– Тхьэм итын ахъщэкӀэ къэпщэфышъун пшӀошӀыгъэшъ, уиахъщи ори шъузэдэрэкӀод, – риӀуагъ Петрэ. 21– Тхьэм дэжькӀэ угу шъыпкъагъэ илъэпышъ, мы Ӏофым ущыщэп, уиӀахьи хэлъэп. 22Арышъ, мы бзэджэшӀагъэм фыкӀэгъожьи, Тхьэм елъэӀу. Мыхъун гухэлъэу уиӀэр Тхьэм къыпфигъэгъункӀи мэхъу;+
23сыда пӀомэ, шъугъоныр о угу инэу илъэу, бзэджагъэми узэкӀиубытагъэу сэлъэгъу.

24– КъэшъуӀуагъэхэм ащыщ зи къысэмыхъулӀэнэу Тхьэм шъукъысфелъэӀу, – къыӀожьыгъ Симон+.

25Апостолхэр Зиусхьаным шыхьат фэхъухи, игущыӀэхэр къызагъэӀухэ ужым, Самарие хэкум щыщ къоджабэмэ КъэбарышӀур ащагъэӀузэ, Ерусалим агъэзэжьыгъ+.

Филиппрэ Ефиопие хэгъэгум щыщ Ӏэшъхьэтетымрэ

26– Тэджи, Ерусалим дэкӀи, Газэ къалэм[*] кӀорэ гъогум щэджагъом дэжь техь! – ыӀуи, Зиусхьаным имэлэӀич Филипп къыриӀуагъ. Ар шъоф нэкӀым пхырыкӀырэ гъогугъ+. 27Аущтэу Филипп тэджи, гъогум техьагъ. КӀозэ, Ефиопие хэгъэгум щыщ лӀы горэм ӀукӀагъ. Ефиопием ибзылъфыгъэ пачъыхьэу Кандакие фэлажьэрэ Ӏэшъхьэтетхэм а лӀыр ащыщыгъ. Бзылъфыгъэ пачъыхьэм имылъку зэкӀэ ащ ыӀэ илъыгъ. Ар Ерусалим Тхьэм щелъэӀунэу къэкӀогъагъ. 28Ихэгъэгу ыгъэзэжьынэу кум итӀысхьагъэу, пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм еджэщтыгъ.

29– Кум екӀуалӀи, ащ готэу кӀо! – къыриӀуагъ Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Филипп+.

30Филипп кум екӀуалӀи, а лӀыр пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм еджэу зызэхехым, къыӀуагъ:

– Узаджэрэм къикӀырэр къыбгурэӀуа?

31– Зыгорэм зэхэсимыгъэшӀыкӀмэ, сыдэущтэу къызгурыӀон слъэкӀына? – къыӀожьыгъ Ӏэшъхьэтетым. ЕтӀанэ ар Филипп елъэӀугъ:

– Кум къитӀысхьи, къызготӀысхь+.

32Ӏэшъхьэтетыр Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэу зэджагъэр мы гущыӀэхэр ары[*]:

«Мэлым фэдэу шӀуабзынэу ащагъ. Зыупхъорэм ыпашъхьэ зи ымыӀоу шъынэр зэрэщытым фэдэу, ежь ыжэ зэтырихыгъэп.

33Ежь агъэпыутыгъ, зэфагъи хэмылъэу хьыкум тырашӀыхьагъ. А лъэхъаным ицӀыфхэм ябзэджагъэ зынэсыгъэр хэта къэзыӀон зылъэкӀырэр? Сыда пӀомэ, ыпсэ мы дунаим щыхахыгъ».

34– Мыр къысэпӀонкӀэ сыолъэӀу, – къыриӀуагъ Ӏэшъхьэтетым Филипп, – пегъымбарым зигугъу ышӀырэр хэта? Ежьыра, нэмыкӀ цӀыф гора?

35Джащыгъум Филипп а гущыӀэ дэдэхэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэмкӀэ къыубли, Исус ехьылӀэгъэ КъэбарышӀур Ӏэшъхьэтетым фиӀотагъ+.

36Гъогум рыкӀохэзэ, псы горэм нэсыгъэх. Ӏэшъхьэтетым къыӀуагъ:

– Мыщ псы щыӀ. Сэ сыуумэхъымэ хъуна?

37– ЗэкӀэ о угукӀэ шӀошъхъуныгъэ уиӀэмэ, усыумэхъ хъущт, – риӀуагъ Филипп.

– Исус Христос Тхьэм зэри КъомкӀэ шӀошъхъуныгъэ сиӀ, – къыӀожьыгъ Ӏэшъхьэтетым.

38ЕтӀанэ Ӏэшъхьэтетым шыкуаом кур къыригъэгъэуцуи, Ӏэшъхьэтетымрэ Филиппрэ псым хахьэхи, Филипп адрэр ыумэхъыгъ. 39Псым къызыхэкӀыжьхэм, Зиусхьаным ы Псэ ЛъапӀэ Филипп нэмыкӀ чӀыпӀэ горэм ошӀэ-дэмышӀэу ыхьыгъ, Ӏэшъхьэтетми Филипп ылъэгъужьыгъэп. ГушӀуагъом хэтэу Ӏэшъхьэтетыр игъогу техьажьыгъ+. 40Ау Филипп Азот къалэм[*] къыщылъэгъуагъ. Кесарие къалэм[*] нэс къыкӀухьэзэ, КъэбарышӀур къэлэ пстэуми ащигъэӀущтыгъ.

ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ

Шаул Исус игъогу зэрэтехьагъэр

(Апостол. 22:6-16; 26:12-18)

9^1Шаул ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм инэу афэгубжэу, «Исус игъогу шъутемыкӀымэ, шъутыукӀыщт» ариӀо зэпытыщтыгъ. Дин пэщэшхом дэжь кӀуи, елъэӀугъ:+

2– Дамаск къалэм щыӀэ синэгогухэм тхылъхэр афэтхыхи, къысэтых. Шаул ар зыкӀишӀагъэр Исус игъогу тетхэм ащыщхэр Дамаск къыщигъотхэмэ, хъулъфыгъэхэми бзылъфыгъэхэми, игъусэ лӀыхэм ахэмэ Ӏэхъухэр атыраригъэлъхьанышъ, Ерусалим къыщэнхэр ары. 3Шаул гъогум рыкӀозэ, Дамаск игъунэгъу зэхъум, ошӀэ-дэмышӀэу нэфынэ уашъом къехи, къыуцухьагъ+. 4Шаул чӀыгум тефагъэу, макъэ горэм къыриӀоу зэхихыгъ:

– Шаул, Шаул, сыд пае къин сэбгъэщэчырэ?

5– О ухэта, Зиусхьан? – къыӀуагъ Шаул.

– Исусэу къин зэбгъэщэчырэр сэры, – къыӀожьыгъ адрэ макъэм. – Цур зием ибэщ кӀыхьэ папцӀэ цур ылъакъокӀэ къызэрешъутырырэм фэдэу ошӀымэ, уиягъэ зэогъэкӀыжьы. 6Ау къэтэджи, къалэм дахь. О пшӀэн фаер ащ зыгорэм къыщыуиӀощт.

7Шаул игъусэхэм гущыӀэ горэ къамыӀоу, ащ дэжьым щытхэу къэнагъэх. Макъэр зэхахыгъ, ау цӀыф зи алъэгъугъэп+. 8Шаул чӀыгум къытетэджыкӀыжьыгъ, ау ынэхэр къызызэтырехыжьхэм, зи ылъэгъужьыгъэп. Арыти, Шаул ыӀэ аӀыгъэу Дамаск дащагъ. 9Шаул мэфищым зи ымылъэгъоу къэнагъ, шхагъэп ыкӀи, ешъуагъэп ыкӀи.

10ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм ащыщэу Ананый Дамаск дэсыгъ. Зиусхьаныр ащ къыфэлъагъуи, къеджагъ:

– Ананый!

– Сэры, Зиусхьан, – къыӀожьыгъ Ананый+.

11– Тэджи, «Урам ЗэнкӀ» зыфаӀорэ урамым тет Иудэ иунэ кӀо, – къыриӀуагъ Зиусхьаным Ананый. – Ащ дэжьым Шаул ыцӀэу Тарс къалэм щыщым кӀэупчӀ, сыда пӀомэ, ар Тхьэм елъэӀу+. 12Ынэхэри къыгъэплъэжьынхэм пае, Ананый зыцӀэ лӀыр ежь дэжь къакӀоу, ыӀэхэр къытырилъхьэхэу къыфэлъэгъуагъ.

13– Зиусхьан, – къыӀожьыгъ Ананый, – мы лӀым уицӀыф лъапӀэхэу Ерусалим дэсхэм къинэу аригъэщэчыгъэхэр зыфэдизыр цӀыфыбэмэ къысаӀуагъ. 14Джы дин пэщэшхохэм фитыныгъэ къаӀихыгъэу, игъусэ лӀыхэм о къыолъэӀурэ цӀыф пстэуми Ӏэхъухэр атыраригъэлъхьанхэм пае, мыщ къэкӀуагъ.

15Ау Зиусхьаным Ананый къыриӀуагъ:

– КӀо! Хымэ лъэпкъхэми, пачъыхьэхэми, израиль цӀыфхэми сэ сцӀэ икъэбар анигъэсынэу мы лӀыр къыхэсхыгъ+. 16Сэ сцӀэ пае къинэу ыщэчын фаер зыфэдизыр сэ сшъхьэкӀэ езгъэлъэгъущт+.

17Аущтэу Ананый а унэм ихьагъ. ЫӀэхэр Шаул ышъхьэ тырилъхьи, къыӀуагъ:

– Шаул, сэ сшы, мыщ укъакӀо зэхъум, Зиусхьан Исусэу гъогум къыщыпфэлъэгъуагъэм сыкъыгъэкӀуагъ, о унэхэр къэплъэжьынхэм паий, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ инэу угу илъ хъуным паий+.

18Ар къызеӀом, пцэжъые шъомпӀэ цӀыкӀухэм афэдэхэу Шаул ынэхэм зыгорэхэр къакӀэтэкъухи, ынэхэри къэплъэжьыгъэх. ЕтӀанэ Шаул къэтэджи, Ананый ар ыумэхъыгъ. 19Ащ нэужым Шаул шхагъэ, ыкӀуачӀи къыгъотыжьыгъ.

Шаул КъэбарышӀур Дамаск къалэм зэрэщигъэӀущтыгъэр

ЕтӀанэ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэу Дамаск къалэм дэсхэм адэжь Шаул мафэ заулэрэ щыӀагъ+. 20Исус Тхьэм зэры Къор синэгогухэм ардэдэм ащигъэӀоу ыублагъ. 21Ар зэхэзыхыгъэ цӀыфхэм зэкӀэм агъэшӀагъоу къаӀощтыгъ:

– Мы лӀыр арыба Исус елъэӀурэ цӀыфхэм Ерусалим къин щязгъэщэчыщтыгъэр? ИлӀыхэу Исус елъэӀухэрэм Ӏэхъухэр атыраригъэлъхьанхэшъ, дин пэщэшхохэм адэжь ыщэнхэу мыщ къэкӀуагъэба+?

22Ау Шаул нахь лъэкӀ иӀэ хъугъэ. Исус зэрэ Христосыр къыгъэшъыпкъэжьызэ, Дамаск дэс джуртхэм ежь къыраӀожьыщтыр амышӀэу къыгъэнагъэх+.

Шаул джуртхэм зэраӀэпыкӀыгъэр

23Мэфэ пчъагъэ зытешӀэ ужым, Шаул аукӀынэу джуртхэм гухэлъ ашӀыгъ,+
24ау ахэмэ ягухэлъ Шаул къышӀагъ. Ар аукӀынэу чэщи мафи къэлапчъэмэ аӀутхэу паплъэщтыгъэх. 25Ау шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм чэщым Шаул зыдащи, къэлэ дэпкъым хэт гъуанэ горэмкӀэ мэтэшхом исэу дэпкъым ратӀупщэхыгъ+.

ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэу Ерусалим дэсхэм адэжь Шаул зэрэкӀуагъэр

26Шаул Ерусалим зынэсым, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм ахэхьаным пылъыгъ, ау ащ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ иӀэ зэрэхъугъэр ашӀошъ мыхъоу щыщынэщтыгъэх. 27Ау Бар-Наббэ[*] Шаул зыдищи, апостолхэм адэжь кӀуагъэ. Шаул гъогум Зиусхьаныр зэрэщилъэгъугъэри, Зиусхьаныр Шаул къызэрэдэгущыӀагъэри, Шаул етӀанэ Исус ыцӀэкӀэ къэбарышӀур гушхокӀэ Дамаск зэрэщигъэӀущтыгъэри Бар-Наббэ ахэмэ ариӀотэжьыгъ+. 28Аущтэу зэхъум, Шаул ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм ахахьэмэ-ахэкӀыжьызэ, ахэмэ адэжь къани, Ерусалим щыӀагъ, Зиусхьаным ыцӀэкӀи цӀыфмэ къэбарышӀур гушхокӀэ аригъэӀущтыгъ. 29АлыджыбзэкӀэ гущыӀэрэ джуртхэм[*] адэгущыӀэщтыгъ ыкӀи янэкъокъущтыгъ, ау ар къаукӀыным ахэр пылъыгъэх+. 30Зэшыхэм ар къызашӀэм, Шаул Кесарие къалэм ращэхи, Тарс къалэм[*] агъэкӀуагъ+.

31Аущтэу зэкӀэ Иудей хэкум, зэкӀэ Галилей хэкум, зэкӀэ Самарие хэкум арыт чылыс зэӀукӀэхэм мамыр яӀэ хъугъэ. ШӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм гурэ псэрэкӀэ нахь лъэкӀ агъотызэ, Зиусхьаным шӀолӀыкӀ фыряӀэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ыгъэгушхохэу, нахьыбэ хъугъэх.

Петрэ Эней зэригъэхъужьыгъэр

32Петрэ хэкур къыкӀухьэ зэхъум, Тхьэм ицӀыф лъапӀэхэу Лиддэ къалэм[*] дэсхэм адэжь кӀуагъэ. 33Ащ Эней ыцӀэу лӀы горэм щыӀукӀагъ. Илъэсий хъугъэу, ыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытагъэу ар пӀэм хэлъыгъ.

34– Эней, – риӀуагъ Петрэ, – Исус Христос уегъэхъужьы. Къэтэджи, уипӀэ Ӏухыжь! Ардэдэм Эней къэтэджыжьыгъ+. 35Лиддэ къалэм зэкӀэ дэсхэми Шарон зыцӀэ шъоф зэшъхьэ-зашъом[*] зэкӀэ тесхэми Эней залъэгъум, Зиусхьаным игъогу техьагъэх.

Петрэ Табитэ лӀагъэхэм къызэрахигъэтэджыкӀыжьыгъэр

36Иоппие къалэм[*] ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ бзылъфыгъэ горэ Табитэ ыцӀэу дэсыгъ. Табитэм къикӀырэр Мэз Пчэн. ШӀубэ ышӀэу, сэдакъэхэр ыт зэпытыщтыгъ+. 37А мафэхэм ар сымаджэ хъуи, лӀагъэ. Ар агъэпскӀыжьи, унэ зэтетым ишъхьагърэ къатым дахьыий, унэм ралъхьагъ. 38Лиддэ къалэр Иоппие къалэм игъунэгъути, Петрэ ащ зэрэщыӀэр ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм зызэхахым, «Зымыгъэгужъоу, тадэжь къакӀо!» Петрэ раӀонэу лӀыкӀуитӀу лъагъэкӀуагъ.

39Петрэ къэтэджи, къадэкӀуагъ. Иоппие къалэм зынэсым, унэ зытетым ишъхьагърэ къатым ращагъ. Шъузабэхэм зэкӀэ Петрэ къауцухьи, Табитэ ягъусэ зэхъум, джанэхэуи щыгъынхэуи ышӀыгъагъэхэр, гъыхэзэ къырагъэлъэгъугъэх.

40Петрэ цӀыфхэр зэкӀэ унэм ригъэкӀыхи, лъэгонджэмышъхьэкӀэ тӀыси, Тхьэм елъэӀугъ. ЕтӀанэ хьадэм зыфигъази, къыӀуагъ:

– Табитэ, къэтэдж! Табитэ ынапӀэхэр къызэтырихи, Петрэ зелъэгъум, къызэшӀотӀысхьагъ+. 41Петрэ ащ ыӀэ ыубыти, къыгъэтэджыгъ. ЕтӀанэ Тхьэм ицӀыф лъапӀэхэмрэ шъузабэхэмрэ къяджи, Табитэ псаоу аритыжьыгъ+. 42А къэбарыр Иоппие къалэм дэсхэм зэкӀэмэ зэлъашӀэ хъугъэ, цӀыфыбэхэми ЗиусхьанымкӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ. 43ЕтӀанэ Симон ыцӀэу, шъошӀэ горэм ихьакӀэу Петрэ мэфэ пчъагъэрэ Иоппие къалэм къыдэнагъ.

ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ

Корнелый илӀыкӀохэм Петрэ къызэраригъэщагъэр

10^1Корнелый зыцӀэ лӀы горэ Кесарие къалэм дэсыгъ. Италие хэгъэгум щыщ дзэм хэтхэу, нэбгыришъэ хъурэ купхэм япащэхэм ар ащыщыгъ. 2Ежьыри зэкӀэ иунагъуи Тхьэр агъэлъапӀэщтыгъ[*], Тхьэм шӀолӀыкӀи фыряӀэу псэущтыгъэх. Джуртхэм ахэт тхьамыкӀэхэм сэдакъэ бэу аритыщтыгъ, Тхьэм елъэӀу зэпытыщтыгъ+. 3Щэджэгъоужым сыхьатыр щым[*] пэгъунэгъу хъугъэу, Тхьэм имэлэӀич ащ къекӀуалӀи, «Корнелый!» ыӀомэ къеджэзэ, нафэу къыфэлъэгъуагъ+.

4Корнелый къэщыни, ынэхэр тедыкъагъэхэу риӀуагъ:

– Зиусхьан, сыда узыфаер?

– УитхьэлъэӀухэри уисэдакъэхэри Тхьэм ыпашъхьэ ихьагъэх, Тхьэми ахэр щымыгъупшэжьыгъэхэу ыгу илъых, – къыриӀожьыгъ мэлэӀичым+.

5– ПетрэкӀэ заджэхэрэ Симон къащэнэу Иоппие къалэм лӀыкӀохэр гъакӀох. 6Ар шъошӀэ Симонэу зиунэ хы Ӏушъом Ӏутым ихьакӀ+.

7Ар къезыӀогъэ мэлэӀичыр зыӀокӀыжьым, Корнелый иунэӀутхэм ащыщхэу нэбгыритӀурэ иӀофтэбгэ дзэлӀхэм ащыщэу Тхьэр зыгъэлъапӀэрэмрэ къяджи, 8хъугъэ-шӀагъэхэр зэкӀэ афиӀотэжьи, Иоппие къалэм ыгъэкӀуагъэх.

9ЯтӀонэрэ мафэм ахэр гъогум рыкӀохэзэ, къалэм пэгъунэгъу зэхъухэм, сыхьатыр пшӀыкӀутӀу[*] фэдиз хъугъэу, Петрэ Тхьэм елъэӀунэу унашъхьэм дэкӀоягъ+. 10Джащыгъум мэлакӀэ къэлӀагъэти, зыгорэ ышхынэу фэягъ. Шхыныр агъэхьазыр зэхъум, Тхьэм Петрэ зыгорэ къыфигъэлъэгъуагъ. 11Уашъор зэӀухыгъэу, шэкӀ фыжь иным фэдэу зыгорэ къехэу ылъэгъугъ. Ар къопиплӀымкӀэ кӀэшӀагъэу, чӀыгум къырагъэлэлэхыгъэм фэдагъ. 12Сыд фэдэрэ лъэпкъыгъуи щыщхэу лъэкъуиплӀыкӀэ кӀорэ псэушъхьэхэр, ныбэкӀэ цуахъорэ псэушъхьэхэр, ошъогу бзыухэр а шэкӀ фыжьым кӀоцӀылъыгъэх. 13ЕтӀанэ макъэ горэм Петрэ къыриӀуагъ:

– Петрэ, къэтэдж. ШӀобзи, шхы.

14– Хьау, Зиусхьан, – къыӀожьыгъ Петрэ, – ар хъухэщтэп. Мышхыпхъи, хьэрами сэ егъашӀэми сшхыгъэп+.

15ЯтӀонэрэу а макъэм Петрэ къыриӀуагъ:

– Тхьэм къабзэу, шхыпхъэу зыфиӀуагъэр о хьэрам умыӀо+.

16Аущтэу гъогогъуищэ хъугъэ. ЕтӀанэ шэкӀ фыжьыр уашъом дэкӀоежьыгъ.

17Къыфэлъэгъуагъэм къикӀырэм Петрэ егупшысэ пэтэу, Корнелый къыгъэкӀогъэ лӀыхэр Симон иунэ кӀэупчӀэхэзэ, ар къагъотыгъэу къэлапчъэм къыӀууцуагъэх.

18– ПетрэкӀэ заджэхэрэ Симон мы унэм иса? – аӀозэ, джагъэх.

19Петрэ къыфэлъэгъуагъэм егупшысэзэ, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къыриӀуагъ:

– Мары, нэбгырищ къыплъэхъу+. 20Къэтэджи, ех, угу щэч къимыгъахьэу ахэмэ адакӀу; сыда пӀомэ, ахэр къэзгъэкӀуагъэр сэры.

21Петрэ ехи, лӀыхэм ариӀуагъ:

– Шъо шъузлъыхъурэр сэры. Ӏоф горэ шъуиӀэу шъукъэкӀуагъа?

22– Тэ тыкъэзгъэкӀуагъэр дзэ пащэу Корнелый ары, – къаӀуагъ лӀыхэм. – Ащ шъыпкъагъэ хэлъ, Тхьэм шӀолӀыкӀ фыриӀ, зэкӀэ джурт лъэпкъым лъытэныгъэ зыфыриӀэ лӀы шъыпкъ. Ащ иунэ лӀыкӀохэм ураригъэщэнышъ, къапӀохэрэм ядэӀунэу мэлэӀич лъапӀэ горэм унашъо къыфишӀыгъ+.

23Джащыгъум Петрэ ахэр къыригъэблагъэхи, ыхьэкӀагъэх. ЯтӀонэрэ мафэм Петрэ ахэмэ ягъусэу гъогум техьагъ. Иоппие къалэм щыщ ыш заули игъусагъ.

24Ащ къыкӀэлъыкӀорэ мафэм Кесарие къалэм нэсыгъэх. Корнелый иунэкъощхэри иблагъэхэри къыугъоигъэхэу, Петрэрэ игъусэхэмрэ апаплъэщтыгъ. 25Петрэ унэм зехьэм, Корнелый къыпэгъокӀи, ылъакъохэм адэжь зыщыридзыхи, лъэгонджэмышъхьэкӀэ тӀысыгъэ+. 26Ау Петрэ Корнелый къыгъэтэджыжьи, ыӀуагъ:

– Къэтэдж, сэри сыцӀыф ныӀэп+.

27ЕтӀанэ Петрэ Корнелый дэгущыӀэзэ унэм зехьэм, цӀыфыбэхэр щызэрэугъоигъэхэу ылъэгъугъ.

28– Джурт горэ хымэ лъэпкъым щыщхэм е ахэхьанэу, е яунэ ихьанэу тихабзэкӀэ зэрэмыхъущтыр шъори шъошӀэ, – ариӀуагъ Петрэ ахэмэ. – Ау цӀыф горэ мыкъабзэу е шӀоеу сымылъытэн фаеу Тхьэм зэхысигъэшӀыкӀыгъ+. 29Арыти, мы лӀыкӀохэм сыкъызяшъогъащэм, зыми семынэгуеу сыкъэкӀуагъ. Джы сышъоупчӀы, Ӏоф горэ шъуиӀэу сыкъяжъугъэщагъа?

30– МэфиплӀыкӀэ узэкӀэӀэбэжьмэ, мы сыхьатым, щэджэгъоужым сыхьатыр щым[*], сиунэ Тхьэм сыщелъэӀущтыгъ, – къыӀожьыгъ Корнелый. – ОшӀэ-дэмышӀэу щыгъын фыжь лыдхэр щыгъхэу, лӀы горэ сапашъхьэ къиуцуи, 31къыӀуагъ: «Корнелый, Тхьэм уитхьэлъэӀу зэхихыгъ, уисэдакъэхэри щымыгъупшэжьыгъэхэу ыгу илъых. 32ПетрэкӀэ заджэхэрэ Симон къыздащэнэу Иоппие къалэм лӀыкӀохэр гъакӀох. Ар шъошӀ Симонэу зиунэ хыӀушъом Ӏутым ихьакӀ. Ар къэкӀонышъ, къыбдэгущыӀэщт». 33Арыти, занкӀэу къыплъызгъэкӀуагъэх. УкъызэрэкӀуагъэр дэгъоу пшӀагъэ. Джы тэ зэпстэури о къэпӀонэу, Зиусхьаным унашъо къыпфишӀыгъэхэм тядэӀунэу, мы чӀыпӀэм Тхьэм ыпашъхьэ тит.

Петрэ Корнелый иунэ къэбарышӀур къызэрэщиӀотагъэр

34ЕтӀанэ Петрэ моущтэу къыӀуатэу ыублагъ:

– Тхьэр цӀыфхэм ятеплъэ емыплъэу, цӀыф пстэури изэфэдэу зэрилъытэрэр шъыпкъэу зэзгъэшӀагъ+. 35Сыд фэдэрэ лъэпкъыми щыщэу, ежь шӀолӀыкӀ фыриӀэу шъыпкъагъэр зыгъэцакӀэрэр Тхьэм ештэ+. 36КъэбарышӀоу Тхьэм израиль цӀыфхэм анигъэсыгъэр шъо шъошӀэ. Моущтэу зыӀорэ къэбарышӀур ары: Исус Христосэу цӀыф пстэуми я Зиусхьан ары цӀыфхэр Тхьэм езгъэшӀужьырэр. 37Иуан ежь зырагъэумэхъынэу цӀыфхэм макъэ зарегъэӀум ыуж, Галилей хэкум къыщегъэжьагъэу зэкӀэ Иудей хэкум къыщыхъугъэхэр шъо шъошӀэх+. 38Назарет щыщ Исус икъэбар шъошӀэ. Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэрэ лъэкӀышхомрэ ащ къыфыригъэхыгъэх. Тхьэр ащ зэригъусагъэм пае, шӀу ышӀэу, шэйтаным илъэкӀыкӀэ ригъэзыгъэ цӀыф пстэури ыгъэхъужьхэу къыкӀухьащтыгъ+. 39Исус джуртхэм яхэгъэгуи Ерусалими а Ӏофхэу щишӀагъэхэм зэкӀэмэ тэ тыряшыхьат. Ар пкъэум тыраӀулӀи, агъэлӀагъ. 40Ау ящэнэрэ мафэм Тхьэм ар лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъ ыкӀи цӀыфхэм аригъэлъэгъугъ. 41Ау Тхьэм ар зэригъэлъэгъугъэр цӀыф пстэури арэп, Тхьэм ыпэкӀэ къыгъэнэфэгъэгъэ шыхьатхэр ары нахь. Исус лӀагъэхэм къызахэтэджыкӀыжьым, тэ ежь игъусэу дашхэхэу, дешъощтыгъэхэр арых Тхьэм ар зэригъэлъэгъугъэхэр. 42Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфмэ ядгъэӀунхэуи, псаухэми, лӀагъэхэми хьыкум атезышӀыхьанэу Тхьэм къыгъэнэфагъэр зэрэ Исусыр къэтыушыхьатынэуи Тхьэм унашъо къытфишӀыгъ+. 43Хэтми ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэм ипсэкӀодшӀагъэхэр Исус ыцӀэкӀэ зэрэфэгъущтхэмкӀэ пегъымбар пстэури Исус шыхьат фэхъух+.

Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ хымэ лъэпкъхэм ащыщхэм къызэрафехыгъэр

44Петрэ а гущыӀэхэр къыӀохэзэ, ахэр зэхэзыхыгъэ пстэуми Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къафехыгъ. 45Петрэ игъусэхэу къэкӀогъэгъэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ лӀыхэу сунэт ашӀыгъэхэм Тхьэм итынэу ежь ы Псэ ЛъапӀэ хымэ лъэпкъхэм ащыщхэми къызэрафыригъэхыгъэр агъэшӀэгъуагъ; 46сыда пӀомэ, а хымэхэм амышӀэрэ бзэхэмкӀэ къэгущыӀэхэу, Тхьэм щытхъу фашӀэу зэхахыгъ. Джащыгъум Петрэ къыӀуагъ:+

47– Мы цӀыфхэу тэщ фэдэу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ зыгу илъ хъугъэхэр псыкӀэ тэ тыумэхъыхэмэ, зыгорэм ымыдэн ылъэкӀына+?

48ЕтӀанэ Исус Христос ыцӀэкӀэ ахэр аумэхъынхэу унашъо ышӀыгъ. Ащ ыуж мэфэ заулэрэ ахэмэ адэжь щыӀэнэу Петрэ къелъэӀугъэх+.

ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ

Петрэ Ерусалим ичылыс зэӀукӀэ щыщхэм хъугъэ-шӀагъэр зэрариӀотэжьыгъэр

11^1Хымэ лъэпкъхэм ащыщхэми Тхьэм игущыӀэхэр зэраштагъэхэр апостолхэмрэ Иудей хэкум ис зэшхэмрэ зэхахыгъ. 2Аущтэу Петрэ ЕрусалимкӀэ зыдэкӀуаем, сунэт ашӀыгъэхэм Петрэ ышӀагъэр амыдэу,+
3ащ къыраӀуагъ:

– О сунэт амышӀыгъэхэм яунэ уихьи, уадэшхагъ+.

4Джащыгъум Петрэ хъугъэ-шӀагъэхэр хэзыгъэнчъэу къагуригъэӀонэу ыублагъ:

5– Иоппие къалэм сэ Тхьэм сыщелъэӀущтыгъ. Джащыгъум Тхьэм сэ сиакъыл щыригъэхи, шэкӀ фыжь иным фэдэу зыгорэ уашъом къехэу сигъэлъэгъугъ. Ар къопиплӀымкӀэ кӀэшӀагъэу, уашъом къырагъэлэлэхыгъэм фэдэу къысфехыгъ+. 6ШэкӀ фыжьым сызеплъым, лъэкъуиплӀыкӀэ кӀорэ былымхэри, хьэкӀэ-къуакӀэхэри, ныбашъокӀэ цуахъорэ псэушъхьэхэри, ошъогу бзыухэри слъэгъугъэх. 7«Петрэ, къэтэдж. ШӀобзи, шхы», – макъэ горэм къысиӀоу зэхэсхыгъ.

8– «Хьау, Зиусхьан, ар хъухэщтэп, мышхыпхъи, хьэрами егъашӀэми зыӀуслъхьагъэп», – есӀожьыгъ.

9– А макъэм ятӀонэрэу уашъом къиӀукӀэу къыӀожьыгъ: «Тхьэм къабзэу, шхыпхъэу зыфиӀуагъэхэр о хьэрам умыӀо»+. 10Аущтэу гъогогъуищэ хъугъэ. ЕтӀанэ зэкӀэ уашъом дэкӀоежьыгъ.

11– Ардэдэм Кесарие къалэм къикӀыхэу садэжь къагъэкӀогъэ нэбгырищ сызэрыс унэм икъэлапчъэ къыӀууцуагъ. 12Сыгу щэч къисымыгъахьэу ахэмэ садэкӀонэу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къысиӀуагъ. Мы зэш нэбгырихыри сигъусэу тыкӀуи, а лӀым иунэ тихьагъ+. 13Ащ къытиӀотагъ мэлэӀич горэ иунэ итэу моущтэу ыӀозэ, зэрэщилъэгъугъэр: «ПетрэкӀэ заджэхэрэ Симон къыздащэнэу лӀыкӀохэр гъакӀох+. 14Оррэ зэкӀэ уиунагъорэ шъумыкӀодэу, шъукъэзгъэнэжьыщт гущыӀэхэр ащ къыуиӀощт».

15– Сэ сыкъэгущыӀэнэу зысэублэм, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ахэмэ къафехыгъ, апэу тэри къызэрэтфехыгъагъэм фэдэу+. 16«Иуан псыкӀэ цӀыфхэр ыумэхъыщтыгъ, ау Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэкӀэ шъо шъуиумэхъыщт», – къызеӀом, Зиусхьаным къыӀогъэгъэ гущыӀэхэр[*] джащыгъум сыгу къэкӀыжьыгъэх+. 17Зиусхьанэу Исус ХристоскӀэ шӀошъхъуныгъэ тиӀэ зэхъум, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къызэрэтфыригъэхыгъэм фэдэу, ахэми къафыригъэхыгъэу, сэ сыхэта, Тхьэм сыпэуцужьынэу+?

18Ахэмэ мы Ӏофхэр зызэхаххэм, заушъэфыгъ. Тхьэм щытхъу фашӀэу къаӀуагъ:

– Ащыгъум хымэ лъэпкъхэри япсэкӀодхэм афыкӀэгъожьынхэшъ, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ хъунэу Тхьэм игъоу ылъытагъ.

Антиохие къалэм чылыс зэӀукӀэ щыӀэнэу зэрэхъугъэр

19Стефан мыжъокӀэ еохэзэ, заукӀым ыуж, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм къиныбэ зэрагъэщэчыщтыгъэм пае, ахэр зэбгырыкӀыжьыгъэх. Исус ехьылӀэгъэ къэбарышӀур джуртхэм анэмыкӀэу зыми рамыӀуатэу, ахэр Финикие хэкум, Кипр зыцӀэ хыгъэхъунэм, къалэу Антиохие анэс кӀуагъэх+. 20Ау ахэмэ ащыщхэу зы купэу Кипр хыгъэхъунэм щыщ лӀыхэри, Кириние къалэм щыщ лӀыхэри Антиохие къалэм[*] зэкӀохэм, Зиусхьан Исус ехьылӀэгъэ къэбарышӀур алыджхэми араӀуатэщтыгъ. 21Зиусхьаныр ягъусагъ, шӀошъхъуныгъэ яӀэу, цӀыфыбэри Зиусхьаным игъогу техьагъэх.

22Мы Ӏофхэм якъэбар Ерусалим щыӀэ чылыс зэӀукӀэм щыщхэм анэсыгъ. Занэсым, Бар-Наббэ Антиохием агъэкӀуагъ+. 23Бар-Наббэ Антиохием кӀуи, Тхьэм ынэшӀу ахэмэ къызэращифагъэр зелъэгъум, гушӀуагъэ, агу етыгъэу, емызэщхэу Зиусхьаным фэшъыпкъэнхэуи афигъэпытагъ. 24Бар-Наббэ цӀыф дэгъугъ. Тхьэм ы Псэ ЛъапӀи шӀошъхъуныгъэри инэу ыгу илъыгъэх. Аущтэу ЗиусхьанымкӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ цӀыфхэм япчъагъэ инэу хэхъуагъ+.

25ЕтӀанэ Шаул лъыхъунэу Тарс къалэм Бар-Наббэ кӀуагъэ. Шаул къызегъотым, Антиохием зыдищагъ+. 26Илъэс псаум икӀыхьагъэкӀэ чылыс зэӀукӀэм щыщхэм ягъусэу зэрэугъоихэзэ, цӀыф купышхом Тхьэм игущыӀэхэр арагъашӀэщтыгъэх. ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм «ЧыристанхэкӀэ» апэ дэдэу зыщяджагъэхэр Антиохиер ары.

27А мафэхэм пегъымбар куп Ерусалим къикӀи, Антиохие къэкӀуагъ+. 28Ахэмэ ащыщэу Агаб зыцӀэр къэтэджи, зэкӀэ дунаим гъэблэшхо къызэрэщыхъущтыр Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ащ ыгу къырилъхьи, къыригъэӀуагъ. Кайсар Клаудый[*] итетыгъоми аущтэу хъугъэ+. 29Джащыгъум ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм, хэти зэрилъэкӀырэм фэшъуашэу, Иудей хэкум ис ашыхэм ӀэпыӀэгъу афэхъунхэу тыраубытагъ. 30ШӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм аущтэу ашӀызэ, аугъоигъэ ахъщэр Бар-Наббэрэ Шаулрэ аӀэкӀалъхьи, ахэми чылыс зэӀукӀэм инахьыжъхэм[*] афарагъэхьыгъ.

ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ

Тетыгъо зиӀэхэм Якъубэ зэраукӀыгъэр ыкӀи Петрэ хьапсым зэрэчӀадзагъэр

12^1А мафэхэм пачъыхьэ Ирод[*] идзэлӀхэм чылыс зэӀукӀэм щыщхэу нэбгырэ заулэ аригъэубыти, лые араригъэхэу ыублагъ. 2Иуан ышэу Якъубэ[*] чатэкӀэ аригъэукӀыгъ+. 3Ар джуртхэм агу зэрэрихьырэр Ирод зелъэгъум, ащ ыуж идзэлӀхэм Петри аригъэубытыгъ. Ар зыхъугъэр Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэр ары+. 4Ирод Петрэ зарегъэубытым, хьапсым чӀаригъадзи, дзэм щыщхэу нэбгырэ плӀырыплӀэу купиплӀмэ ар къагъэгъунэнэу аӀэкӀилъхьагъ. ЕтӀанэ ӀутӀыжъ мэфэкӀ мэфэшхор зыблэкӀыкӀэ, хьыкумэшӀым ыпашъхьэ рищэнэу Ирод ыгу хэлъыгъ+.

5Аущтэу Петрэ хьапсым чӀадзэгъагъ, ау чылыс зэӀукӀэм щыщхэр яшъыпкъэу Тхьэм ащ фелъэӀущтыгъэх+.

МэлэӀич горэм Петрэ хьапсым къызэрэчӀищыжьыгъэр

6Пачъыхьэ Ирод Петрэ хьыкумэшӀым ыпашъхьэ зыщырищэщт мафэм ыпэрэ чэщым Петрэ ӀэхъуитӀу телъэу, дзэлӀитӀум азыфагу дэлъэу чъыещтыгъ. Пчъэм Ӏутхэу къэрэгъулэхэм хьапсыр къаухъумэщтыгъ. 7ОшӀэ-дэмышӀэу Зиусхьаным имэлэӀич а унэм къыщылъагъуи, унэр къызэпэнэфыгъ. ЫбгъукӀэ етӀыргуи, мэлэӀичым Петрэ къыгъэущыгъ.

– ПсынкӀэу тэдж! – ыӀуагъ. Петрэ ӀэхъуитӀоу телъхэр тезыгъэх+.

8– Зыфап, уицуакъэхэри зыщылъ, – риӀуагъ мэлэӀичым Петрэ. Петрэ аущтэу ышӀыгъ. ЕтӀанэ мэлэӀичым къыриӀуагъ:

– Уищыгъын кӀыӀутелъ зыщылъэжьи, сауж уитэу къакӀо.

9Джаущтэу Петрэ мэлэӀичым ыуж итэу хьапсым къычӀэкӀыжьыгъ. Ау мэлэӀичым ышӀагъэхэр шъыпкъэмэ, мышъыпкъэмэ Петрэ ышӀэщтыгъэп, зыгорэ къыфэлъагъоу къышӀошӀыгъ. 10Апэрэ къэрэгъул купми, ятӀонэрэ къэрэгъул купми къаблэкӀхи, къэлэ дэхьапӀэм Ӏулъ гъучӀ къэлапчъэм нэсыгъэх. Къэлапчъэр ежь-ежьырэу къафызэӀукӀыгъ. Къэлапчъэм дэкӀхи, зы урамым икӀыхьагъэкӀэ зырэкӀохэ нэужым, ошӀэ-дэмышӀэу Петрэ къыгъани, мэлэӀичыр ӀукӀыжьыгъ+.

11Петрэ зыкъызешӀэжьым, къыӀуагъ:

– Зиусхьаным имэлэӀич къыгъакӀуи, Ирод сыкъыӀэкӀихи, джурт цӀыфхэми къысэхъулӀэнэу зыфаӀорэ Ӏэегъэ пстэури симыгъэлъэгъоу, сымыкӀодэу сыкъызэригъэнэжьыгъэр джы зэрэшъыпкъэр къэсшӀагъ+.

12Петрэ къехъулӀагъэр зыздешӀэжьым, Иуанэу МарккӀэ заджэхэрэм янэу Мерэм иунэ кӀуагъэ. ЦӀыфыбэ ащ дэжьым щызэрэугъоигъэх, Тхьэм елъэӀущтыгъэх+. 13Петрэ къэлапчъэм зытеом, къызэӀуихынэу Родэ зыцӀэ унэӀут пшъашъэр къыӀухьагъ. 14Петрэ ымакъэ къызешӀэжьым, гушӀом хэтэу къэлапчъэр Ӏуимыхэу унэм илъэдэжьи, Петрэ къэлапчъэм зэрэӀутыр адрэмэ ариӀуагъ.

15– КъапӀорэр пшӀэрэп, – къыраӀожьыгъ ахэмэ. Ау ыӀуагъэм пшъашъэр текӀыгъэп. Джащыгъум къаӀуагъ:

– Ар Петрэ имэлэӀичын фае. [*]+

16Ау Петрэ къэлапчъэм зэпымыоу теощтыгъэ. Къэлапчъэр Ӏуахи, Петрэ залъэгъум, лъэшэу агъэшӀэгъуагъ. 17Заушъэфынэу Петрэ Ӏэ афишӀи, Зиусхьаным хьапсым къызэрэчӀищыжьыгъэр ахэмэ афиӀотэжьыгъ. ЕтӀанэ къыӀуагъ:

– Якъуби[*] адрэ тшыхэми хъугъэ-шӀагъэр яжъугъашӀ. Ар къызеӀом ыуж, а унэм икӀи, нэмыкӀ чӀыпӀэ горэм кӀуагъэ+.

18Нэф къызэшъым, дзэлӀхэр гузэжъогъушхо хэфагъэхэу зэупчӀыжьыгъэх:

– Петрэ сыда къехъулӀагъэр?

19Пачъыхьэ Ирод дзэлӀхэр Петрэ лъигъэхъухи, къызамыгъотым, къэрэгъулэхэм тэрэзэу яупчӀи, а къэрэгъулэхэр аригъэукӀыгъ. Пачъыхьэ Ирод етӀанэ Иудей хэкум икӀи, къалэу КесариекӀэ ехи, ащ къыдэнагъ.

Пачъыхьэ Ирод зэрэлӀагъэр

20Пачъыхьэ Ирод Тир къалэм дэсхэмрэ Сидон къалэм[*] дэсхэмрэ губж лъэш афишӀыгъагъ. А къалэхэм адэсхэр зэгурыӀохи, пачъыхьэм дэжь къэкӀуагъэх. Пачъыхьэм фэлэжьэрэ Ӏэшъхьэтет Власт гурыӀохи, пачъыхьэр къаригъэшӀужьынэу елъэӀугъэх. Сыда пӀомэ, пачъыхьэм ихэгъэгу къикӀырэ гъомлапхъэхэр ары ахэр зэрыпсэущтыгъэхэр.

21Ирод ыгъэнэфэгъэ мафэм ипачъыхьэ щыгъынхэр щыгъхэу, пачъыхьэ тӀысыпӀэм тетӀысхьи, ахэмэ апашъхьэ къыщыгущыӀагъ.

22– Мыр цӀыф макъэп, Тхьэм ымакъ нахь, – цӀыфхэм аӀоти, джэщтыгъэх. 23Пачъыхьэ Ирод Тхьэм щытхъушхор зэрэфимышӀыгъэм пае, Тхьэм имэлэӀич горэ ардэдэм ащ къыригъауи, хьамылыухэм ашхызэ, ыпсэ хэкӀыгъ+.

24Ау Тхьэм игущыӀэхэр нахь цӀыфыбэмэ анэсхэзэ, зыщаубгъущтыгъ+.

25Бар-Наббэрэ Шаулрэ яӀоф заухым, Ерусалим къыдэкӀыжьхи, МарккӀэ заджэхэрэ Иуан ягъусэу Антиохие къалэм агъэзэжьыгъ+.

ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ

Антиохием щыӀэ чылыс зэӀукӀэм щыщхэм Бар-Наббэрэ Шаулрэ Тхьэм фэлэжьэнхэу зэрагъэнэфагъэхэр

13^1Пегъымбархэри, дин гъэсакӀохэри Антиохием щыӀэ чылыс зэӀукӀэм щыщхэм ахэтыгъэх: Бар-Наббэ, «ШӀуцӀэкӀэ» заджэхэрэ Симон, Кириние къалэм щыщ Луцый, Манаил (ар пщы Ирод[*] дапӀугъагъ) ыкӀи Шаул+. 2Тхьэм елъэӀухэзэ, чэщи мафи ахэмэ анэкӀы зэхъум, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къариӀуагъ:

– Бар-Наббэрэ Шаулрэ сыкъызфяджэгъэ Ӏофым пае къысфыхэшъухых+.

3ЕтӀанэ ахэмэ чэщи мафи занэкӀ ужым, Тхьэм елъэӀугъэх, аӀэхэри ашъхьэхэм атыралъхьи[*], яӀоф ашӀэнэу агъэкӀуагъэх.

Апостолхэм Кипр хыгъэхъунэм Тхьэм игущыӀэхэр зэрэщагъэӀущтыгъэхэр

4Бар-Наббэрэ Шаулрэ, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ыгъэкӀуагъэхэр, къалэу Селевкие[*] нэсыгъэх. Ащ къухьэм щитӀысхьэхи, Кипр хыгъэхъунэм кӀуагъэх. 5Саламин къалэм зыдахьэхэм, джуртхэм ясинэгогухэм Тхьэм игущыӀэхэр ащагъэӀущтыгъэх. Иуан ахэмэ яӀэпыӀэгъоу ягъусагъ+.

6Хыгъэхъунэм икӀыхьагъэкӀэ Пафос къалэм[*] нэс зэкӀохэм, ушхъухьан Ӏофым пылъ джурт пегъымбар нэпцӀ горэм ӀукӀагъэх. А лӀым Бар-Иешуа ыцӀагъ+. 7Ар хыгъэхъунэм иӀэшъхьэтет[*] Сергый Паул игъусагъ. Сергый Паул цӀыф губзыгъагъ. Ар Тхьэм игущыӀэхэм ядэӀунэу фэягъэти, Бар-Наббэрэ Шаулрэ къаригъэщагъэх. 8Ау ушхъухьаным пылъ Елымэ (Елимэм къикӀырэр «Ушхъухьаным пылъыр» ары) Ӏэшъхьэтетыр шӀошъхъуныгъэм игъогу тыримыгъэхьаным ыуж итыгъэти, Бар-Наббэрэ Шаулрэ апэуцужьыщтыгъ. 9Ау Шаулэу ПаулкӀи заджэхэрэм[*] Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ыгу лъэш дэдэу илъ хъугъэти, ынэхэр Елымэ тыригъэдыкъэхи, къыӀуагъ:+

10– О шэйтаным урикъу, о шъыпкъагъэм зэкӀэм урипый. ТхьагъэпцӀыгъэ пстэури, бзэджэгъэ пстэури угу инэу илъ. Тхьэм игъогу занкӀэхэр къуащэ пшӀынхэу упылъыным ыуж уикӀыжьыщтба? 11Джы Зиусхьаным ыӀэ къыптелъ. Заулэрэ тыгъэм инэфынэ умылъэгъоу, нэшъу ухъущт. Ардэдэм пщагъори шӀункӀыри Елымэ къыфехыгъэх. ЕтӀанэ къыкӀухьэзэ, къезыщэкӀын цӀыф горэм лъыхъущтыгъ. 12Ӏэшъхьэтетым хъугъэ-шӀагъэр зелъэгъум, шӀошъхъуныгъэ иӀэ хъугъэ. Бар-Наббэрэ Паулрэ Ӏофхэу Зиусхьаным ехьылӀагъэу Елымэ рагъашӀэхэрэр ыгъэшӀагъощтыгъэх.

Паулрэ Бар-Наббэрэ Писидие хэкум ит Антиохие къалэм зэрэкӀуагъэхэр

13ЕтӀанэ Паулрэ игъусэхэмрэ Пафос къалэм къухьэкӀэ щежьэхи, Памфилие хэкум ит Пергие къалэм кӀуагъэх. Ащ игъусэхэр Иуан къыдинэхи, Ерусалим ыгъэзэжьыгъ+. 14Адрэ нэбгыритӀур Пергие къалэм блэкӀхи, Писидие хэкум ит Антиохие къалэм нэсыгъэх. Шэмбэт мафэм[*] синэгогум чӀахьэхи, тӀысыгъэх. 15Тэурат хабзэм[*] итхэмрэ пегъымбархэм атхыгъэ тхылъхэм[*] арытхэмрэ ащыщ горэхэм зяджэхэ ужым, синэгогу пащэхэм зыгорэ агъакӀуи, арарагъэӀуагъ:

– Тэ тшыхэр, мы цӀыфхэр зэрыжъугъэгушхон гущыӀэхэр шъуиӀэхэмэ, къашъуӀох+.

16Паул къэтэджи, Ӏэ афишӀи, къыӀуагъ:

– Шъо, израиль цӀыфхэри, Тхьэм шӀолӀыкӀ фызиӀэхэри, шъукъэдаӀу. 17Израиль лъэпкъым и Тхьэ тятэжъхэр къыхихыгъэх. Тэ тлъэпкъ Мысыр хэгъэгум зесым, лъэпкъышхо ышӀи, лъэкӀышхокӀэ ащ къырищыжьыгъэх+. 18ЕтӀанэ илъэс тӀокӀитӀо шъоф нэкӀым щигъэшхагъэх+. 19Ханаан хэгъэгум щыпсэурэ лъэпкъиблыр ыгъэкӀоди, ахэмэ яхэгъэгу израиль лъэпкъым иӀахь хъунэу къыфигъэнэжьыгъ+. 20А зэпстэур илъэс шъиплӀырэ шъэныкъорэ фэдиз хъугъэ.

– Ащ ыужым, хьыкумэшӀыхэр Тхьэм аритыгъэх, пегъымбар Самуел имафэхэм анэсыфэхэ. 21ЕтӀанэ пачъыхьэ афигъэнэфэнэу израиль цӀыфхэр Самуел елъэӀугъэх. Бен-Ямин илъэпкъ щыщэу, Кис ыкъо Шаул пачъыхьэ афэхъунэу Тхьэм аритыгъ. ЕтӀанэ илъэс тӀокӀитӀурэ ар пачъыхьагъ+. 22Тхьэм ар тыригъэкӀыжьи, Даутэ пачъыхьэ афишӀыгъ. Тхьэм Даутэ моущтэу шыхьат фэхъугъ[*]: «Ищай ыкъоу Даутэ сыгу зэӀурэ цӀыфэу къэзгъотыгъ. Сэ сызыфаехэр зэкӀэ ащ ыгъэцэкӀэщт»+. 23Мы лӀым къытекӀыгъэ цӀыфхэм ащыщэу, израиль цӀыфхэр мыкӀодхэу къэзгъэнэжьырэр Исус ары, Тхьэм къафигъэкӀуагъ, ятэжъхэр къызэригъэгугъэгъагъэхэм фэдэу. 24Исус къэкӀоным ыпэкӀэ Иуан, «ШъуипсэдкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожьи, зысэжъугъэумэхъ» ыӀозэ, зэкӀэ израиль цӀыфхэм макъэ аригъэӀугъ+. 25Иуан иӀоф ыухызэ, къыӀуагъ[*]: «Сэ хэтэу сышъушӀошӀыра? Шъо шъузпаплъэрэр сэрэп. Шъо шъузпаплъэрэр саужкӀэ къэкӀощт, ащ ицокъэ лъэпсхэр фэстӀэтэнхэуи сифэшъуашэп»+.

26(Паул джыри ипсалъэ къыпидзэжьыгъ:) – Сэ сшыхэу Ибрахьим къытекӀыгъэ цӀыфхэри, шъо къышъухэтхэу нэмыкӀ цӀыфхэу Тхьэм шӀолӀыкӀ фызиӀэхэри, Тхьэм цӀыфхэр мыкӀодхэу къызэригъэнэжьхэрэм икъэбар къызнэсыгъэхэр тэры. 27Ерусалим дэсхэмрэ ахэмэ ятхьэматэхэмрэ цӀыфхэр мыкӀодхэу къэзгъэнэжьырэр зэрэ Исусыр къашӀэжьыгъэп. УкӀ ежь къытыралъхьагъ, ау аущтэу пегъымбархэм ягущыӀэхэу шэмбэт мафэ къэсми синэгогухэм ащызаджэхэрэр къагъэшъыпкъэжьыгъэх+. 28УкӀ Исус зыкӀытыралъхьащт Ӏоф амыгъотыгъэми, Ӏэшъхьэтет Пилат ар ыукӀынэу елъэӀущтыгъэх+. 29Исус ехьылӀагъэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэр зэкӀэ ахэмэ загъэцакӀэ ужым, Исус игъусэхэм ихьадэ къащым къытырахыжьи, къэунэм чӀалъхьажьыгъ+. 30Ау Тхьэм ар лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъ+. 31ЕтӀанэ Исус ежь игъусэхэу Галилей хэкум къикӀыгъэхэу, Ерусалим къэкӀогъагъэхэм мэфэ пчъагъэхэм къакӀоцӀ заригъэлъэгъущтыгъ. Джы ахэр ары тэ тлъэпкъ ыпашъхьэ Исус шыхьат щыфэхъухэрэр+.

32– Джы мы къэбарышӀур тэ къышъотэӀо: Тхьэм Исус лӀагъэхэм къызэрахигъэтэджыкӀыжьыгъэмкӀэ тятэжъхэр къызэригъэгугъэгъэ Ӏофхэр къыгъэхъухэзэ, тэ, ахэмэ атекӀыгъэ цӀыфхэм къытфигъэшъыпкъэжьыгъ+. 33ЯтӀонэрэ Орэд ЛъапӀэм Тхьэм Исус къызэрэщыриӀорэм фэдэу[*]: «Оры с Къор, непэ ты сыпфэхъугъ».

34Тхьэм Исус лӀагъэхэм къызэрахигъэтэджыкӀыжьыгъэр егъашӀэми мылӀэжьыным пае, мы гущыӀэхэмкӀэ Тхьэм къыӀуагъ[*]: «СынэшӀу щыфэныгъэ лъапӀэр шъыпкъэмкӀэ шъо къышъулъызгъэӀэсыщт, Даутэ зэрэзгъэгугъэгъагъэм фэдэу»+.

35Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм ащыщэу нэмыкӀ чӀыпӀэм зэритым фэдэу[*], «О уиӀорышӀэ ихьадэ бгъэшъущтэп»+.

36– Сыда пӀомэ, Тхьэм игухэлъ тетэу Даутэ имафэхэм Тхьэм фэлажьэщтыгъ, етӀанэ дунаим ехыжьыгъ. Ятэжъхэм адэжь къэунэм чӀалъхьажьи, ихьади шъугъэ+. 37Ау Тхьэм лӀагъэхэм къахигъэтэджыкӀыжьыгъэр джыри зэ лӀэжьыгъэп, ихьади шъужьыгъэп. 38Арышъ, сэ сшыхэр, мыр зэжъугъашӀэ, шъо шъуипсэкӀодшӀагъэхэр Исус къызэрэшъуфигъэгъухэрэм икъэбар къышъотэгъэӀу+. 39Хэти ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэм ипсэкӀод пстэури ежь Исус тырехых, ау пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ псэкӀодхэр къышъутырихын ылъэкӀырэп+. 40Шъузфэсакъыжь, пегъымбархэм мы гущыӀэхэу къаӀуагъэхэр[*] къышъорэмыхъулӀэх:

41«ШъукъэдаӀу, шъо Тхьэм къыӀуагъэхэм нэмыплъ языххэрэр,
жъугъэшӀагъуи, шъукӀод;
сыда пӀомэ, шъо шъуимафэхэм Ӏофышхо горэ згъэцэкӀэщт.

А Ӏофышхом икъэбар зыгорэм къышъуиӀуагъэми,
шъо шъушӀошъ хъущтыгъэп».

42Паулрэ Бар-Наббэрэ синэгогум къычӀэкӀыжьхэзэ, къыкӀэлъыкӀорэ шэмбэт мафэм а Ӏофхэм атегущыӀэжьынхэу цӀыфхэр къялъэӀугъэх. 43ЗэӀукӀэр зызэбгырэкӀыжьым, джуртхэм ащыщхэу бэхэри, хымэхэу джурт хъугъэхэм ащыщхэу бэхэри Паулрэ Бар-Наббэрэ ягъусэхэу кӀощтыгъэх. ИтӀур ахэмэ адэгущыӀэхи, Тхьэм ынэшӀу къызэращифэщтым ыуж ит зэпытынхэу афагъэпытагъ+.

44КъыкӀэлъыкӀорэ шэмбэт мафэм Тхьэм игущыӀэхэм ядэӀунхэм пае, къалэм дэс цӀыф пстэури къэнэгъэ шӀагъо щымыӀэу зэрэугъоигъэх. 45Ау джуртхэм цӀыф купышхохэр залъэгъум, шъугъоныр агу къихьи, ехъонхэзэ, Паул къыӀохэрэм апэужьыгъэх+.

46Джащыгъум Паулрэ Бар-Наббэрэ гушхокӀэ къаӀуагъ:

– Тхьэм игущыӀэхэр ыпэ рапшӀэу шъо къышъотӀонхэ фэягъ. Ау шъо Тхьэм игущыӀэхэр щыжъугъэзыехэу, аущтэу мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ шъуиӀэ хъунэу зыфэжъугъэшъуашэрэп. Арышъ, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэм тэ зафэтэгъазэ;+
47сыда пӀомэ, Тхьэм моущтэу унашъо къытфишӀыгъ[*]: «Хымэ лъэпкъхэм нэфынэ уафэхъунэу узгъэуцугъ, дунаим ыкъуапэхэм анэсыфэ, цӀыфхэр мыкӀодхэу Тхьэм къыуигъэгъэнэжьынхэм пае»+.

48Хымэ лъэпкъхэм ащыщхэм ар зызэхахым, гушӀохи, Зиусхьаным игущыӀэхэм щытхъу афашӀыгъ. МыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ хъунэу Тхьэм ыгъэнэфэгъэ цӀыф пстэуми шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ.

49Зиусхьаным игущыӀэхэр а хэкум тыдэкӀи цӀыфхэм анэсхэу хъугъэ. 50Ау джуртхэм лъытэныгъэ зиӀэ бзылъфыгъэхэу Тхьэр зыгъэлъапӀэхэрэмрэ къалэм итхьэматэхэмрэ къызэкӀагъэплъыхьагъэх. ЕтӀанэ цӀыфхэр Паулрэ Бар-Наббэрэ атебэнэнхэу зэкӀагъэблагъэх, яхэкуи къырафыгъэх+. 51Паулрэ Бар-Наббэрэ алъакъохэм ателъ сапэр цӀыфхэм апашъхьэ атыраутхыпкӀыкӀыжьи, къалэу Иконие кӀуагъэх+. 52Ау ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм агухэм гушӀуагъорэ Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэрэ инэу арылъ хъугъэх+.

ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

Паулрэ Бар-Наббэрэ къалэу Иконие Тхьэм игущыӀэхэр зэрэщагъэӀущтыгъэхэр

14^1Иконие къалэм Паулрэ Бар-Наббэрэ зынэсхэм, яхабзэ тетэу, джуртхэм ясинэгогу чӀэхьагъэх. Джуртхэмрэ алыджхэмрэ ащыщхэу бэмэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ агъэхъузэ, адэгущыӀагъэх+. 2Ау шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъунхэу зымыдэрэ джуртхэм хымэ лъэпкъхэм ащыщхэр зэкӀагъэплъыхьэхи, шӀошъхъуныгъэ зиӀэ зэшхэм къафагъэгубжыгъэх. 3Паулрэ Бар-Наббэрэ Зиусхьаным икъэбар гушхокӀэ цӀыфхэм араӀозэ, а къалэм бэрэ щыӀагъэх. Зиусхьаными ынэшӀу щыфэным ехьылӀэгъэ КъэбарышӀур ыгъэшъыпкъэжьызэ, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр къагъэлъэгъонхэуи Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр ашӀэнхэуи Паулрэ Бар-Наббэрэ лъэкӀ аритыгъ+. 4Ау къалэм ицӀыфхэм лъэныкъуитӀоу загощыгъ. Зы купыр джуртхэм агохьагъ, адрэ купри – апостолхэм+. 5ЕтӀанэ хымэ лъэпкъхэм ащыщхэри, джуртхэри, ахэмэ ятхьэматэхэри ягъусэхэу зэгурыӀохи, Паулрэ Бар-Наббэрэ лые къарахынэуи мыжъохэмкӀэ къяохэзэ, къаукӀынхэуи гухэлъ ашӀыгъ. 6Паулрэ Бар-Наббэрэ ахэмэ ягухэлъ къызашӀэм, Ликаоние хэкум щыщ къалэхэу Листрэрэ Дербиерэ, ахэмэ яӀэгъо-блэгъо хэкум ылъэныкъокӀи кӀатхъужьыгъ+. 7А чӀыпӀэхэми КъэбарышӀур ащагъэӀугъ.

Паулрэ Бар-Наббэрэ къалэу Листрэ Тхьэм игущыӀэхэр зэрэщагъэӀущтыгъэхэр

8Листрэ къалэм лӀы сэкъат горэ дэсыгъ. Къызыхъугъэм щегъэжьагъэу ылъакъохэм атеуцон ымылъэкӀэу, егъашӀэми мызекӀошъоу щысыгъ+. 9Паул къыӀорэм а лӀыр едэӀущтыгъ. Паул а лӀым къызеплъым, хъужьынымкӀэ ащ шӀошъхъуныгъэ иӀэу ылъэгъугъ,+
10мэкъэшхокӀи къыӀуагъ:

– Зиусхьан Исус Христос ыцӀэкӀэ къыосэӀо: Къэтэджи, плъакъохэм къатеуцу. А лӀыр къызщылъэти, къыкӀухьэу ыублагъ+.

11Паул ышӀагъэр цӀыф купышхохэм залъэгъум, мэкъэшхокӀэ Ликаоние хэкум ыбзэкӀэ[*] къаӀуагъ:

– Тхьэхэр цӀыф плъышъо яӀэу къытфехыгъэх+.

12Бар-Наббэ ЗевскӀэ[*] еджагъэх, къэгущыӀэрэр Паул арыти, ащ ЕрмыйкӀэ[*] еджагъэх. 13Зевс иунэшхоу къалэм тӀэкӀу дэдзыгъэу щытым идин пащэ цӀыфхэм цухэр къэлапчъэм дэжь къаригъэщагъэх, танджыхэри къаригъахьыгъэх, ежьыри цӀыф купышхори фэягъэх Бар-Наббэрэ Паулрэ къурмэн афашӀынэу+.

14Ау апостолхэу Бар-Наббэрэ Паулрэ ар зызэхахым, афамыдэу ящыгъынхэр зэӀатхъыжьхи, цӀыф купышхом хэлъадэхи, куохэзэ къаӀуагъ:+

15– Шъо, лӀы купыр, сыда шъушӀэхэрэр? Шъо тышъуфэдэу тэри тыцӀыф. Мы тхьэ нэпцӀхэу зишӀуагъэ къэмыкӀощтхэм шъуакӀыб афэжъугъэзэжьэу Тхьэ шъыпкъэу псаум зыфэжъугъэзэжьыным пае, КъэбарышӀур къышъотэгъэӀу. Тхьэр ары уашъори, чӀыри, хыри, ахэмэ ащыпсэурэ пстэури къэзгъэхъугъэр+. 16БлэкӀыгъэ лъэхъанхэм лъэпкъхэр зэкӀэри зэрэфаехэу ягъогу рыкӀонхэу фит ышӀыгъагъэх. 17Ау щытми, Тхьэм шыхьат имыӀэу зыкъыгъэнагъэп. Уашъом къикӀэу ощх къышъуфыригъэщхызэ, игъом гъажъор къышъуфигъэкӀызэ, гъомылэ шъущимыгъакӀэзэ, шъуигъэгушӀозэ шӀугъэ къышъуфишӀагъ+.

18Паулрэ Бар-Наббэрэ аущтэу аӀозэ, къурмэн зыфарамыгъэшӀэу, цӀыф купышхор ерагъэу зэтыраӀэжьагъ.

19Ащ нэужым къалэхэу Антиохиерэ Икониерэ къарыкӀыхи, джурт куп къэкӀуагъ. Апостолхэм гушхокӀэ Тхьэм игущыӀэхэр агъэӀухэзэ, а джуртхэм цӀыфхэр апостолхэм агуагъэкӀыгъэх, моущтэу аӀозэ: «Мы лӀыхэм зи шъыпкъэ къаӀорэп, пцӀы къаусы нахь». ЕтӀанэ а джуртхэм цӀыф купышхор зэкӀагъэплъыхьи, Паул мыжъокӀэ къеохэзэ, къаукӀынэу пылъыгъэх, лӀагъэуи аӀозэ, къалэм далъэшъугъ+. 20Ау етӀанэ Паул игъусэхэм къызауцухьэм, ар къэтэджыжьи, а къалэми дэхьажьыгъ. ЯтӀонэрэ мафэм Бар-Наббэ игъусэу Паул къалэм Дербие кӀуагъэ.

Паулрэ Бар-Наббэрэ Сирие хэкум щыщ Антиохие къалэм зэрагъэзэжьыгъэр

21Паулрэ Бар-Наббэрэ Дербие къалэми къэбарышӀур щагъэӀузэ, цӀыфыбэхэр Исус игъогу зытырагъахьэхэ ужым, къалэхэу Листрэ, Иконие, Антиохие агъэзэжьыгъ. 22А къалэхэм ИсускӀэ шӀошъхъунгъэ зиӀэ хъугъэхэр щагъэгушхохи, шӀошъхъуныгъэм игъогу темыкӀынхэу афагъэпытэзэ араӀуагъ:

– Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ къин тщэчызэ тычӀэхьан фае+.

23Паулрэ Бар-Наббэрэ тыдрэ чылыс зэӀукӀэм нахьыжъхэр фагъэнафэхи, Тхьэм елъэӀухэзэ, чэщи мафи анэкӀэу, ахэмэ Зиусхьанэу шӀошъхъуныгъэ зыфыряӀэ хъугъэм ынаӀэ къатыригъэтынэу фагъэзагъэх+. 24Ащ нэужым Писидие хэкум пхырыкӀыхи, Памфилие хэкум нэсыгъэх. 25Пергие къалэм Зиусхьаным игущыӀэхэр зыщагъэӀухэ ужым, Атталие къалэмкӀэ ехыгъэх.

26А къалэм къыдэкӀыхи, къухьэкӀэ Антиохие къалэм кӀуагъэх. Антиохиер ары чылыс зэӀукӀэм щыщхэм Паулрэ Бар-Наббэрэ джы агъэцэкӀэгъэ Ӏофым пае, Тхьэм ынэшӀу къащифэнэу зыщыфагъэзагъэр+. 27Паулрэ Бар-Наббэрэ Антиохием зынэсхэм, чылыс зэӀукӀэм щыщхэр аугъоихи, Тхьэм ахэмэ аригъэгъэцэкӀэгъэ Ӏоф пстэури къаӀотэжьыгъ, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэми шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъунэу Тхьэм пчъэр зэрафыӀуихыгъэри къаӀотэжьыгъ. 28ЕтӀанэ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм адэжь бэрэ щыӀэнхэу къэнагъэх.

ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ

Апостолхэмрэ нахьыжъхэмрэ Ерусалим зэӀукӀэ зэрэщашӀыгъэр

15^1ЛӀы горэхэр Иудей хэкум къикӀыхи, Антиохием къакӀохи, зэшхэр агъасэхэу аублагъ, моущтэу аӀозэ:

– Пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ сунэт шъуашӀын фаеу зэритым пае, сунэт шъуамышӀымэ, шъумыкӀодэу Тхьэм шъукъыгъэнэжьыщтэп.

2Паулрэ Бар-Наббэрэ ахэмэ агурымыӀохэу, лъэшэу янэкъокъугъэх. Арыти, Паулрэ Бар-Наббэрэ цӀыф заулэ ягъусэу, мы Ӏофым ехьылӀагъэу Ерусалим дэс апостолхэмрэ нахьыжъхэмрэ адэжь агъэкӀонхэу зэшхэм тыраубытагъ+. 3Аущтэу чылыс зэӀукӀэм щыщхэр Паулрэ Бар-Наббэрэ адэкӀуатэхэзэ, гъогум тырагъэхьагъэх. Паулрэ Бар-Наббэрэ хэкухэу Финикиерэ Самариерэ пхырыкӀыгъэх. ПхырыкӀыхэзэ, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэр Тхьэм игъогу зэрэтехьагъэхэм икъэбар афаӀотэжьызэ, ашыхэр зэкӀэ инэу агъэгушӀуагъэх. 4Ерусалим зынэсхэм, чылыс зэӀукӀэм щыщхэми, апостолхэми, нахьыжъхэми ахэр рагъэблэгъагъэх. Тхьэм ахэмэ ашӀэнхэу аригъэлъэкӀыгъэ Ӏоф пстэури араӀотэжьыгъ.

5Ау шӀошъхъуныгъэ зиӀэ лӀы горэхэу диныр зылэжьырэ цӀыф купэу фарисей купкӀэ заджэхэрэм ащыщхэм къэтэджхи, къаӀуагъ:

– Хымэ лъэпкъхэм ащыщхэри сунэт шъушӀынхэ фае, пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ итхэри яжъугъэгъэцэкӀэнхэ фае.

6А Ӏофым тегущыӀэнхэу апостолхэри нахьыжъхэри зэрэугъоигъэх. 7Бэрэ зызэнэкъокъухэ ужым, Петрэ къэтэджи, адрэхэм ариӀуагъ:

– Сшыхэр, шъори шъошӀэба, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэм ЗиусхьанымкӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъуным пае, КъэбарышӀур язгъэӀунэу блэкӀыгъэ мафэхэм Тхьэм шъо сыкъызэрэшъухихыгъэр+? 8ЦӀыфхэм агухэм арылъыр зышӀэрэ Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапӀэ тэ къызэрэтфыригъэхыгъэм фэдэу, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэми къафыригъэхызэ, ахэр зэридэхэрэр къыгъэлъэгъуагъ+. 9Тэррэ ахэмрэ Тхьэм тызэхидзыгъэп, сыда пӀомэ, ахэми агухэр шӀошъхъуныгъэмкӀэ ыгъэкъэбзэжьыгъэх+. 10Тэри тятэжъхэми тфэмыхьыгъэ хьылъэр ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм атешъулъхьэзэ, Тхьэр жъугъэунэфыным сыда ыуж шъузыкӀитыр+? 11Ау ти Зиусхьан Исус Христос ынэшӀу щыфэным игъогукӀэ тэ тымыкӀодэу Тхьэм тыкъызэригъэнэжьырэр тшӀошъ мэхъу, ынэшӀу щыфэным игъогукӀэ хымэ лъэпкъхэм ащыщхэри мыкӀодхэу Тхьэм къызэригъэнэжьыхэрэм фэдэу+.

12Джащыгъум зэӀукӀэгъэ цӀыф пстэуми заушъэфи, хымэ лъэпкъхэм адэжь Тхьэм Бар-Наббэрэ Паулрэ нэшэнэ гъэшӀэгъонхэу къыщаригъэгъэлъэгъуагъэхэри, Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэу щаригъэшӀагъэхэри къызэраӀотэжьырэм ядэӀугъэх. 13ЕтӀанэ ахэмэ якъэӀотэн заухым, Якъубэ[*] игущыӀэ къыублагъ:

– Сшыхэр, къасӀорэм шъукъедэӀу+. 14Лъэпкъэу ежь ыцӀэкӀэ зэджэщтыр Тхьэм къыхихыным пае, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэм яплъынэу апэу зэрэхъугъэр Симон зэхытигъэшӀыкӀыгъ. 15Пегъымбархэм ягущыӀэхэр Петрэ къыӀуагъэхэм атефэх, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу[*]:

16«ЕтӀанэ къэзгъэзэжьынышъ, пачъыхьэ Даутэ иунэу зэхэуагъэр зэтезгъэуцожьыщт», – Зиусхьаным еӀо. «Зэхэкъутагъэхэри сшӀыжьынхэшъ, а унэр зэтезгъэуцожьыщт,

17дунаим ицӀыфхэу къэнагъэхэмрэ сэ сицӀыф хъунхэу сызэджэгъэ хымэ лъэпкъ пстэумрэ Зиусхьаным лъыхъунхэм пае.

18Моущтэу зыӀуагъэр Зиусхьанэу мы Ӏофхэр бэшӀагъэу цӀыфмэ язгъэшӀагъэр ары».

19Якъубэ етӀанэ къыпигъэхъожьыгъ:

– Арышъ, сэ сызэрэгугъэрэмкӀэ, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэу, Тхьэм игъогу техьэхэрэм къин атетлъхьэ хъущтэп. 20Ау цӀыфхэм афэттхын фае тхьэ нэпцӀхэм афашӀыгъэ къурмэным ыл, зинэ шӀэным, атхьэлэгъэ псэушъхьэхэм[*] ал, лъым[*] зыщадзыенэуи, ежьхэм къарашӀэнэу зыфэмыер нэмыкӀ цӀыфхэм арамышӀэнэуи;+
21сыда пӀомэ, пэсэрэ зэманхэм къащегъэжьагъэу пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэм итхэр къэлэ пстэуми ащызгъэӀунхэр щыӀэх, шэмбэт къэси ащ итхэм синэгогухэми ащеджэх.

Апостолхэмрэ нахьыжъхэмрэ хымэ лъэпкъхэм ащыщхэу шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэхэм тхылъэу афатхыгъэр

22Аущтэу чылыс зэӀукӀэр зэрэщытэу ягъусэу апостолхэмрэ нахьыжъхэмрэ тыраубытагъ ежьхэм яцӀыфхэм ащыщхэу лӀы заулэ хахынхэу, Паулрэ Бар-Наббэрэ Антиохие адагъэкӀонхэм пае. Зэшхэм ятхьэматэхэм ащыщхэу Иудэу Бар-ШаббэкӀэ заджэхэрэмрэ Силэрэ хахыгъэх+. 23Мыщ фэдэ тхылъи аратыгъ: «Тэ, шъушыхэу, апостолхэри, нахьыжъхэри, шъо хымэ лъэпкъхэм ащыщ тшыхэу Антиохие къалэм дэсхэми, Сирие хэкуми, Киликие хэкуми арысхэми, шӀуфэс къышъотэхыжьы.

24ЦӀыф заулэ тэ къытхэкӀи, „Сунэт шъуашӀын фае, Мусэ и Тэурат хабзэ итхэми шъуядэӀун фае“, – аӀозэ, ягущыӀэхэмкӀэ шъузэӀагъэхьагъэуи шъуагъэгумэкӀыгъэуи зэхэтхыгъ, ау тэ ахэр къэдгъэкӀуагъэхэп+. 25Арышъ, тэ тызэӀукӀагъ. ЛӀы заулэ тэ къыхэтхынышъ, шӀу тлъэгъурэ Бар-Наббэрэ Паулрэ ягъусэхэу къышъуфэдгъэкӀонхэу тызэгурыӀуагъ. 26ИтӀур Зиусхьанэу Исус Христос ыцӀэ фэлажьэхэзэ, апсэ еблэжьыгъэхэп. 27Аущтэу Иудэрэ Силэрэ къышъуфэтэгъакӀох. Ахэми ттхыгъэр жэдэкӀэу къыжъугурагъэӀощт. 28Тхьэм ы Псэ ЛъапӀи тэри игъоу тлъытагъэ мы унашъохэу шъузэдэӀун фаехэм анэмыкӀэу, зи къышъутетымылъхьанэу:+
29цӀыфхэм тхьэ нэпцӀхэм афашӀыгъэ къурмэным ыл, лъым, атхьэлэгъэ псэушъхьэхэм ал, зинэ шӀэным защышъудзый. Шъо къышъуашӀэнэу шъузыфэмыери нэмыкӀ цӀыфхэм яшъумышӀ. Моущтэу шъупсэумэ, дэгъоу шъушӀэщт. Шъотхъэжь».

30Аущтэу а лӀыхэр гъогум тырагъэхьагъэх. Ахэр Антиохие зынэсхэм, чылыс зэӀукӀэм щыщхэр аугъоихи, тхылъыр аратыгъ. 31Ахэр тхылъым зеджэхэм, къэбарэу ащ итым ыгъэгушхуагъэх ыкӀи ыгъэгушӀуагъэх. 32Иудэрэ Силэрэ, ежьхэр пегъымбархэти, гущыӀабэкӀэ ашыхэм агухэр къагъэпытэхэзэ, агъэгушхуагъэх+. 33Ахэр тӀэкӀурэ ащ зыдэсхэм, къэзгъэкӀуагъэхэм адэжь агъэзэжьынэу ашыхэм гъогумафэкӀэ гъогум къытырагъэхьажьыгъэх. 34Ау Силэ Антиохие къыдэнэнэу тыриубытагъ, Иудэ Ерусалим ыгъэзэжьыгъ. 35Паулрэ Бар-Наббэрэ Антиохие къыдэнагъэх. НэмыкӀыбэхэм ягъусэхэу, цӀыфхэм Зиусхьаным игущыӀэхэр арагъашӀэу, къэбарышӀури арагъэӀоу, Антиохие дэсыгъэх+.

Паулрэ Бар-Наббэрэ зэрэзэгокӀыгъэхэр

36Зы тӀэкӀу тешӀагъэу Паул Бар-Наббэ риӀуагъ:

– Тхьэм игущыӀэхэр зыщыдгъэӀугъэ къэлэ пстэуми адэс тшыхэм адэжь тэгъэгъэзэжьи, язытет зыфэдэр зэтэгъэгъэлъэгъу.

37Бар-Наббэ МарккӀэ заджэхэрэ Иуан ягъусэу зыдищэнэу фэягъ+. 38Ау Паул ар зыдищэныр игъоу ылъытагъэп; сыда пӀомэ, Иуан МарккӀэ заджэхэрэр Памфилие хэкум ахэмэ щагокӀи, Ӏоф адишӀэнэу адэкӀогъагъэп+. 39Паулрэ Бар-Наббэрэ лъэшэу зэрэзэнэкъокъугъэхэм къыхэкӀэу, зэгокӀыгъэх. Бар-Наббэ Марк зыдищи, Кипр хыгъэхъунэм къухьэкӀэ кӀуагъэ. 40Ау Паул гъусэ фэхъунэу Силэ къыхихыгъ. Ашыхэм Тхьэм ынэшӀу ахэмэ къащифэнэу зызыфагъазэ ужым, ахэр гъогум техьагъэх+. 41Чылыс зэӀукӀэхэм ащыщхэр агъэгушхохэзэ, Сириемрэ Киликиемрэ къакӀухьэщтыгъэх.

ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ

Паулрэ Силэрэ Тимофей гъусэ зэрафэхъугъэр

16^1Ащ нэуж Паул къалэхэу Дербие, етӀанэ Листрэ анэсыгъ. Тимофей зыцӀэу ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ лӀы горэ а къалэм дэсыгъ. Ащ янэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ джуртыгъ, ятэ алыджагъ+. 2Къалэхэу Листрэрэ Икониерэ адэс зэшхэм а лӀым лъытэныгъэ фыряӀагъ. 3Паул Тимофей зыдищэнэу фэягъ. Джуртхэу а лъэныкъом щыпсэухэрэм апае Паул Тимофей сунэт аригъэшӀыгъ[*]; сыда пӀомэ, Тимофей ятэ зэрэалыджыр зэкӀэми ашӀэщтыгъэти ары+. 4Къалэхэр къакӀухьэхэу, Ерусалим дэс апостолхэмрэ нахьыжъхэмрэ ашӀыгъэ унашъохэм ядэӀунхэм пае, шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм а унашъохэр араӀуагъэх+. 5Аущтэу чылыс зэӀукӀэхэм ащыщхэм нахь шӀошъхъуныгъэшхо яӀэ хъузэ, мафэ къэс шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм япчъагъэ хахъощтыгъ+.

Троадэ къалэм Тхьэм Паул зыгорэ къызэрэщыфигъэлъэгъуагъэр

6Паулрэ игъусэхэмрэ Асие хэкум Тхьэм игущыӀэхэр щагъэӀунхэу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ фит ымышӀыхэзэ, Фригиерэ Галатиерэ яхэку зэпырыкӀыгъэх+. 7Мисие хэкум зынэсхэм, Битиние хэкум ихьанхэу пылъыгъэх, ау Исус ы Псэ ЛъапӀэ ихьанхэу фит ышӀыгъэхэп+. 8Аущтэу Мисие хэкум пхырыкӀыхи, Троадэ къалэмкӀэ[*] ехыгъэх+. 9Чэщым Тхьэм Паул къыфигъэлъэгъуагъ: Македоние хэкум[*] щыщ лӀы горэ ыпашъхьэ къиуцуи, къелъэӀугъ:

– Македонием къакӀуи, ӀэпыӀэгъу къытфэхъу.

10Паул ар къызэрэфэлъагъоу, КъэбарышӀур а цӀыфхэми ядгъэӀунэу Тхьэр къызэрэтэджагъэм тицыхьэ телъэу, Македоние хэкум тыкӀонэу зыдгъэхьазырыгъ[*].

Лидие зыцӀэ бзылъфыгъэр Исус игъогу зэрэтехьагъэр

11Аущтэу Троадэ къалэм къухьэкӀэ тыщежьи, занкӀэу Самофракие хыгъэхъунэм тыкӀуи, ятӀонэрэ мафэми Неапол къалэм тынэсыгъ. 12ЕтӀанэ ащ тыдэкӀи, Филиппи къалэм тыкӀуагъ. Ар Македоние хэкум щыщэу а лъэныкъом икъэлэшхуагъ. А къалэр зыгъэуцугъагъэхэр Рим къэралыгъошхом ицӀыфхэр ары. А къалэм мэфэ заулэ тыдэсыгъ+.

13Шэмбэт мафэм къалэм тыдэкӀи, псыхъом тыкӀуагъ. Ащ дэжьым цӀыфхэр Тхьэм зыщелъэӀурэ чӀыпӀэ щыдгъотыщт тӀуи, тытӀыси, зэрэугъоигъэ бзылъфыгъэмэ тадэгущыӀагъ. 14Бзылъфыгъэ горэ, Лидие ыцӀэу, къэдаӀощтыгъ. Ар Тиатирэ къалэм щыщэу, шэкӀ плъыжь чӀэпцӀэ лъапӀэр зыщэхэрэм ащыщыгъ. Ар Тхьэр зыгъэлъэпӀэрэ бзылъфыгъэу къычӀэкӀыгъ. Паул къыӀохэрэм ыгу етыгъэу ядэӀунэу Зиусхьаным ащ ыгу зэӀуихыгъ+. 15Ари ащ иунэ исхэри тыумэхъыгъэх. Зытэумэхъхэм, бзылъфыгъэр къытэлъэӀуи, къыӀуагъ:

– ЗиусхьанымкӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм сащыщэу шъолъытэмэ, сиунэ шъуисынэу шъукъеблагъ. Аущтэу ыӀозэ, тыкъыгъэнагъ+.

Паулрэ Силэрэ къалэу Филиппи хьапсым зэрэщычӀадзагъэхэр

16Мафэ горэм цӀыфхэр Тхьэм зыщелъэӀурэ чӀыпӀэм тыкӀозэ, джынапцӀэ зыхэсэу, къэхъущт-къэшӀэщт Ӏофхэр къэзыӀон зылъэкӀырэ унэӀут пшъашъэ горэ къытӀукӀагъ. Къэхъущт-къэшӀэщтхэр къыӀохэзэ, итхьэматэхэм ахъщабэ къафигъахъэщтыгъ. 17А пшъашъэр Паулрэ тэррэ тауж имыкӀэу, кууозэ моущтэу ыӀощтыгъ:

– Мы лӀыхэр Тхьэу анахь Лъагэм илӀыкӀох. ШъумыкӀодэу, Тхьэм шъукъызэригъэнэжьырэ гъогур мыхэмэ къышъуагъэӀу+.

18Джаущтэу мэфэ пчъагъэрэ пшъашъэр ауж итыгъ. ЕтӀанэ Паул губжи, зыкъызэригъэзэкӀи, джынапцӀэм риӀуагъ:

– Исус Христос ыцӀэкӀэ мы пшъашъэм ухэкӀынэу унашъо къыпфэсэшӀы. Ардэдэм джынапцӀэр пшъашъэм хэкӀыжьыгъ+.

19Ахъщэ къэкӀуапӀэу зыщыгугъыхэрэр зэрэщымыӀэжьыр пшъашъэм итхьэматэхэм залъэгъум, Паулрэ Силэрэ аубытхи, къалэм изэхэхьапӀэм тетыгъо зиӀэхэм апашъхьэ кӀуачӀэкӀэ ралъэшъуагъэх. 20Ӏэшъхьэтетхэм апашъхьэ зыращэхэм, моущтэу къаӀуагъ:

– Мы лӀыхэр джуртых. Тикъалэ инэу зэӀагъахьэ. 21Тэ Рим къэралыгъошхом ицӀыфхэм хабзэхэу зетымыхьапхъэхэри тымышӀапхъэхэри мы лӀыхэм агъэӀух+.

22ЦӀыф купышхор ахэмэ ягъусэу Паулрэ Силэрэ атебэнагъэх. Ӏэшъхьэтетхэм Паулрэ Силэрэ ящыгъынхэр зэӀатхъыхи, къамыщкӀэ яонхэу дзэлӀхэм унашъо афашӀыгъ+. 23Утыныбэ зарах ужым, хьапсым чӀадзагъэх. Хьапс къэрэгъулэми афэсакъыпэу ыухъумэнхэу унашъо фашӀыгъ. 24Аущтэу унашъо зыфашӀым, къэрэгъулэм ахэр хьапсым иунэ кӀоцӀ дэдэм чӀидзэхи, алъакъохэри пкъэум рипхыгъ+.

25Чэщныкъом Паулрэ Силэрэ Тхьэм елъэӀущтыгъэх, тхьэщытхъу орэдхэри къаӀощтыгъ. Адрэ хьапсчӀэсхэри ахэмэ ядэӀущтыгъэх+. 26ОшӀэ-дэмышӀэу хьапсым ылъапсэхэр хъыехэзэ, чӀыгур лъэшэу къэсысыгъ. Ардэдэм хьапсым ипчъэхэр зэкӀэ къызэӀукӀыгъэх. ГъучӀ лъэхъухэу хьапсчӀэсхэм ателъыгъэхэри зэкӀэ атезыгъэх+. 27Хьапс къэрэгъулэр къэущи, хьапсым ипчъэхэр зэӀухыгъэхэу зелъэгъум, хьапсчӀэсхэр хэхьажьыгъэхэу ыӀуи, ичатэ къырихыгъ, зиукӀыжь шӀоигъоу+. 28Ау Паул мэкъэшхокӀэ къэкууи, къыӀуагъ:

– Лые зэмыхыжь! Тэ зэкӀэми мыщ тыщыӀ!

29ЕтӀанэ хьапс къэрэгъулэм остыгъэ нэфынэ къаригъэхьи, хьапсым чӀэлъади, Паулрэ Силэрэ апашъхьэ кӀэзэзэу зыщыридзыхыгъ+. 30ЕтӀанэ хьапсым чӀищыхи, моущтэу къыӀуагъ:

– Шъо, тхьэматэхэр, сымыкӀодэу Тхьэм сыкъыгъэнэжьыным пае, сыда сшӀэн фаер+?

31– Зиусхьан ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зигъаӀи, ори уиунагъуи шъумыкӀодэу Тхьэм шъукъыгъэнэжьыщт, – къаӀожьыгъ ахэмэ+.

32ЕтӀанэ Паулрэ Силэрэ хьапс къэрэгъулэми, ащ иунэ ис пстэуми Зиусхьаным игущыӀэхэр араӀотагъэх. 33Чэщым а сыхьат дэдэм хьапс къэрэгъулэм Паулрэ Силэрэ унэ горэм рищэхи, яуӀагъэхэр афитхьакӀыгъ. Ащ лъыпытэу ежьыри иунагъо ис пстэуми зарагъэумэхъыгъ+. 34Ащ нэужым хьапс къэрэгъулэм ахэр ежь иунэ рищэхи, Ӏанэ къафызэӀуихыгъ. ТхьэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ зэрэхъугъэм пае, ежьыри иунагъуи гушӀуагъэх+.

35Нэф къызэшъым, Ӏэшъхьэтетхэм яӀофтабгэхэм «Мы лӀыхэр тӀупщыжьых» раӀонэу хьапс къэрэгъулэм дэжь агъэкӀуагъэх. 36Хьапс къэрэгъулэм а къэбарыр Паул къыриӀуагъ:

– Ӏэшъхьэтетхэм шъуатӀупщыжьынэу яӀофтабгэхэр къагъэкӀуагъэх. Арышъ, джы шъучӀэкӀыжь. Гъогумафэх.

37– Тэ рим цӀыфхэм[*] тащыщми, хьыкумэшӀым ыпашъхьэ тырамыщэу, цӀыфмэ алъэгъоу къамыщкӀэ къытаохи, хьапсым тычӀадзагъ, – ариӀожьыгъ Паул. – Джы шъэфэу татӀупщыжьы ара? Хьау, ар хъущтэп! Ежьхэр къэрэкӀохи, тыкъычӀарэщыжь!+

38Ӏофтабгэхэм а гущыӀэхэр Ӏэшъхьэтетмэ араӀотэжьыгъ. Паулрэ Силэрэ Рим къэралыгъошхом ицӀыфхэм зэращыщхэр Ӏэшъхьэтетмэ зызэхахым, щынагъэх. 39Ахэр къакӀохи, «Губгъэн къытфэшъумылъэгъу» аӀуи, хьапсым къычӀащыжьхи, къалэм дэкӀыжьынхэу къялъэӀугъэх+. 40Паулрэ Силэрэ хьапсым къызычӀэкӀыжьхэм, Лидие иунэ кӀуагъэх. Ащ дэжьым зэшхэр щалъэгъухи, агъэгушхуагъэх. ЕтӀанэ къалэм дэкӀыжьыгъэх+.

ЯПШӀЫКӀУБЛЭНЭРЭШЪХЬ

Фессалоникэ къалэм ицӀыфхэм Паулрэ игъусэхэмрэ къин зэрарагъэщэчыгъэр

17^1Паулрэ игъусэхэмрэ Амфипол къалэмрэ Аполлоние къалэмрэ къаблэкӀхи, Фессалоникэ къалэм къэкӀуагъэх. Джуртхэм а къалэм синэгогу щыряӀагъ+. 2Паул ихабзэ тетэу ахэмэ адэжь синэгогум чӀахьи, зэкӀэлъыкӀорэ шэмбэт мэфищым Тхьэм игущыӀэ тхыгъэмэ ащыщ къафеджэзэ, янэкъокъугъ+. 3Христос къин ыщэчынышъ, лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьын зэрэфэягъэр зэхаригъэшӀыкӀызэ, къафигъэшъыпкъэжьыгъ.

– Исусэу зикъэбар сэ къышъозгъэӀурэр Христос ары, – ариӀуагъ Паул+. 4Джуртхэм ащыщхэм шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъуи, Паулрэ Силэрэ гъусэ къафэхъугъэх. Ащ нэмыкӀэу Тхьэр зыгъэлъапӀэрэ алыджхэм ащыщхэу бэхэми, зэлъашӀэрэ бзылъфыгъэмэ ащыщхэу бэхэми шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ.

5Ау шӀошъхъуныгъэ зиӀэ мыхъугъэ джуртхэр мэшъугъохэти, цӀыф зэхэхьапӀэм къырамыдзэрэ хъулъфыгъэхэр къыщагъотхи, цӀыф купышхо аугъоий, къалэр къагъэбырсырыгъ. ЕтӀанэ Иасон иунэ Ӏулъадэхи, Паулрэ Силэрэ къыращынхэшъ, цӀыфхэм апашъхьэ къыращэнхэу ауж итыгъэх+. 6Ахэр замыгъотхэм, Иасонрэ зэш заулэ къалэм итхьэматэхэм апашъхьэ ралъашъохи, куохэзэ, моущтэу аӀуагъ:

– Дунаир зэкӀэ зэӀэзгъэхьэрэ цӀыфхэр мыщи къэкӀуагъэх. 7Иасон ахэр иунэ ригъэблэгъагъэх. «НэмыкӀ пачъыхьэу Исус зыцӀэр щыӀ» аӀозэ, Кайсарым иунашъохэм апэуцужьых+.

8Ахэмэ аущтэу аӀозэ, а гущыӀэхэр зэхэзыхыгъэ цӀыф купышхомрэ къалэм итхьэматэхэмрэ къагъэбырсырыгъэх. 9Ащ нэужым къалэм итхьэматэхэм Иасонрэ игъусэхэмрэ шэсы ахъщэр къаӀахи, атӀупщыжьыгъэх.

Берие къалэм ицӀыфхэм ащыщхэу бэхэр Исус игъогу зэрэтехьагъэхэр

10Чэщ зэрэхъоу, зэшхэм Паулрэ Силэрэ Берие къалэм агъэкӀуагъэх. Ахэр зынэсхэм, джуртхэм ясинэгогу чӀэхьагъэх. 11Фессалоникэ къалэм дэсхэм анахьи Берие къалэм дэсхэм нахь шъыпкъагъэ яӀагъ. Тхьэм игущыӀэхэр ягуапэу аштагъэх. Паул къыӀуагъэхэр Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэм атефэхэмэ алъэгъуным пае, мафэ къэс Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм ахэплъыхьэщтыгъэх. 12Джуртхэм ащыщхэу бэхэми, лъытэныгъэ зиӀэ алыдж бзылъфыгъэхэмрэ хъулъфыгъэхэмрэ ащыщ купхэми шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ.

13Паул Берие къалэми Тхьэм игущыӀэхэр зэрэщигъэӀурэр Фессалоникэ щыщ джуртхэм зашӀэм, ащ къакӀохи, цӀыф купышхор зэкӀагъэплъыхьагъ ыкӀи агъэбырсырыгъ. 14Ардэдэм зэшхэм Паул хыӀушъом агъэкӀуагъ, ау Силэрэ Тимофейрэ Берие къалэм къыдэнагъэх. 15Паул зыгъэкӀуатэхэрэр къалэу Афинэ дынэсыгъэх. Силэрэ Тимофейрэ ыдэжь шӀэхэу къэкӀонхэу Паул зыщагъэхэм унашъо зафешӀым, ахэмэ агъэзэжьыгъ.

Паул къалэм дэс цӀыфхэм апашъхьэ къызэрэщыгущыӀагъэр

16Паул къалэу Афинэ Силэрэ Тимофейрэ щапаплъэзэ, тхьэ нэпцӀ сурэтхэр къалэм дизэу зелъэгъум, ыгу къеуагъ+. 17Аущтэу Паул джуртхэмрэ Тхьэр зыгъэлъапӀэхэрэмрэ синэгогум гущыӀэгъу афэхъузэ щянэкъокъущтыгъ, мафэ къэс зэхэхьапӀэм цӀыфхэу щызэӀукӀэхэрэм щянэкъокъущтыгъ. 18Философхэу эпикурейхэмрэ[*] стоикхэмрэ[*] ащыщхэу зы куп Паул къенэкъокъоу ыублагъ.

– Сыда къыӀонэу мы шъхьаубатэр зыфаер? – аӀуагъ заулэмэ.

– Мы лӀым хымэ тхьэхэм якъэбар зэрехьэ, – аӀуагъ адрэхэм. Аущтэу зыкӀаӀуагъэр Паул Исус ехьылӀэгъэ КъэбарышӀумрэ лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэм[*] ехьылӀэгъэ КъэбарышӀумрэ зэраригъэӀущтыгъэхэр ары.

19ЕтӀанэ а философхэм Ареопаг[*] Ӏуашъхьэм щызэӀукӀэрэ хасэм дэжь Паул зыдащи, къыраӀуагъ:

– КъэбарыкӀэхэу о цӀыфхэм ябгъашӀэхэрэр зэхэтэбгъэшӀыкӀынха+? 20Сыда пӀомэ, гущыӀэ гъэшӀэгъонхэр ттхьакӀумэхэм о къареогъадзэх. Ахэмэ къарыкӀырэр тшӀэ тшӀоигъу.

21Афинэ къалэм щыщ пстэуми, хымэхэу ащ дэсхэми къэбарыкӀэхэр къаӀонхэмрэ ядэӀунхэмрэ нэмыкӀыкӀэ мафэхэр агъакӀощтыгъэхэп.

22ЕтӀанэ Паул Ареопаг Ӏуашъхьэм щызэӀукӀэрэ хасэм ыпашъхьэ къиуцуи, моущтэу къыӀуагъ:

– Шъо, Афинэ лӀыхэр! Лъэныкъо пстэумкӀэ шъо тхьэ Ӏаджыхэр инэу жъугъэлъапӀэхэу сэлъэгъу; 23сыда пӀомэ, къэскӀухьэзэ, шъуитхьэлъэӀупӀэхэм сызяплъым, моущтэу зытетхэгъэ къурмэншӀыпӀэ[*] горэ къэзгъотыгъ: «ТымышӀэрэ Тхьэм пае». Джа шъо шъумышӀэрэ Тхьэу жъугъэлъапӀэрэм икъэбар ары шъо къышъозгъэӀурэр.

24– Тхьэу дунаири дунаим тетхэри къэзгъэшӀыгъэр уашъоми чӀылъэми я Зиусхьан. Ар цӀыфхэм аӀэкӀэ ашӀыгъэ тхьэлъэӀупӀэ унэшхохэм арысэп+. 25Ащ щыкӀагъэ горэ иӀэм фэдэу, цӀыфхэр ӀэкӀэ фэлэжьэнхэу ищыкӀагъэп. Ежьыр ары псэ зыхэт пстэури щызгъаӀэрэри, жьы къязгъащэрэри, ящыкӀэгъэ пстэури къязытырэри+. 26Тхьэм зы цӀыф закъом цӀыф лъэпкъ пстэури къытыригъэкӀыгъ, дунаим тыдэкӀи щыпсэунхэм пае. Ятетыгъохэмрэ япсэупӀэхэмрэ гъунэу афэхъущтхэр къыгъэнэфагъ+. 27Тхьэм цӀыфхэр къызфигъэхъугъэр ежь лъыхъухэзэ, Ӏэбэ-лъабэхэзэ, зыгорэущтэу къагъотыныр ары. 28Ау щытми, Тхьэр тэ хэти тпэчыжьэп.[*] «Тэ тырибын», шъо шъуитхакӀохэм[*] ащыщ заулэхэм къызэраӀуагъэм фэдэу.

29– Арышъ, Тхьэм тызэрибыным пае, цӀыфхэм яӀэпэӀэсагъэрэ яакъылыгъэрэкӀэ ашӀыгъэхэу дышъэм, тыжьыным, мыжъом ахашӀыкӀыгъэхэм Тхьэр афэдгъадэ хъущтэп. 30БлэкӀыгъэ лъэхъанхэм цӀыфмэ шӀэныгъэ зямыӀэм, Тхьэр наекӀэ ахэмэ къяплъыгъагъэп, ау джы цӀыф пстэури, тыдэ щыӀэхэми, япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьынхэу унашъо къафешӀы;+
31сыда пӀомэ, Тхьэм зы мафэ къыгъэнэфагъ. А мафэм Тхьэм ежь ыгъэнэфэгъэ лӀым иӀэмыркӀэ дунаим ицӀыф пстэуми шъыпкъагъэкӀэ хьыкум атыришӀыхьащт. Ащ фэдэу зэрэхъущтыр Тхьэм цӀыф пстэуми къафигъэшъыпкъэжьыгъ а лӀыр лӀагъэхэм къызэрахигъэтэджыкӀыжьыгъэмкӀэ+.

32ЛӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэм икъэбар Паул къыӀоу зызэхахым, зы куп Паул дэхьащхыгъ, ау адрэ купым ыӀуагъ:

– О къэбарэу къэпӀуатэрэм етӀанэ тедэӀущт.

33Аущтэу Паул ахэмэ ахэкӀыжьыгъ. 34Ау цӀыф заули Паул гъусэ фэхъуи, шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъугъэ. Ареопаг Ӏуашъхьэм щызэӀукӀэрэ хасэм щыщ Дионисый, Дамар зыцӀэ бзылъфыгъэ гори, анэмыкӀхэри а шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэхэм ащыщыгъэх.

ЯПШӀЫКӀОЕНЭРЭШЪХЬ

Коринф къалэм Тхьэм игущыӀэхэр Паул зэрэщигъэӀущтыгъэхэр

18^1Ащ нэужым Паул Афинэ къалэм дэкӀыжьи, Коринф къалэм кӀуагъэ. 2Паул а къалэм Акилэ зыцӀэ джурт горэу, Понт хэкум къыщыхъугъэр къыщигъоти, зыӀуигъэкӀагъ. Ежьыррэ ишъхьэгъусэ Прискиллэрэ Италие хэгъэгум къикӀыгъэкӀагъэх; сыда пӀомэ, Кайсар Клаудый[*] джуртхэр зэкӀэ Рим къэлэшхом дэкӀыжьынхэу унашъо афишӀыгъагъ. Паул Акилэрэ Прискиллэрэ адэжь кӀуагъэ+. 3Ясэнэхьэтхэр зэрэзэфэдэм къыхэкӀэу, Паул ахэмэ адэжь къэнагъэу адэлажьэщтыгъ. Ахэмэ ясэнэхьат чэтэнгъэӀэгъэ шӀыныр арыгъэ. 4Шэмбэт мафэ къэс Паул къыӀохэрэр джуртхэмрэ алыджхэмрэ ашӀошъ ыгъэхъуным ыуж итэу, синэгогум щянэкъокъущтыгъ+.

5Силэрэ Тимофейрэ Македоние хэкум къикӀыхи, къызэкӀохэм, Паул ыгу етыгъэу Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфмэ ариӀотэным пылъзэ, Исус зэрэ Христосыр джуртмэ апашъхьэ къыщиушыхьатыщтыгъ+. 6Ау джуртхэр Паул пэуцужьхи, зехъонхэм, ищыгъынхэр ахэмэ апашъхьэ щиутхыпкӀыхи, моущтэу ариӀуагъ:

– Шъо шъулъы шъушъхьэ къытерэфэжь! Сэ лажьэ сиӀэп. Джы щегъэжьагъэу хымэ лъэпкъхэм зафэзгъэзэщт+.

7Аущтэу Паул синэгогум къычӀэкӀыжьи, Тхьэр зыгъэлъэпӀэрэ лӀэу Иуст иунэ кӀуагъэ. Ащ иунэ синэгогум бгъодэтыгъ. 8Синэгогум ипащэу Крисп, зэкӀэ иунагъо игъусэу, ЗиусхьанымкӀэ шӀошъхъуныгъэ иӀэ хъугъэ. Коринф къалэм дэсхэу Паул едэӀухэрэм ащыщхэу цӀыфыбэми шӀошъхъуныгъэ яӀэ хъуи, зырагъэумэхъыгъ+.

9Чэщ горэм Зиусхьаным Паул зыкъыригъэлъэгъуи, къыриӀуагъ:

– Умыщын, зымыушъэфэу, гущыӀэ зэпыт, 10сыда пӀомэ, сэ сыуигъусэщт. О лые къыуихынэу зыми ыӀэ къыбнэсыщтэп. Сэ сицӀыфхэм ащыщыбэ мы къалэм дэс.

11Аущтэу Паул цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэзэ, илъэсырэ ныкъорэ а къалэм дэсыгъ.

12Галлион[*] Ахаие хэкум иӀэшъхьэтет зэхъум, джуртхэр зэгъусэ хъухи, Паул тебанэхи, хьыкумэшӀым ыпашъхьэ ращагъ.

13– Хабзэм иунашъо темытэу Тхьэр агъэлъэпӀэнэу мы лӀым цӀыфхэм арегъашӀэ, – къаӀуагъ ахэмэ.

14Паул къэгущыӀэнэу къызщыригъэжьэщтым, Галлион джуртхэм ариӀуагъ:

– Шъо, джуртхэр, мы лӀым мыхъун горэ е бзэджагъэ горэ ышӀагъэмэ, сигуапэу сышъодэӀущтыгъ. 15Ау джы гущыӀэхэмкӀи, цӀэхэмкӀи, шъуи Тэурат хабзэкӀи шъузэрэзэнэкъокъурэм пае, шъор-шъорэу мы Ӏофым шъухаплъ. Сэ мы Ӏофым хьыкум тесшӀыхьанэу сыфаеп+.

16Ащ нэужым Галлион ахэр хьыкумэшӀ унэм къычӀигъэкӀыжьыгъэх. 17ЕтӀанэ зэкӀэ ахэмэ синэгогум ипащэу Сосфен аубыти, хьыкумэшӀ унэм ипчъэӀупэ щеуагъэх. Ау Галлион ащ ынаӀэ тыридзагъэп.

Паул Сирие хэкум щыщ Антиохие къалэм зэригъэзэжьыгъэр

18Паул Коринф къалэм мэфэ пчъагъэрэ дэсыгъ. ЕтӀанэ зэшхэм аӀапэ ыубытыжьи, Прискиллэрэ Акилэрэ игъусэхэу, Сирие хэкум кӀонэу къухьэ горэм итӀысхьагъ. Кенхрей къалэм[*] Паул ышъхьэ джашъоу щаригъэупсыгъ; сыда пӀомэ, тхьэрыӀо ышӀыгъагъэти ары[*]+. 19Ефес къалэм къызынэсхэм, Паул Прискиллэрэ Акилэрэ къыгъанэхи, синэгогум чӀахьи, джуртхэм гущыӀэгъу афэхъузэ щянэкъокъугъ+. 20Паул ахэмэ адэжь нахь баӀорэ щыӀэнэу къызелъэӀухэм, ыдагъэп. 21Ау ежьэжьынэу аӀапэ зеубытыжьым, ариӀуагъ:

– КъэкӀощт мэфэкӀ мэфэшхом Ерусалим сыщыӀэн фае, ау Тхьэм ыӀомэ, шъуадэжь къэзгъэзэжьыщт. ЕтӀанэ Ефес къалэм къухьэкӀэ щежьэжьыгъ+.

22Кесарие къалэм зынэсым, ЕрусалимкӀэ дэкӀоягъ. Чылыс зэӀукӀэм щыщхэм шӀуфэс арихи, етӀанэ Антиохие къалэмкӀэ ехыгъ. 23Зы тӀэкӀурэ Антиохием зыдэс нэужым, Паул гъогум техьажьи, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ пстэуми агухэр ыгъэпытэхэзэ, зэкӀэлъыкӀоу Галатиерэ Фригиерэ яхэку къыкӀухьагъ+.

Тхьэм игущыӀэхэр Аполлос Ефес къалэм зэрэщигъэӀущтыгъэхэр

24А мафэхэм Александрие къалэм щыщэу, Аполлос зыцӀэ джурт горэ Ефес къэкӀуагъ. Ар жэшӀуагъ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэмкӀи шӀэныгъэшхо иӀагъ+. 25Зиусхьаным игъогу икъэбар ащ рагъэшӀэгъагъ. Ыгу етыгъэу къэгущыӀэзэ, шъыпкъэм тетэу Исус икъэбар цӀыфхэм аригъашӀэщтыгъ. Ау щытми, умэхъыныгъэу Иуан зигугъу ышӀыщтыгъэм нэмыкӀ[*] умэхъыныгъэр зэрэщыӀэр ышӀэщтыгъэп+. 26Ар гушхокӀэ синэгогум къыщыгущыӀэу ригъэжьагъ. Прискиллэрэ Акилэрэ Аполлос къэгущыӀэу зызэхахым, яунэ ащи, Зиусхьаным игъогу икъэбар нахь дэгъоу гурагъэӀуагъ+.

27Аполлос Ахаие хэкум кӀонэу гухэлъ зешӀым, зэшхэм а къалэм дэс шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм тхылъ афатхыгъ, «Аполлос къызыкӀокӀэ ежъугъэблагъ» аӀозэ. Аполлос ащ зынэсым, Тхьэм ынэшӀу къызэращифагъэм пае, шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэхэм инэу адэӀэпыӀэщтыгъ+. 28Сыда пӀомэ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэмкӀэ Исус зэрэ Христосыр къафигъэшъыпкъэжьызэ, гущыӀэ лъэшхэмкӀэ цӀыфхэм апашъхьэ джуртхэм щатекӀуагъ+.

ЯПШӀЫКӀУБГЪОНЭРЭШЪХЬ

Тхьэм игущыӀэхэр Паул Ефес къалэм зэрэщигъэӀущтыгъэхэр

19^1Коринф къалэм Аполлос щыӀэ зэхъум, Паул ыпшъэрэ хэкухэм апхырыкӀи, Ефес къалэм[*] нэсыгъ. Ащ ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ нэбгырэ куп къыщигъоти, яупчӀыгъ:+

2– ШӀошъхъуныгъэ шъуиӀэ зэхъум, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ шъугухэм арылъ хъугъа?

– Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ щыӀэуи тэ зэхэтхыгъэп, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

3– Сыд умэхъыныгъа[*] шъузэраумэхъыгъэр? – яупчӀыгъ Паул.

– Умэхъыныгъэу Иуан зигугъу ышӀыгъэр ары, – къаӀожьыгъ ахэмэ+.

4– ЗипсэкӀодхэм афыкӀэгъожьыгъэхэр Иуан ыумэхъыщтыгъэх, – къыӀуагъ Паул. – Иуан ежь ыуж къэкӀощтымкӀэ, Христос ИсускӀэ цӀыфхэм шӀошъхъуныгъэ яӀэн фаеу ариӀуагъ+.

5Ар зызэхахым, Зиусхьан Исус ыцӀэкӀэ зарагъэумэхъыгъ+. 6Паул ыӀэхэр затырелъхьэм, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къафехи, амышӀэрэ бзэхэмкӀэ къэгущыӀагъэх. Тхьэм игущыӀэхэри ахэмэ агухэм къарилъхьэхи, ахэр къаригъэӀуагъэх+. 7Купыр нэбгырэ пшӀыкӀутӀу фэдиз хъущтыгъэ.

8ЕтӀанэ Паул синэгогум чӀахьи, цӀыфхэм гушхокӀэ янэкъокъузэ, ашӀошъ ыгъэхъузэ, Тхьэм и Тетыгъошхо икъэбар мэзищэ аригъэӀущтыгъ+. 9Ау зы куп къаигъагъэкӀэ зекӀуагъэ, цӀыфхэм апашъхьэ Зиусхьаным игъогу ӀаекӀэ щытегущыӀэу, шӀошъхъуныгъэ иӀэ хъуныр ыдагъэп. Джащыгъум Паул ахэмэ къахэкӀыжьи, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр къахищыжьыгъэх, мафэ къэси Тиранн иеджапӀэ Тхьэм игущыӀэхэр щигъэӀущтыгъ. 10Асие хэкум ис алыджхэри джуртхэри зэкӀэ Зиусхьанэу Исус ехьылӀэгъэ КъэбарышӀум ригъэдэӀухэзэ, Паул илъэситӀо ыкъудыигъ.

ДжынапцӀэхэр цӀыфхэм ахафынхэм Скевэ ыкъохэр зэрэпылъыгъэхэр

11Тхьэм Паул Ӏофышхо гъэшӀэгъон дэдэхэр ышӀэнхэу ригъэлъэкӀыщтыгъ. 12Паул ыкӀышъо нэсыгъэ ӀэплъэкӀхэри кӀыӀутелъхэри сымаджэхэм атыралъхьащтыгъэх. ЗатыралъхьэхэкӀэ, ахэр хъужьыщтыгъэх, ахэс джынапцӀэхэри ахэкӀыжьыщтыгъэх+.

13Ау джурт купэу цӀыфхэм джынапцӀэхэр ахэзыфыхэу къэзыкӀухьэщтыгъэхэм Исус ыцӀэ къаӀозэ, джынапцӀэхэр цӀыфхэм ахафыным пылъыгъэх.

– Исусэу зикъэбар Паул ыгъэӀурэм ыцӀэкӀэ мы цӀыфым шъухэкӀынэу унашъо къышъуфэсэшӀы, – аӀощтыгъ ахэмэ+.

14Джурт дин пэщэшхоу Скевэ ыкъуибли аущтэу ашӀыщтыгъ.

15– Исус сэшӀэ, Паул икъэбари зэхэсхыгъ, ау шъо хэт шъущыщ? – пэгъокӀ упчӀэ къаритыжьыгъ джынэпцӀэ Ӏаем+. 16ЕтӀанэ джынапцӀэр зыхэс цӀыфыр атебани, зэкӀэми атекӀуагъ. Ахэмэ лыешхо зэрарихыгъэм пае, пцӀанэхэу, уӀагъэхэу унэм ичъыжьыгъэх.

17Мы къэбарыр зэкӀэ Ефес дэс алыджхэми джуртхэми зызэхахым, зэкӀэри щынэгъошхом хэфагъэх. Джаущтэу Зиусхьан Исус ыцӀэ щытхъу фашӀыщтыгъ. 18ШӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэхэм ащыщыбэхэр къакӀохэзэ, цӀыфмэ зэхахэу бзэджагъэу ашӀагъэхэм яуцолӀэжьыщтыгъэх+. 19Ушхъухьаным хэт цӀыф Ӏаджыми ятхылъхэр къаугъоихи, цӀыф пстэумэ апашъхьэ щагъэстыгъэх. А тхылъхэм ауасэхэр залъытэхэм, тыжьын ахъщэ[*] мин шъэныкъо хъугъэ. 20Аущтэу Зиусхьаным игущыӀэхэр цӀыф нахьыбэхэм анэсэу, инэу зыщаубгъущтыгъ+.

Ефес къалэм дэсхэм бырсырышхо зэрашӀыгъэр

21Мы Ӏофхэр зэкӀэ къызэхъухэ ужым, Паул хэкухэу Македониерэ[*] Ахаиерэ[*] апхырыкӀынышъ, Ерусалим кӀонэу ыгу риубытагъ.

– Ерусалим сызыкӀуахэкӀэ, Рим къэлэшхоми сыкӀон фае, – ыӀуагъ+. 22Паул иӀэпыӀэгъухэм ащыщэу нэбгыритӀу, Тимофейрэ Эрастрэ, Македоние хэкум ежь ыпэ ыгъэкӀуагъэх. Ежь Асие хэкум охътэ кӀэкӀыкӀэ къэнагъ+.

23А мафэхэм Зиусхьаным игъогу пае бырсырышхо къэхъугъ. 24Сыда пӀомэ, Димитрый зыцӀэ тыжьынашӀэ горэ а къалэм дэсыгъ. Артемидэ[*] зыфаӀорэ бзылъфыгъэ тхьэ нэпцӀым итхьэлъэӀупӀэ унэ цӀыкӀужъыехэр тыжьыным хишӀыкӀыхэзэ, адрэ тыжьынашӀэмэ федабэ Димитрый къафихьыщтыгъ. 25Димитрый а тыжьынашӀэхэри ащ фэдэ ӀэшӀагъэ Ӏоф зиӀэхэри ыугъоихи, моущтэу къыӀуагъ:

– Тиныбджэгъухэр, мы Ӏофым тибаиныгъэ къызэрэхэкӀырэр шъошӀэ. 26Ефес къалэм имызакъоу, Асие хэкум нахьыбэрэми, «ЦӀыфхэм ӀэкӀэ ашӀыгъэхэр тхьэ шъыпкъэхэп» ыӀозэ, цӀыфыбэхэм ашӀошъ ыгъэхъузэ, мы Паул зэрэщигъэгъощагъэхэр шъолъэгъу, зэхэшъохы. 27Тэ тиӀэшӀэгъэ Ӏофыр цӀыфхэм зэрэзэрамыпэсыщтым изакъоп щынагъор, Артемидэ бзылъфыгъэ тхьэшхом итхьэлъэӀупӀэ унэшхоуи пхъатэ зэрэпамыхьыжьыщтри, зэкӀэ Асие хэкуми зэрэдунаеуи щыдгъэлъэпӀэрэ Артемидэ ищытхъушхо зэрэкӀодыжьыщтри ары щынагъор.

28Ар зызэхахым, ахэр лъэшэу губжи, куощтыгъэх:

– Ефес къалэм и Артемидэ лъэпӀэ дэд!

29Бырсырышхо къалэм къыщыхъугъ. Македонием щыщхэу Паул игъогогъухэу Гайрэ Аристархрэ аубытхи, зыдащэхэзэ, зэкӀэ зэхэтхэу зэӀукӀэпӀэ пчэгум илъэдагъэх+. 30Паул цӀыфмэ ахэхьанэу фэягъ, ау ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм фадагъэп. 31Асие хэкум итхьэматэхэм ащыщхэу, Паул къыпэблагъэу щытхэм макъэ къырагъэӀуи, «ЗэӀукӀапӀэм умыкӀу» аӀозэ, къелъэӀугъэх.

32Джащыгъум зым зыр, адрэми нэмыкӀ аӀозэ, цӀыфхэр зэрэгъэкуощтыгъэх, сыда пӀомэ, зэӀукӀэгъэ цӀыфхэм бырсырышхо къахэхъухьагъэти ары. Нахьыбэми зыкӀызэӀукӀагъэхэр ашӀэщтыгъэп. 33Джуртмэ Александрэ купышхом къыхащи, цӀыфхэм апашъхьэ къырагъэуцуагъ. ЦӀыфхэм апашъхьэ къыщыгущыӀэ шӀоигъоу, Александрэ ыӀэ къыӀэтыгъ. 34Ау ар зэрэджуртыр зашӀэм, зэдырагъаштэу зы макъэкӀэ сыхьатитӀо зэкӀэри кууагъэх:

– Ефес къалэм и Артемидэ лъэпӀэ дэд!

35Аужыпкъэм къалэм итхакӀо цӀыф купышхор ыгъэсамбыри, къыӀуагъ:

– Ефес лӀыхэр! Бзылъфыгъэ тхьэшхоу Артемидэрэ ащ исурэтэу уашъом къефэхыгъэмрэ Ефес къалэр зэряухъумакӀор зымышӀэрэ цӀыф щыӀа? 36Ефес къалэр ахэмэ зэряухъумакӀом щэч хэлъэпышъ, шъо зыжъугъэсамбыр, шъхьэпсынкӀэуи шъумызекӀу. 37Мы лӀыхэр тхьэлъэӀупӀэ унэшхохэм ямытыгъуагъэхэу, титхьэу бзылъфыгъэм къемыхъоныгъэхэу, шъо мыщ къэшъущагъэх. 38Димитрыйрэ ежь игъусэу ӀэшӀэгъэ Ӏоф зиӀэхэмрэ цӀыф горэм дэон Ӏоф фыряӀэмэ, Ӏэшъхьэтетхэр цӀыфхэм ядэон Ӏофхэм зыщахаплъэрэ мафэхэр щыӀэх. Дэон Ӏоф азыфагу дэлъмэ, зэрэдаох. 39Ащ нэмыкӀэу зыгорэм шъуфаемэ, къалэм дэсхэм яхасэу хабзэм тетым а Ӏофыр зэшӀуихын фае. 40Ӏофхэу непэ хъугъэхэм апае, «ЗыкъэшъоӀэты» аӀонышъ, рим тетыгъо зиӀэхэм тагъэмысэнэу щынагъо щыӀ. Сыда пӀомэ, мы бырсырышхор къызэрэтӀэтыгъэм пае, къытфагъэгъунэу ушъхьагъу тшӀын зи тиӀэп. А гущыӀэхэр къызеӀом, цӀыфхэр зэбгыригъэкӀыжьыгъэх.

ЯТӀОКӀЭНЭРЭШЪХЬ

Македоние хэкумрэ Грецие хэгъэгумрэ Паул зэрэкӀуагъэр

20^1Бырсырышхор зэуцужьым, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр Паул къаригъащэхи, ыгъэгушхуагъэх. ЕтӀанэ аӀапэхэр ыубытыжьи, Македоние хэкум кӀонэу гъогум техьагъ+. 2А лъэныкъохэр къыкӀухьэхэзэ, шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр гущыӀабэкӀэ ыгъэгушхохэзэ, Грецием нэсыгъ. 3Ащ мэзищэ щыӀагъ. Сирием къухьэкӀэ кӀон фае зэхъум, джуртхэм гъэбылъыгъэкӀэ аукӀынэу агу зэрэхэлъым пае, Македонием игъогукӀэ ыгъэзэжьынэу тыриубытагъ+. 4Паул игъусагъэх мы лӀыхэр: Берие къалэм щыщэу Пирр ыкъо Сосипатер; Фессалоникэ къалэм щыщхэу Аристархрэ Секундрэ; Дербие къалэм щыщэу Гай; етӀанэ Тимофей; етӀанэ Асие хэкум щыщхэу Тихикрэ Трофимрэ+. 5Ахэр тэ[*] тапэ итхэу кӀохи, Троадэ къалэм къыщытпэплъагъэх+. 6Ау Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэр зыблэкӀыхэм[*], Филиппи къалэм къухьэкӀэ тыщежьагъ. Троадэ къалэм мэфитфыкӀэ тынэсыгъ. Ащи мэфиблэ тыщыӀагъ+.

Троадэ къалэм Паул лӀагъэхэм Евтих къызэрахигъэтэджыкӀыжьыгъэр

7Тхьэмафэм иапэрэ мафэм хьалыгъу зэготчынэу[*] тызэрэугъоигъ. Паул ятӀонэрэ мафэм гъогум техьанэу ыгу риубытагъэти, шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм Тхьэм игущыӀэхэр ариӀохэзэ, чэщныкъом нэсыфэ гущыӀэныр ыкъудыигъ+. 8Тэ тызыщызэрэугъоирэ унэ зэтетым иящэнэрэ къат остыгъэ бэу къыщыблэщтыгъэ. 9Евтих зыцӀэ кӀалэ горэ шъхьангъупчъашъхьэм тесыгъ. Паул гущыӀэныр ымыух зэхъум, ар куоу хэчъыягъэти, ящэнэрэ къатым ефэхи, укӀыгъэу къагъотыжьыгъ+. 10Паул ехи, кӀалэм зытыридзи, ӀаплӀ рищэкӀи, къыӀуагъ:

– ШъумыгумэкӀ. Ыпсэ хэт!+

11Паул етӀанэ къыдэкӀоежьи, хьалыгъур зэгуичи, адрэхэм ягъусэу ышхыгъ. Нэф ошъыфэ, ахэмэ бэрэ адэгущыӀагъэу, ар гъогум техьагъ. 12Агухэр лъэшэу Ӏэтыгъэу, кӀалэр ядэжь псаоу ащэжьыгъ.

Паул Милит къалэм зэрэкӀуагъэр

13Тэ ыпэ къухьэм титӀысхьи, Асс къалэу Паул къызыщидгъэтӀысхьажьыщтым тежьагъ. Паул а къалэм нэс лъэсэу кӀон ыгу хэлъти, Ӏофыр аущтэу ыгъэпсыгъагъ. 14ЕтӀанэ Асс къалэм къызыщытӀокӀэжьым, Паул къухьэм къидгъэтӀысхьи, Митилинэ къалэм тыкӀуагъ. 15А къалэм тыщежьи, ятӀонэрэ мафэм Хиос хыгъэхъунэм фэзанкӀэу тыуцугъ. Ыужырэ мафэм Самос хыгъэхъунэм тыкӀуагъ. Трогиллие къалэм тыщыуцуи, ыужырэ мафэм Милит къалэм тынэсыгъ. 16Асие хэкум уахътэр щимыгъэкӀодыным пае, Паул Ефес къалэм къыщымыуцоу, блэкӀынэу тыриубытэгъагъ. Сыда пӀомэ, амал иӀэмэ, Пэнтэкост зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхор[*] къэсыным ыпэкӀэ, Ерусалим нэсынэу гузажъощтыгъ+.

Ефес къалэм щыӀэ чылыс зэӀукӀэм инахьыжъхэм аужырэ къэбарэу Паул ариӀуагъэр

17Милит къалэм тызыщэӀэм, Паул Ефес щыӀэ чылыс зэӀукӀэм инахьыжъхэр къаригъэщагъэх. 18Ахэр къызэкӀохэм, Паул ариӀуагъ:

– Апэрэ мафэм щегъэжьагъэу Асие хэкум сыкъызехьэм, шъуадэжь зэкӀэ щызгъэкӀогъэ уахътэм сищыӀакӀэ зыфэдагъэр шъошӀэ+. 19Пэгагъэ зи сыгу имылъэу, бэрэ сыгъызэ, джуртхэм шъэфэу агу хэлъыгъэ бзэджагъэхэу къысашӀэщтыгъэхэмкӀэ къиныбэ сагъэщэчызэ, Зиусхьаным сыфэлажьэщтыгъ. 20ЗишӀуагъэ къышъокӀыщт къэбархэр къышъосӀонхэм зыкӀи зыщысымыдзыеу, цӀыфхэм апашъхьи шъуиунэхэми къащышьозгъэӀугъэх, ащышъозгъэшӀагъэх. 21Джуртхэри алыджхэри япсэкӀодхэм афыкӀэгъожьынхэшъ, Тхьэм зыфагъэзэжьынэуи, Зиусхьанэу ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зырагъэӀэнэуи афэзгъэпытэзэ, макъэ язгъэӀущтыгъ.

22– Джы къысэхъулӀэщтыр сымышӀэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ сыфэӀорышӀэзэ, Ерусалим сэкӀо. 23Ау Ӏэхъу-лъэхъухэри гузэжъогъухэри сапэ зэрилъхэр Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ сигъашӀэзэ, къэлэ пстэуми къащеушыхьаты+. 24СищыӀэныгъэ сэркӀэ лъапӀэу, уасэ иӀэу слъытэрэп, ау Зиусхьан Исус Ӏофэу спшъэ къырилъхьагъэр згъэцэкӀэн фае: Тхьэм ынэшӀу къащифэным ехьылӀэгъэ КъэбарышӀур цӀыфхэм язгъэӀуныр ары+.

25– Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарыр шъозгъэӀузэ, шъо зэкӀэми шъуадэжь къыщыскӀухьэщтыгъ. Шъуащыщэу зыми сынапэ зэримылъэгъужьыщтыр сэшӀэ. 26Арышъ, зы цӀыф ылъ спшъэ къызэрэдэмыфэщтыр непэ шъыпкъэу къышъосэӀо;+
27сыда пӀомэ, Тхьэр зыфэе пстэури шъозгъэшӀэным зыщысыдзыягъэп. 28Шъо шъузфэсакъыжь, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ухъумакӀоу шъузыфигъэуцугъэ цӀыф купыми шъуфэсакъ. Мэлахъом мэлхэм ынаӀэ зэратыригъэтырэм фэдэу, Зиусхьанми Тхьэми ячылыс зэӀукӀэм щыщхэу, Исус ылъ уасэкӀэ къыщэфыгъэхэм шъунаӀэ атежъугъэт+. 29Сыда пӀомэ, сэ дунаим сызехыжьыкӀэ, Ӏэхъогъум шъхьамысыщт тыгъужъ мэхъаджэхэр къызэрэшъухэхьащтхэр сэшӀэ+. 30Шъо, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэми, цӀыфхэр къышъухэкӀыщтых, зигъогу пхэндж тырагъэхьанхэм пае, шъыпкъагъэр зэзыхъокӀыным пылъыщтхэр+. 31Арышъ, шъумычъыеу шъусакъ! Сынэпс къехызэ, илъэсищым чэщи мафи зэпымыоу шъуащыщэу хэти къызэрэжъугурызгъэӀуагъэр зыщышъумыгъэгъупш+.

32– Джы Тхьэми ынэшӀу щыфэныгъэ ехьылӀэгъэ гущыӀэхэми шъуафэсэгъазэ. А гущыӀэхэм гурэ псэрэкӀэ кӀуачӀэ шъуагъэгъотын алъэкӀы, Тхьэм ицӀыфхэу ежь зезытыгъэ пстэуми шъурягъусэу ӀахьышӀу къышъулъагъэӀэсыни алъэкӀы+. 33Зы цӀыф итыжьыни, идышъи, ищыгъыни сенэцӀыгъэп+. 34Сигъусэхэмрэ сэррэ тищыкӀагъэхэр сӀэхэмкӀэ къызэрэзгъэхъагъэр шъошӀэ+. 35Моущтэу тыулэузэ, лъэкӀ зимыӀэхэм тадэӀэпыӀэн зэрэфаер лъэныкъо пстэумкӀи шъозгъэлъэгъугъэ. Ежь Зиусхьан Исус гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр зыщыдгъэгъупшэжьынхэ фаеп: «Къыуатыным нахьи яптыныр нахь сыхатмаф»+.

36А гущыӀэхэр къызеӀом, Паул лъэгонджэмышъхьэкӀэ тӀыси, ахэмэ зэкӀэмэ ягъусэу Тхьэм елъэӀугъ+. 37ЗэкӀэри лъэшэу гъыгъэх, Паул ӀаплӀи ращэкӀыгъ, ебэугъэх. 38Анахьыбэу агу къезгъэуагъэр Паул ынапэ егъашӀэми амылъэгъужьыщтэу къазэрэриӀуагъэр ары. ЕтӀанэ къухьэм нэс Паул дэкӀотагъэх.

ЯТӀОКӀЫРЭ ЗЫНЭРЭШЪХЬ

Паул Ерусалим зэрэкӀуагъэр

21^1Ахэмэ тыкъызахэкӀыжьым, къухьэмкӀэ тежьи, занкӀэу Кос къалэм тыкӀуагъ. ЯтӀонэрэ мафэм Родос къалэм тыкӀуи, ащ тыщежьи, Патарэ къалэм тынэсыгъ. 2Финикие хэкум кӀорэ къухьэ горэ къэдгъоти, титӀысхьи, тежьагъ. 3Кипр хыгъэхъунэр къызэлъагъом, къухьэм исэмэгубгъукӀэ ар къэдгъанэзэ, Сирие хэкум тыкӀуи, Тир къалэм къухьэр щеуцолӀагъ, сыда пӀомэ, а къалэм къухьэр щаунэкӀын фэягъ. 4ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр а къалэм къыщыдгъотхи, мэфиблэ ахэмэ адэжь тыкъэнагъ. Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ахэмэ зэхаригъэшӀыкӀыгъэу, Ерусалим мыкӀонэу Паул къыраӀуагъ+. 5Ау а къалэм тызэрэщыӀэн фэе уахътэр зытешӀэм, ащ тыдэкӀи, тигъогу тытехьажьыгъ. ШӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр зэкӀэ, бзылъфыгъэхэри сабыйхэри ягъусэхэу, къалэм къыддыдэкӀыгъэх. ЕтӀанэ хыӀушъом лъэгонджэмышъхьэкӀэ тыщытӀыси, Тхьэм телъэӀугъ+. 6ТӀапэхэр зэрэдгъэубытыжьхи, тэ къухьэм титӀысхьажьыгъ, адрэхэми ядэжь агъэзэжьыгъ.

7ЕтӀанэ Тир къалэм тыщежьи, къухьэкӀэ тикӀон тыухи, Птолемаидэ къалэм тынэсыгъ. А чӀыпӀэм тшыхэм шӀуфэс щятхи, зы мафэ адэжь тыщыӀагъ. 8ЯтӀонэрэ мафэм ащ тыдэкӀыжьи, Кесарие къалэм тыкӀуагъ. Тхьэм игущыӀэхэр зыгъэӀурэ Филипп иунэ тихьи, ащ тыкъинагъ. Ар нэбгыриблым[*] ащыщыгъ+. 9Филипп дэмыкӀуагъэхэу пхъуиплӀ иӀагъ. Тхьэм игущыӀэхэр ахэмэ агухэм къарилъхьагъэхэу къаригъаӀощтыгъэх+.

10Мэфэ заулэрэ ащ дэжь тыщыӀагъэу, Агаб[*] зыцӀэ пегъымбар горэ Иудей хэкум къикӀи, къэкӀуагъ+. 11Тадэжь къакӀуи, Паул ибгырыпх къышти, ежь ыӀэхэри ылъакъохэри зэтырипхэхи, къыӀуагъ:

– Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ моущтэу къеӀо: «Джуртхэм мы бгырыпхыр зиер Ерусалим щызэкӀоцӀапхэнышъ, хымэ лъэпкъхэм[*] аӀэкӀалъхьащт»+.

12А гущыӀэхэр зызэхэтэххэм, тэри а чӀыпӀэм щыпсэурэ тшыхэри Ерусалим мыкӀонэу Паул телъэӀугъ+. 13Джащыгъум Паул пэгъокӀ гущыӀэ къытыжьыгъ:

– Сыда шъушӀэрэр? Сыда шъузкӀэгъырэр? Сыда сыгу къызкӀежъугъаорэр? Си Зиусхьан Исус ыцӀэ пае Ерусалим сыщырапхыщт закъоп, ары пакъошъ сыщылӀэщтми сыфэхьазыр+.

14Паул къедгъэзэгъын зытэмылъэкӀым, «Тхьэм ыӀуагъэр орэхъу» тӀуи, щыдгъэтыжьыгъ.

15А мафэхэм ауж зыдгъэхьазыри, Ерусалим тыкӀуагъ. 16Кесарием щыщхэу, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ нэбгырэ заулэ тигъусагъ. Ахэмэ Мнасон зыцӀэм иунэу тызыщыпсэущтым тащагъ. Мнасон Кипр хыгъэхъунэм щыщыгъ, ежьыри апэ дэдэу ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэхэм ащыщыгъ.

Якъубэ дэжь Паул зэрэкӀуагъэр

17Ерусалим тызынэсым, тшыхэм ягуапэу тырагъэблэгъагъ. 18ЯтӀонэрэ мафэм Паул тигъусэу Якъубэ[*] дэжь тыкӀуагъ. Нахьыжъхэр зэкӀэ ащ дэжь щыӀагъэх+. 19Паул ахэмэ шӀуфэс арихи, иӀофкӀэ Тхьэм хымэ лъэпкъхэм адэжь щишӀагъэхэр зырызэу афиӀотэжьыгъ.

20Паул ахэр къыӀуатэхэу зызэхахым, ахэмэ Тхьэм щытхъу фашӀыгъ. ЕтӀанэ Паул къыраӀуагъ:

– О тшы, джуртхэм ащыщхэу мин пчъагъэхэм шӀошъхъуныгъэ яӀэ зэрэхъугъэри, Мусэ и Тэурат хабзэ яшъыпкъэу зэрэпылъхэри олъэгъу+. 21Ясабыйхэр сунэт амышӀынхэуи яхабзэхэм атемытынхэуи пӀоу, джуртхэу хымэ лъэпкъхэм ахэсхэри зэкӀэ пегъымбар Мусэ игъогу текӀынхэу о ябгъашӀэу аӀозэ, цӀыфхэм зэрахьэрэ къэбар пхэнджыр а шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэм зэхахыгъ+. 22Сыда тшӀэщтыр? ЦӀыфхэр къэзэрэугъоищтых; сыда пӀомэ, о укъызэрэкӀуагъэр зэхахыщт. 23Арышъ, тэ къызэрэуатӀорэм фэдэу зекӀо. ТхьарыӀо зышӀыгъэ нэбгыриплӀ тиӀ. 24Ахэр зыдащэхи, урягъусэу Тэурат хабзэм иунашъо тетэу зыгъэкъэбзэжьи, ашъхьэхэр ябгъэупсынхэм пае[*] ахъщэ ят. Ар залъэгъукӀэ, о къыохьылӀагъэу зэхахыгъэ къэбархэр зэрэмышъыпкъэхэри, ор-орэуи Тэурат хабзэм утетэу, ащ итхэр зэрэбгъэцакӀэхэри цӀыф пстэуми ашӀэщт+. 25Ау хымэ лъэпкъхэм ащыщхэу ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ хъугъэхэм тэ зэдэтштэгъэ Ӏофыр тхылъкӀэ[*] зэрядгъэшӀагъэм фэдэу, цӀыфхэм тхьэ нэпцӀхэм афашӀыгъэ къурмэным ыл, лъым, атхьалэгъэ псэушъхьэхэм ал, зинэ шӀэным защадзыен фае+.

26ЯтӀонэрэ мафэм Паул а лӀыхэр зыдищэхи, ахэр игъусэу зигъэкъэбзэжьыгъ. ЕтӀанэ Тхьэм иунэшхо чӀахьи, ежьыррэ а лӀыхэмрэ зызыщагъэкъэбзэжьырэ мафэхэр заухыщтри, якъурмэн зырыз дин пащэм зырагъэшӀыщт мафэри дин пащэхэм ариӀуагъ.

Тхьэм иунэшхо джуртхэр Паул зэрэщытебэнагъэхэр

27А мэфиблыр зыщыблэкӀыным, Асие хэкум щыщ джурт заулэмэ Тхьэм иунэшхо Паул щалъэгъугъ. ЦӀыф купышхор зэкӀэ зэкӀагъэплъыхьи, Паул аубыти, 28моущтэу кууагъэх:

– Шъо, израиль лӀыхэр, шъукъыддэӀэпыӀ! Тэ тлъэпкъми, ти Тэурат хабзэми, мы чӀыпӀэ лъапӀэми къапэуцунхэу тыдэкӀи цӀыфхэм зэкӀэ щязыгъашӀэрэ лӀыр мыры. Ащ нэмыкӀэу алыджхэри Тхьэм иунэшхо чӀигъахьэхэзэ[*], мы чӀыпӀэ лъапӀэр ыуцӀэпӀыгъ+.

29Аущтэу зыкӀаӀуагъэр ыпэкӀэ Ефес къалэм щыщ Трофим Паул игъусэу къалэм щалъэгъугъагъэти ары. Паул ар чӀэмыхьапхъэу Тхьэм иунэшхо чӀигъэхьагъэу ашӀошӀыгъ+.

30Къалэм дэс цӀыфхэр зэкӀэ къэзэрэгъэбырсырыгъэх, зэхэлъэдагъэх. Паул аубыти, Тхьэм иунэшхо къычӀащыжьыгъ. Ардэдэми пчъэхэр агъэпытагъэх. 31Паул аукӀынэу зыпэхьэхэм, Ерусалим зэкӀэ зэрэщызэӀыхьагъэм икъэбар рим дзэ пэщэшхом нэсыгъ. 32Дзэ пэщэшхом ардэдэм дзэлӀхэри, дзэ пащэхэри зыдищэхи, цӀыфхэм ахэлъэдагъ. ЦӀыфхэм дзэ пэщэшхори дзэлӀхэри залъэгъухэм, Паул еонхэм ыуж икӀыжьыгъэх.

33Джащыгъум дзэ пэщэшхор къыӀухьи, Паул дзэлӀхэм аригъэубыти, гъучӀ ӀэхъуитӀу тыралъхьанэу унашъо афишӀыгъ. ЕтӀанэ яупчӀыгъ:

– Мыр хэта? Сыда ышӀагъэр+?

34ЦӀыф купышхом хэтхэм ащыщэу зым зыр, адрэм нэмыкӀ аӀозэ зэрэгъэкуощтыгъэх. Бырсырышхом къыхэкӀыкӀэ дзэ пэщэшхом шъыпкъэр зэригъэшӀэн ылъэкӀыгъэпти, Паул пытапӀэм[*] дзэлӀхэм аригъэщагъ+. 35ДэкӀояпӀэм Паул зынэсым, цӀыф купышхор къызэрэтебэнагъэхэм пае, дзэлӀхэм ар ӀэкӀэ ахьын фаеу хъугъэ. 36ЦӀыф купышхом хэтхэу Паул къыкӀэлъыкӀощтыгъэхэр куощтыгъэх:

– УкӀы ар!

Паул цӀыф купышхом ыпашъхьэ къызэрэщыгущыӀагъэр

37ДзэлӀхэм Паул пытапӀэм ащэн фае зэхъум, дзэ пэщэшхом риӀуагъ:

– Зыгорэ къыосӀонэу фит сыкъэпшӀына?

– Алыджыбзэ ошӀа? – къыӀожьыгъ ащ. 38– Мысырым щыщэу, бэмышӀэу цӀыфхэм зыкъязгъэӀэтыгъэу, укӀэкӀо миниплӀ[*] шъоф нэкӀым изыщагъэр орыба?

39– Сэ сыджурт, – къыӀожьыгъ Паул, – Киликие хэкум щыщэу, лъытэныгъэ зиӀэ Тарс къалэм ицӀыфхэм сащыщ. ЦӀыфмэ апашъхьэ сыкъыщыгущыӀэнэу фит сыкъэшӀ, сыолъэӀу+.

40Дзэ пэщэшхом фит къызешӀым, Паул дэкӀояпӀэм теуцуи, ыӀэ цӀыфхэм афиӀэтыгъ. ЗэкӀэри къызэӀасэхэм, Паул джуртыбзэкӀэ моущтэу къыӀуагъ:

ЯТӀОКӀЫРЭ ТӀУНЭРЭШЪХЬ

22^1– Тэ тшыхэри тятэхэри, зызгъэхыежьынэу къышъосӀощтым шъукъедэӀу.

2Ахэмэ Паул джуртыбзэкӀэ адэгущыӀэу зызэхахым, нахь заушъэфыгъ. ЕтӀанэ Паул къыӀуагъ:

3– Сэ сыджурт, Киликие хэкум щыщэу Тарс къалэм сыкъыщыхъугъ. Мы къалэм сыщапӀугъ. Гамалиил[*] сыкӀэлъырысэу, тятэжъхэм я Тэурат хабзэ фэсакъыпэзэ сигъэшӀагъэ. Непэ шъо пстэури Тхьэм шъузэрэфэлажьэрэм фэдэ къабзэу, сыгуи спси етыгъэу Тхьэм сыфэлажьэ+. 4Зиусхьаным игъогу рыкӀохэрэм олӀэхэфэкӀэ, къин язгъэщэчыщтыгъ. СицӀыфхэм ахэмэ яхъулъфыгъэхэми ябзылъфыгъэхэми Ӏэхъу атырязгъалъхьэти, хьапсым чӀязгъадзэщтыгъэх+. 5Ар зэрэшъыпкъэр дин пэщэшхоми Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт пстэуми къысфаушыхьатын алъэкӀыщт. Ахэмэ Дамаск дэс джурт тшыхэм тхылъхэр афатхыхи, къысатыгъэх. ЕтӀанэ Дамаск сыкӀуагъ, Ӏэхъухэр ателъхэу Зиусхьаным игъогу рыкӀохэрэу ащ щыӀэхэр Ерусалим къязгъэщэнхэшъ, къинкӀэ агъэпщынэнхэм пае+.

Паул Зиусхьанэу Исус игъогу зэрэтехьагъэм икъэбар къызэриӀотэжьыгъэр

(Апостол. 9:1-19; 26:12-18)

6– Дамаск сыкӀозэ, къалэм иӀэгъо-благъо сызынэсым, щэджагъом дэжь ошӀэ-дэмышӀэу уашъом къехыгъэ нэфынэшхом сыкъиуцухьагъ+. 7ЧӀыгум сытефагъэу, макъэ горэм къысиӀоу зэхэсхыгъ:

– «Шаул, Шаул, сыд пае къин сэбгъэщэчырэ?»

8– «О ухэта, Зиусхьан?» – сӀуагъэ.

– «Назарет щыщ Исусэу къин зэбгъэщэчырэр сэры» – къысиӀожьыгъ ащ. 9Сигъусэхэм нэфынэр алъэгъугъ, ау сэ къыздэгущыӀагъэм ымакъэ зэхахыгъэп.

10– «Сыда сшӀэщтыр, Зиусхьан?» – сӀуагъэ.

– «Къэтэджи, Дамаск кӀо» – къысиӀожьыгъ Зиусхьаным. – «О пшӀэнхэу Тхьэм къыпфигъэнэфагъэхэр зэкӀэ ащ зыгорэм къыщыуиӀощтых». 11А нэфынэшхом къыхэкӀыкӀэ сынэхэм зи амылъэгъужь зэрэхъугъэм пае, сигъусэхэм сӀэ аӀыгъэу Дамаск сыдащагъ.

12– Ананый ыцӀэу, Тэурат хабзэм итхэр ыгъэцакӀэу, Тхьэм шӀолӀыкӀ фызиӀэ лӀы горэ Дамаск дэсыгъ. Джурт пстэуми ащ лъытэныгъэ фыряӀагъ+. 13Ар садэжь къакӀуи, къызбгъодахьи, къысиӀуагъ:

– «Сшы Шаул, о унэхэр къэплъэжьыщтых». – Ардэдэм сынэхэр къэплъэжьхи, а лӀыр слъэгъугъэ.

14– «Тхьэр зыфаер зэбгъэшӀэнэу, Шъыпкъагъэр Зиер плъэгъунэуи ащ ымакъэ зэхэпхынэуи тятэжъхэм я Тхьэ укъыгъэнэфагъ», – къыӀуагъ Ананый. – 15«Арышъ, о Ӏофхэу плъэгъугъэхэмрэ зэхэпхыгъэхэмрэ цӀыфхэм зэкӀэ апашъхьэ къыщыпӀохэзэ, Шъыпкъагъэр Зием уришыхьатыщт+. 16Джы сыда зызкӀэбгъэгужъорэр? Къэтэджи, зысэгъэумэхъи, Зиусхьаным елъэӀуи, ащ уипсэкӀодшӀагъэхэр угу рырегъэукъэбзыкӀыжьых»+.

Хымэ лъэпкъхэм ежь игущыӀэхэр аригъэӀунхэу Зиусхьаным Паул зэригъэкӀуагъэр

17– ЕтӀанэ Ерусалим къэзгъэзэжьи, Тхьэм иунэшхо сычӀахьи, ащ сычӀэтэу сызыщелъэӀум, зыгорэ къысфэлъэгъуагъ+. 18Исус сэ слъэгъуи, ащ къысиӀуагъ:

– «ЗыгъэпсынкӀи, шӀэхэу Ерусалим дэкӀ, сыда пӀомэ, шыхьат укъызэрэсфэхъурэр адэщтэп».

19– «Зиусхьан, – къэсӀожьыгъ сэ, – оркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр хьапсым зэрэчӀязгъадзэщтыгъэхэри, синэгогухэм зэрэщязгъаощтыгъэхэри мы цӀыфхэм ашӀэ. 20О уишыхьатэу Стефан[*] ылъ загъачъэм, сэ а чӀыпӀэм сыщытыгъ. ЗэраукӀыгъэри афэсыдагъ, зыукӀыгъэхэми ящыгъынхэр афэсыухъумагъэх»+.

21– «КӀожь», – къысиӀуагъ Зиусхьаным. – «Хымэ лъэпкъхэм адэжь чыжьэу узгъэкӀощт».

Паулрэ рим дзэ пэщэшхомрэ

22Паул мы гущыӀэхэр къеӀофэ, цӀыфхэр едэӀущтыгъэх. Ау мыщ дэжьым мэкъэшхокӀэ къэзэрэгъэкууагъэх:

– А лӀыр дунаим терэмытыжь. Псэуныр фэшъуашэп! – аӀуи.

23Ахэр къэзэрэгъэкуохэзэ, ящыгъынхэр дадзыехэзэ, сапэр датэкъуаещтыгъ. 24Джащыгъум дзэ пэщэшхом дзэлӀхэм Паул пытапӀэм аригъэщагъ. Паул пэуцухэзэ, цӀыфхэр аущтэу зыкӀэкуохэрэр зэригъэшӀэным пае, къамыщкӀэ еохэзэ еупчӀынхэу дзэ пэщэшхом дзэлӀхэм унашъо афишӀыгъ. 25КъамыщкӀэ Паул еонхэм пае, шъо кӀапсэхэмкӀэ зырапхым, Паул ащ дэжьым щыт дзэ пащэм риӀуагъ:

– ХьыкумэшӀым ыпашъхьэ ишъумыщэу, рим цӀыфхэм[*] ащыщэу зыгорэм къамыщкӀэ шъуеомэ, шъуихабзэкӀэ хъущта+?

26Дзэ пащэм ар зызэхехым, дзэ пэщэшхом дэжь кӀуи, къэбар ригъэшӀагъ.

– Сыда пшӀэрэр? Мы лӀыр рим цӀыфхэм ащыщ, – риӀуагъ ащ.

27Дзэ пэщэшхор Паул къыбгъодахьи, къыриӀуагъ:

– КъысаӀу! О рим цӀыфхэм уащыща?

– Сащыщ, – ыӀуагъ Паул.

28– Рим цӀыфхэм сащыщ хъуным пае, ахъщабэ тезгъэкӀодагъ, – ыӀуагъ дзэ пэщэшхом.

– Ары пакӀошъ, сэ рим цӀыфэу сыкъэхъугъ, – ыӀуагъ Паул.

29Паул еупчӀынхэу щытыгъэхэр ащ лъыпытэу зэкӀэкӀожьыгъэх. Дзэ пэщэшхом Паул рим цӀыфхэм зэращыщыр зешӀэм, Паул Ӏэхъу зэрэтыраригъэлъхьагъэм пае щынагъэ.

Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ Паул зэрэращагъэр

30ЯтӀонэрэ мафэм джуртхэм Паул зэрагъэмысагъэр дзэ пэщэшхом зэригъэшӀэпэнэу фэягъэти, Паул къаригъэтӀэтэжьи, дин пэщэшхохэри Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт пстэури зэрэугъоинхэу унашъо ышӀыгъ. ЕтӀанэ Паул къыщи, апашъхьэ къыригъэуцуагъ.

ЯТӀОКӀЫРЭ ЩЫНЭРЭШЪХЬ

23^1Паул Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэм ахаплъи, ариӀуагъ:

– Сшыхэр, сэ непэрэ мафэм нэс Тхьэм ыпашъхьэ мыхъун зи зыдэсымышӀэжьэу гукъэбзагъэкӀэ сыщыпсэугъ+.

2Дин пэщэшхоу Ананый[*] Паул дэжь щытхэм ыӀупашъо еонхэу ариӀуагъ+. 3Джащыгъум Паул ащ риӀуагъ:

– Тхьэр къыоожьыщт, фыжьэу къэлъэгъоным пае, агъэлэгъэ дэпкъым уфэд! Хабзэм тетэу хьыкум къыстепшӀыхьанэу ущыс, ау щытми, ор-орэу хабзэм утекӀэу къысэогъаоха+?

4Ащ дэжьым щытхэм Паул къыраӀуагъ:

– Тхьэм идин пэщэшхом уехъона+?

5– Сшыхэр, ар зэрэдин пэщэшхор сшӀэщтыгъэп, – ыӀуагъ Паул. – Сыда пӀомэ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*]: «О плъэпкъ итхьэматэ ӀаекӀэ утегущыӀэ хъущтэп»+.

6Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт зы купыр саддукейхэу[*], адрэ купыри фарисейхэу[*] Паул ышӀэщтыгъэти, Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтэу ариӀуагъ:

– Сшыхэр, сэ сыфарисей, сяти фарисеигъ. ЛӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэм сызэрэщыгугъырэм пае, хьыкумэшӀым ыпашъхьэ сыращагъ+.

7Аущтэу къызеӀом, фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ зэщыхьэхэу аублагъ, лъэныкъуитӀоуи загощыгъ; 8сыда пӀомэ, саддукейхэм «ЛӀагъэхэр къэтэджыжьхэрэп, мэлэӀич щыӀэп, псэ щыӀэп» – аӀо, ау саддукейхэм афэмыдэхэу фарисейхэм а зэкӀэхэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀ+.

9Джащыгъум Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэр мэкъэшхокӀэ къэзэрэгъэкуохэу къаублагъ. Фарисейхэм ащыщхэу Тэурат егъэджэкӀо пэщэ заулэ къэтэджи, адрэхэм янэкъокъухэу къаӀуагъ:

– Мы лӀым мыхъун горэ етлъэгъулӀэрэп. Псэ горэ е мэлэӀич горэ къыдэгущыӀэгъэнкӀи мэхъу. Тхьэм тыпэшъумыгъэуцу+.

10Лъэшэу зэрэзэщыхьагъэхэм пае, ахэмэ Паул зэпкъыратхъыным дзэ пэщэшхор щыщыни, Паул къахащынышъ, пытапӀэм[*] ащэнэу дзэлӀхэм унашъо афишӀыгъ.

11ЯтӀонэрэ чэщым Зиусхьаным Паул къыфэлъагъуи, къыриӀуагъ:

– Угу умыгъэкӀод! Ерусалим шыхьат укъыщызэрэсфэхъугъэм фэдэу, Рим къэлэшхоми шыхьат укъыщысфэхъун фае+.

Паул шъэфэу аукӀынэу джуртхэм гухэлъ зэрашӀыгъэр

12КъыкӀэлъыкӀорэ пчэдыжьым джурт заулэ зэгурыӀуи, тхьэ аӀуагъ:

– Паул тэукӀыфэ, тышхэщтэп ыкӀи тешъощтэп.

13Тхьэ зыӀуагъэхэр нэбгырэ тӀокӀитӀум нахьыбэ хъущтыгъэх. Ахэр дин пэщэшхохэмрэ нахьыжъхэмрэ адэжь кӀохи, араӀуагъ:

14– Паул тэукӀыфэ, тымышхэнэу тхьэ тӀуагъэ. 15Арышъ, «Паул иӀоф нахь тэрэзэу тыхэплъэным пае, тадэжь къащэ» шъуӀуи, шъоррэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэмрэ дзэ пэщэшхом шъуелъэӀу. Паул мыщ дэжьым къэмысызэ, тыукӀынэу тэ тыхьазыр.

16Ау Паул ышыпхъу ыкъо ахэмэ ягухэлъ къышӀи, пытапӀэм кӀуи, Паул а къэбарыр ригъэшӀагъ.

17Паул дзэ пащэхэм ащыщ горэм къеджи, риӀуагъ:

– Дзэ пэщэшхом дэжь мы кӀалэр щэ. Зыгорэ риӀонэу фай.

18Дзэ пащэм кӀалэр зыдищи, дзэ пэщэшхом дэжь кӀуи, риӀуагъ:

– ТихьапсчӀэсэу Паул зыцӀэр къысаджи, мы кӀалэм зыгорэ къыуиӀонэу фаешъ, уадэжь къэсщэнэу къысэлъэӀугъ.

19Дзэ пэщэшхом кӀалэм ыӀэ ыубыти, лъэныкъомкӀэ Ӏуищи, еупчӀыгъ:

– КъысэпӀонэу сыда узыфаер?

20– «Паул иӀоф нахь тэрэзэу тыхэплъэным пае, неущ Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ къащэ» аӀонышъ, джуртхэр къыолъэӀунхэу зэгурыӀуагъэх, – ыӀуагъ кӀалэм. 21– Ау ахэмэ уямыдэӀу; сыда пӀомэ, ахэмэ ащыщ нэбгырэ тӀокӀитӀум ехъу, Паул аукӀыным пае, шъэфэу пэсых. Ахэмэ ар аукӀыфэ, мышхэнхэуи емышъонхэуи тхьэ аӀуагъ. Загъэхьазырыгъэу уиунашъо къыпэплъэх ныӀэп.

22Дзэ пэщэшхом кӀалэр къыгъэкӀотэжьызэ, къыриӀуагъ:

– Мыр къызэрэсэпӀуагъэр зыми емыӀу!

Паул Ӏэшъхьэтет Феликс дэжь зэращагъэр

23ЕтӀанэ дзэ пэщэшхор дзэ пащэхэм ащыщхэу нэбгыритӀумэ къяджи, ариӀуагъ:

– ДзэлӀ нэбгырэ шъитӀу, шыухэу нэбгырэ тӀокӀищырэ пшӀырэ, пчыхэр зыӀыгъ дзэлӀхэу нэбгырэ шъитӀу нычэпэ сыхьатыр бгъум Кесарие къалэм[*] кӀонхэу жъугъэхьазырых. 24Шыхэри Паул фэжъугъэхьазырхи, шы горэм тежъугъэтӀысхьи, Ӏэшъхьэтет Феликс[*] дэжь шъущэ+.

25Дзэ пэщэшхом мыщ фэдэ гущыӀэхэр зэрыт тхылъыри ытхыгъ:

26«Сэ, Клаудый Лисый, о лъытэныгъэшхо зиӀэ Ӏэшъхьэтет Феликс, шӀуфэс осэхы. 27Мы лӀыр джуртхэм аубыти, аукӀынэу фежьэгъагъэх, ау сидзэлӀхэр сигъусэхэу сыкӀуи, рим цӀыфхэм зэращыщыр сшӀагъэти, къаӀэкӀэсхыжьыгъ+. 28Зэрагъэмысэрэр зэзгъэшӀэнэу сыфаеу, я Тхьэмэтэ Хэсэшхо ыпашъхьэ дзэлӀхэм къырязгъэщагъ+. 29Ахэмэ зэрагъэмысэхэрэр яхабзэ епхыгъэх нахь, е укӀ, е хьапс зифэшъошэ Ӏоф а лӀым зи ымышӀагъэу зэзгъэшӀагъ+. 30Ау джуртхэм мы лӀыр шъэфэу аукӀынэу агу зэрэхэлъыр зыгорэм сигъэшӀагъэти, дзэлӀхэм уадэжь занкӀэу къязгъэщагъ. Къедаохэрэми зэрагъэмысэрэ Ӏофхэр уапашъхьэ къыщаӀонхэу макъэ язгъэӀугъ. Отхъэжь!»+

31Аущтэу яунашъо тетэу дзэлӀхэм Паул зыдащи, чэщым Антипатридэ къалэм[*] нагъэсыгъ. 32ДзэлӀхэм ятӀонэрэ мафэм Паул Кесарием ащэнэу шыухэм къафагъани, ежьхэм пытапӀэм агъэзэжьыгъ. 33Шыухэр Кесарие къалэм зынэсхэм, Ӏэшъхьэтетым тхылъыр ратыгъ, Паули ащ фагъэзагъ. 34Ӏэшъхьэтетыр тхылъым еджи, Паул зыщыщ хэкумкӀэ къеучӀыгъ. Киликие хэкум щыщэу зызэхехым, къыӀуагъ:+

35– Къыодаохэрэр къызысхэкӀэ, тэрэзэу сыоупчӀыщт. ЕтӀанэ Ӏэшъхьэтетым Ирод пачъыхьэ унэшхоу преторие зыцӀэу ыгъэуцугъагъэм дзэлӀхэм Паул щаухъумэнэу унашъо ышӀыгъ.

ЯТӀОКӀЫРЭ ПЛӀЫНЭРЭШЪХЬ

Ӏэшъхьэтет Феликс ыпашъхьэ джуртхэр Паул зэрэщедэуагъэхэр

24^1Мэфитф зытешӀэм, дин пэщэшхоу Ананый, нахьыжъхэм ащыщ купрэ гъэмысэкӀо Тертуллрэ игъусэхэу, Кесарие къалэмкӀэ къехыгъэх. Паул зэрагъэмысэхэрэр Ӏэшъхьэтетым ыпашъхьэ къыщаӀотагъ+. 2Паул пчэгум къызыращэм, Тертулл ар къыгъэмысэу моущтэу игущыӀэ къыублагъ:

– Лъытэныгъэшхо зиӀэ Феликс, о уитетыгъокӀэ мамырныгъэшхо тиӀэу тэпсэу; унаӀи тебгъэтызэ, мы хэгъэгур нахь зэтегъэпсыхьагъэ хъугъэ. 3Арышъ, сыдигъуи, тыдэ тыщыӀэми, щытхъу къыпфэтэшӀы. 4Бащэрэ усымыгъэулэунэу, зэрэуихабзэу, гушъэбагъэ пхэлъэу тилъэӀу кӀэкӀ укъедэӀунэу сыкъыолъэӀу.

5– Мы лӀыр, къызэрэтшӀагъэмкӀэ, емынэ гор, дунаим тет джурт пстэуми зыкъарегъэӀэты, диныр зылэжьырэ цӀыф купэу Назарет купкӀэ заджэхэрэм[*] ятхьэмат+. 6Тхьэм иунэшхуи мыкъабзэ ышӀыным пылъыгъ. Ар къызытэубытым, тэ тихабзэ тетэу хьыкум тетшӀыхьанэу тыфэягъ,+
7ау дзэ пэщэшхо Лисый къакӀуи, лӀыгъэкӀэ ттырихыжьи, уадэжь дзэлӀхэм къаригъэщагъ. 8ЕтӀанэ Лисый тэ а лӀым тыридэогъоу уадэжь тыкъэкӀонэу унашъо ышӀыгъ. Ор-орэу ащ уеупчӀымэ, зэрыдгъэмысэхэрэм яшъыпкъагъэ зэбгъэшӀэн плъэкӀыщт.

9ГъэмысэкӀо Тертулл а гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр джуртхэм шъыпкъэхэу аӀозэ, ащ ӀэпыӀэгъу фэхъугъэх.

Ӏэшъхьэтет Феликс ыпашъхьэ Паул зызэрэщиухыижьыгъэр

10Ӏэшъхьэтетым Паул Ӏэ зыфешӀым, Паул къыӀуагъ:

– Илъэсыбэ хъугъэу мы лъэпкъым ихьыкум Ӏоф о ппшъэ зэрилъыр сшӀэзэ, зысыухыижьэу, сиӀоф сигуапэу уапашъхьэ къисэлъхьэ. 11Мэфэ пшӀыкӀутӀум нахьыбэ темышӀагъэу Ерусалим Тхьэм сыщелъэӀунэу сыкъызэрэкӀуагъэм ишъыпкъагъэ зэбгъэшӀэн плъэкӀыщт. 12Тхьэм иунэшхуи цӀыф горэм сыщенэкъокъоу, синэгогуми, къалэми цӀыфхэр щызгъэбырсырыгъэп. 13Сидэогъухэм сызэрагъэмысэрэ Ӏоф пстэуми ащыщэу зи къагъэшъыпкъэжьын алъэкӀыщтэп. 14Ау тятэжъхэм я Тхьэ сыфэлажьэзэ, мы цӀыфхэм пхэнджэу зыфаӀорэ гъогум сызэрэрыкӀорэм сеуцуалӀэ. Тэурат хабзэм ит пстэумкӀи пегъымбархэм атхыгъэ тхылъхэм арыт пстэумкӀи[*] шӀошъхъуныгъэ сиӀ. 15Шъыпкъагъэ зиӀэхэмрэ зимыӀэхэмрэ Тхьэм къызэригъэтэджыжьынхэу мо щыт лӀыхэр Тхьэм зэрэщыгугъыхэрэм фэдэу, сэри Тхьэм сыщэгугъы+. 16Арышъ, Тхьэми цӀыфхэми апашъхьэ гукъэбзагъэкӀэ мыхъун зи зыдэсымышӀэжьэу сызэрэпсэуным сыдигъуи ыуж сит+.

17– Илъэсыбэ Ерусалим сыщымыӀагъэу, сэдакъэхэр слъэпкъ фэсхьынхэуи къурмэн сшӀынэуи джыри зэ сыкъэкӀуагъ+. 18Аущтэу сшӀэ пэтзэ, Тэурат хабзэм иунашъо тетэу зызгъэкъэбзэжьыгъэу, Тхьэм иунэшхо сычӀэтэу сыкъыщагъотыгъ. ЦӀыф купышхоми сахэтыгъэп, бырсыри щыӀагъэп+. 19Ау Асие хэкум щыщ джурт куп а чӀыпӀэм щыӀагъ. Ахэмэ сызэрагъэмысэн щыӀэмэ, джы уапашъхьэ къыщылъагъохэу ар къаӀон фэягъ. 20Е мо щытхэм къарэӀу, сэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ сызыращэм, бзэджагъэу сшӀагъэу къагъотыгъэр. 21«ЛӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ зэрэсиӀэм пае, непэ хьыкумэшӀым ыпашъхьэ сишъущагъ» сӀуи, мы цӀыфхэм сахэтэу мэкъэшхокӀэ къызэрэсӀогъагъэр арыщтын сызэрагъэмысэрэр+.

22Джащыгъум Зиусхьаным игъогу икъэбар тэрэзэу зышӀэщтыгъэ Феликс, яӀоф зыщыхэплъэщт пӀалъэр лъигъэкӀуатэзэ, къыӀуагъ:

– Дзэ пэщэшхо Лисый къызэрэкӀоу, шъуиӀоф хьыкум тесшӀыхьан.

23ЕтӀанэ Феликс дзэ пащэм унашъо фишӀыгъ Паул къагъэгъунэнэу, ау къин рамыгъэлъэгъунэуи, къыпэблэгъэ цӀыфхэу игъусэхэри лъыплъэнхэ фит ышӀынхэуи.

Феликсрэ Друзиллэрэ Паул зэрадэгущыӀагъэр

24Мэфэ заулэ тешӀагъэу, Феликс ишъхьэгъусэ Друзиллэ[*] игъусэу къэкӀуагъ. Друзиллэ джуртыгъ. Феликс ицӀыфхэм Паул къаригъащи, Паул Христос ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэм къызэрэтегущыӀэрэм едэӀугъ. 25Ау шъыпкъагъэм, зыпщыӀэным, къэкӀощт ахърэт мафэм Паул къызатегущыӀэм, Феликс къащти, къыӀуагъ:

– ДжырэкӀэ кӀожь, игъо сифэмэ, етӀанэ укъязгъэщэщт+.

26Паул ахъщэ къыритынкӀэ ар гугъэщтыгъ. Арыти, бэрэ къаригъащэзэ дэгущыӀэщтыгъ.

27ИлъэситӀу зытешӀэ ужым, Феликс ычӀыпӀэ Порцый Фест[*] зыцӀэр къытехьагъ. Ау Феликс джуртхэм шӀугъэ горэ афишӀэнэу фэягъэти, Паул хьапсым къычӀигъэнэгъагъ.

ЯТӀОКӀЫРЭ ТФЫНЭРЭШЪХЬ

«Кайсарым сиӀоф хьыкум тырерэшӀыхь» – ыӀуи, Паул зэриӀуагъэр

25^1Ӏэшъхьэтет Фест зыцӀэр хэкум[*] къэкӀуагъэу мэфищ зытешӀэм, Кесарие къалэм[*] дэкӀи, Ерусалим кӀуагъэ. 2Джащыгъум дин пэщэшхохэмрэ джуртхэм ятхьэматэхэмрэ Паул едэонхэм пае, Фест дэжь къэкӀуагъэх. 3Ахэмэ яхьатыркӀэ Паул Ерусалим къаригъэщэнэу ыуж имыкӀхэу Фест елъэӀугъэх, сыда пӀомэ, Паул гъогум рыкӀозэ, шъэфэу аукӀын агу хэлъыгъ+. 4Ау Фест ариӀуагъ:

– Паул Кесарие хьапсым чӀэс. Сэри бэ темышӀэу ащ сыкӀощт. 5А лӀым бзэджагъэ горэ ышӀагъэмэ, шъуитхьэматэхэм ащыщэу зы куп сигъусэу къэрэкӀуи, къерэдау.

6Фест мэфий е мэфипшӀ нахьыбэ ахэмэ адэжь щымыӀагъэу, КесариемкӀэ ехыгъ. ЯтӀонэрэ мафэм хьыкум ышӀынэу итӀысыпӀэ тетӀысхьи, дзэлӀхэм Паул къаригъэщагъ. 7Паул къызэлъагъом, Ерусалим къикӀыгъэ джуртхэм къауцухьи, бзэджэшӀэгъэшхо пчъагъэкӀэ агъэмысэу аублагъ, ау къаӀуагъэхэр къагъэшъыпкъэжьын алъэкӀыгъэп.

8– Джуртхэм я Тэурат хабзэкӀи, Тхьэм иунэшхокӀи, КайсарымкӀи мыхъо-мышӀэу зи сшӀагъэп, – къыӀуагъ Паул зиухыижьэу.

9Джуртхэм шӀугъэ горэ афишӀэнэу Фест фэягъэти, Паул риӀуагъ:

– Мы Ӏофым хьыкум тесшӀыхьаным пае, Ерусалим укӀонэу уфая?

10– ХьыкумэшӀэу Кайсарым ихьыкум сиӀоф тезышӀыхьан фаем ыпашъхьэ сит, – къыӀожьыгъ Паул. – О дэгъоу зэрэпшӀэу, джуртхэм зи мыхъун ясшӀагъэп+. 11УкӀ зифэшъошэ мыхъун горэ сшӀагъэу силажьэмэ, укӀым зыщысыдзыенэу сыфаеп. Ау къызэрысэдаохэрэм шъыпкъагъэ ахэмылъмэ, зыми ахэмэ саӀэкӀигъэхьан ылъэкӀыщтэп. Кайсарым сиӀоф хьыкум тырерэшӀыхь! [*]

12Фест иӀэпыӀэгъухэм задэгущыӀэ ужым, къыӀуагъ:

– «Кайсарым сиӀоф хьыкум тырерэшӀыхь» къызэрэпӀуагъэм пае, Кайсарым дэжь укӀощт!+

Паул икъэбар пачъыхьэ Агриппэ Фест зэрэриӀуагъэр

13Мэфэ заулэ зытешӀэ ужым, пачъыхьэ Агриппэрэ[*] ышыпхъу Вереникэрэ Фест шӀуфэс къырахынэу Кесарием къэкӀуагъэх. 14Ахэр мэфэ заулэрэ щыӀагъэхэу, Паул иӀоф пачъыхьэм ыпашъхьэ Фест рилъхьи, риӀуагъ:

– ЛӀы горэ хьапсым чӀэсэу Феликс къысфигъэнагъ. 15Сэ Ерусалим сызыщэӀэм, джуртхэм ядин пэщэшхохэмрэ джуртхэм янахьыжъхэмрэ садэжь къакӀохи, а лӀым едаохэу, згъэмысэнэу къысэлъэӀугъэх.

16– Ау сэ ахэмэ ясӀожьыгъ: «ЛӀы горэ къедаохэрэм апашъхьэ къихьэу, зэрагъэмысэрэм ипэгъокӀ аритэу, зиухыижьынэу фитыныгъэ рамытмэ, укӀ тыралъхьанэу рим хабзэмкӀэ хъущтэп». 17Ахэр садэжь къызэкӀохэм, Ӏофыр сымыгъэгужъоу ятӀонэрэ мафэм хьыкум тесшӀыхьанэу ситӀысыпӀэ сытетӀысхьи, а лӀыр дзэлӀхэм къязгъэщагъ. 18Къедаохэрэр къэтэджыгъэх. Ӏоф мыхъо-мышӀэкӀэ агъэмысэщт сшӀошӀыгъ, ау зэрагъэмысэн бзэджэшӀагъэхэу сызэрэгугъагъэхэм ащыщкӀэ агъэмысагъэп. 19Ежьхэр ядин ехьылӀагъэу Ӏоф заулэхэмкӀэ зэгурыӀощтыгъэхэп. Исус зыцӀэу лӀагъэу, ау Паул псаоу зыфиӀуагъэмкӀи зэгурыӀощтыгъэхэп+. 20Мыщ фэдэ Ӏофхэм хьыкум зэратесшӀыхьащт шӀыкӀэр сшӀагъэпти, а лӀым сеупчӀыгъ: «Ерусалим укӀоу, ащ хьыкум къыщыптесшӀыхьанэу уфая?» 21Паул иӀоф Кайсарым хьыкум тырешӀыхьэфэ, хьапсым чӀагъэсынэу къызэлъаӀом, ар Кайсарым дэжь сэгъэкӀофэ, хьапсым чӀагъэсынэу унашъо сшӀыгъэ.

22– Сэ сшъхьэкӀэ а лӀым къыӀохэрэм сядэӀунэу сыфай, – къыриӀуагъ Агриппэ Фест.

– Неущ уезгъэдэӀун, – къыӀожьыгъ Фест.

23ЯтӀонэрэ мафэм цӀыфхэм лъытэныгъэшхо къафашӀызэ, Агриппэрэ Вереникэрэ цӀыфхэм хьыкум зыщатырашӀыхьэрэ унэшхом къычӀэхьагъэх. Ахэмэ ягъусагъэх дзэ пэщэшхохэри къалэм итхьэматэхэри. ЕтӀанэ Фест унашъо ышӀи, Паул къащагъ.

24– Ори, пачъыхьэ Агриппэ, шъори тигъусэхэу щыӀэ цӀыф пстэури, мы лӀым шъуеплъ! – къыӀуагъ Фест. – Джуртхэр зэкӀэ Ерусалими мыщи садэжь къакӀохи, агъэмысэзэ, «Мы лӀыр нахьыбэрэ псэу хъущтэп», – аӀозэ, зыфэкуощтыгъэхэр мыры+. 25УкӀ зифэшъошэ бзэджагъэ зи ымышӀагъэу къэзгъотыгъ, ау ежь «Кайсарым сиӀоф хьыкум тырерэшӀыхь», – ыӀуи, лъэӀуагъэти, Кайсарым дэжь згъэкӀонэу тесыубытагъ+. 26Ау гъэнэфэгъэ къэбар зи ащ ехьылӀагъэу Кайсарым фэстхынэу сиӀэп. Арыти, шъуапашъхьэ, зэкӀэми анахьэу оры, пачъыхьэ Агриппэ, къырязгъэщагъ, хьапсчӀэс Паул теупчӀызэ, иӀоф тызыхаплъэ ужым, стхыщтыр сшӀэным пае; 27сыда пӀомэ, зэрыдгъэмысэрэр ятымыгъашӀэу, хьапсчӀэс горэ афядгъэщэныр емыкӀоу сэлъытэ.

ЯТӀОКӀЫРЭ ХЫНЭРЭШЪХЬ

Пачъыхьэ Агриппэ ыпашъхьэ Паул зызэрэщиухыижьыгъэр

26^1Ащ нэужым Агриппэ Паул риӀуагъ:

– Зыуухыижьэу укъэгущыӀэн уфит. Паул ыӀэ къыӀэти, зиухыижьэу къыӀуагъ:+

2– Пачъыхьэ Агриппэ, джуртхэм сызэрагъэмысэрэ Ӏоф пстэумкӀи о уапашъхьэ зызэрэщысыухыижьырэр насыпышӀуагъэу зыфэсэлъытэжьы. 3Анахьэу, джуртхэм яхабзэхэри зэрызэнэкъокъурэ Ӏоф пстэури дэгъоу зэрэпшӀэхэрэм паешъ ары. Арышъ, сэ къасӀохэрэм щэӀагъэ уиӀэу укъядэӀункӀэ сыолъэӀу.

4– СикӀэлэгъу къыщегъэжьагъэу, слъэпкъ сыхэсэу Ерусалим сызэрэщыпсэурэр джурт пстэуми дэгъоу ашӀэ+. 5Ахэмэ сызашӀэрэр бэшӀагъэ. Диныр зылэжьырэ цӀыф купхэм ащыщэу анахь пытэу, фарисей купкӀэ заджэхэрэм игъогу сызэрэрыкӀощтыгъэр, ахэр фаехэмэ, къаушыхьатын алъэкӀыщт+. 6Тхьэм тятэжъхэр къызэригъэгугъэгъэ Ӏофым[*] сызэрэщыгугъырэм пае, джы хьыкумэшӀым ыпашъхьэ сыкъыращагъ. 7Тхьэм тятэжъхэр къызэригъэгугъэгъэ дэдэр ары тлъэпкъ илӀэкъо пшӀыкӀутӀур чэщи мафи агу етыгъэу, Тхьэм фэлажьэхэзэ, къагъотынэу зыщыгугъыхэу зыпаплъэхэрэр. О пачъыхь, сэри ащ сызэрэщыгугъырэр ары джуртхэр къызкӀысэдаохэрэр+. 8Тхьэм лӀагъэхэр къызэригъэтэджыжьыщтхэр къэмыхъун Ӏофэу сыд пае шъулъытэрэ+?

9– ЗэрэслъэкӀэу Назарет щыщ Исус ыцӀэ сыпэуцужьын фаеу сэри сшӀошъ хъущтыгъэ+. 10Ерусалим аущтэу щысшӀыщтыгъ. Дин пэщэшхохэм фитыныгъэ къаӀысхыти, сицӀыфхэм Тхьэм ицӀыф лъапӀэхэм ащыщхэу бэхэр хьапсым чӀязгъадзэщтыгъэх. Тетыгъо зиӀэхэм ахэмэ укӀ хьыкум затыралъхьэм, сэри ар игъоу слъытагъэ+. 11Синэгогу пстэуми ахэмэ бэрэ къин щязгъэщэчыщтыгъ, Исус езгъэхъонынхэуи сыпылъыщтыгъ. Лъэшэу сафэгубжэу, къин язгъэщэчынэу хымэ къалэхэми анэс сакӀэлъыкӀощтыгъ+.

Зиусхьан Исус игъогу Паул зэрэтехьагъэм икъэбар къызэриӀотэжьыгъэр

(Апостол. 9:1-19; 22:6-16)

12– Аущтэу дин пэщэшхохэм фитыныгъэ къаӀысхыгъэу, пшъэрылъи къысатыгъэу, Дамаск гъогум сытетыгъ+. 13Щэджагъом гъогум сырыкӀозэ, тыгъэм нахьи нахь лыдырэ нэфынэ горэ уашъом къехэу, сигъусэхэмрэ сэррэ тыкъиуцухьэу слъэгъугъэ, типачъыхь. 14Тэ зэкӀэ чӀыгум тытефагъэу, джуртыбзэкӀэ макъэ горэм моущтэу къыӀоу зэхэсхыгъ:

– «Шаул, Шаул, сыд пае къин сэбгъэщэчыра? Цур зием ибэщ кӀыхьэ папцӀэ цур ылъакъокӀэ къызэрешъутырырэм фэдэу ошӀымэ, уиягъэ зэогъэкӀыжьы».

15– «О ухэта, Зиусхьан?» – сӀуагъэ.

– «Исусэу къин зэбгъэщэчырэр сэры», – къыӀожьыгъ Зиусхьаным. – 16«Ау джы къэтэджи, о плъакъомэ къатеуцожь. Сэ къысфэлажьэрэ лӀы ухъунэу, Ӏофхэу плъэгъугъэхэмрэ озгъэлъэгъущтхэмрэ къэуушыхьатынхэуи узгъэнэфагъ, зыозгъэлъэгъугъ. 17О плъэпкърэ хымэхэу узфэзгъэкӀощтхэмрэ укъаӀэпысхыжьыщт. 18Ахэр шӀункӀым къыхэкӀынхэшъ, нэфынэм зыкъыфагъэзэным паий, шэйтаным итетыгъо къычӀэкӀынхэшъ, Тхьэм зыкъыфагъэзэным паий, ахэмэ анэхэр къэбгъэплъэжьынхэу адэжь усэгъакӀо. Аущтэу сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зэряӀэм пае, япсэкӀодшӀагъэхэр афэгъущтых, Тхьэм ицӀыфхэу ежь зыкъезытыгъэхэм ӀахьышӀоу къалъыӀэсыщтри ахэми къалъыӀэсыщт»+.

Паул джуртхэмрэ хымэ лъэпкъхэмрэ апашъхьэ Исус шыхьат зэрэщыфэхъугъэр

19– Арышъ, пачъыхьэ Агриппэ, уашъом щыӀэу зыкъысэзгъэлъэгъугъэм сыпэуцужьыгъэп. 20Апэу Дамаск къалэм дэсхэм, етӀанэ Ерусалим дэсхэм, Иудей хэкум зэкӀэ исхэми, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэми язгъэӀущтыгъ, япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьынхэшъ, Тхьэм игъогу техьанхэу зэрэфаери, япсэкӀодшӀагъэхэм зэрафыкӀэгъожьыгъэм фэшъошэ ӀофышӀухэр агъэцэкӀэнхэ зэрэфаери+. 21Джары джуртхэм Тхьэм иунэшхо сыщаубыти, саукӀыным зыкӀыпылъыгъэхэр+. 22Ау непэ нэсыфэкӀэ Тхьэр ӀэпыӀэгъу къысфэхъузэ, цӀыкӀуми инми апашъхьэ мыщ дэжьым сыщытэу шъыпкъэм шыхьат сыфэхъу. Пегъымбархэмрэ пегъымбар Мусэрэ къэхъун фэе Ӏофхэу зыфаӀуагъэхэм анэмыкӀхэр къасӀохэрэп; 23Христос къин ыщэчын зэрэфэягъэри, апэрэу лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъэу, ежь илъэпкърэ хымэ лъэпкъхэмрэ нэфынэм икъэбар къаригъэӀун зэрэфэягъэри ары зыфасӀохэрэр+.

Агриппэ шӀошъхъуныгъэ зыригъэӀэнэу Паул зэрелъэӀугъэр

24Паул аущтэу зиухыижь зэхъум, Фест мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ:

– Паул, уиакъыл уиежьэп о. УишӀэныгъэшхо пшъхьэ зэригъэкӀокӀыгъ.

25– Сэ сшъхьэ зэкӀокӀыгъэп, лъытэныгъэ зиӀэ Фест, – къыӀожьыгъ Паул, – сэ къасӀохэрэр гущыӀэ шъыпкъэх, гущыӀэ губзыгъэх. 26Пачъыхьэм мы Ӏофхэр ешӀэ, ащ ыпашъхьи гушхокӀэ сыкъыщэгущыӀэ. Ащ гу зылъимытэгъэ Ӏоф а Ӏофхэм зэрахэмытым сицыхьэ телъ, сыда пӀомэ, мы Ӏофхэр зэкӀэ зы къогъу горэм къыщыхъугъэхэп. 27Пачъыхьэ Агриппэ, пегъымбархэм атхыгъэхэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ уиӀа? ШӀошъхъуныгъэ зэрэуиӀэр сэшӀэ.

28– Аущтэу псынкӀэу Христос игъогу сытебгъэхьанэу огугъа? – къыриӀуагъ Агриппэ Паул.

29– ПсынкӀэми мыпсынкӀэми о уимызакъоу, ау непэ сэ къасӀохэрэр зэхэзыхырэ пстэури сэ сфэдэ хъунхэу Тхьэм селъэӀу, ау Ӏэхъу-лъэхъу атерэмылъ, – къыӀожьыгъ Паул+.

30Ащ нэужым пачъыхьэр, Ӏэшъхьэтетыр, Вереникэ, ахэмэ ягъусэхэу щысыгъэхэр къэзэрэгъэтэджыжьыгъэх. 31Унэм зекӀыжьхэм, зэраӀожьыгъ:

– УкӀ е хьапс зифэшъошэ Ӏоф мы лӀым зи ышӀагъэп+.

32ЕтӀанэ Агриппэ Фест риӀуагъ:

– Мы лӀым иӀоф Кайсарым хьыкум тыришӀыхьанэу мылъэӀуагъэмэ, шъхьафитэу ттӀупщыжьын тлъэкӀыщтыгъэ+.

ЯТӀОКӀЫРЭ БЛЫНЭРЭШЪХЬ

Рим къэлэшхом кӀонэу Паул къухьэ горэм зэритӀысхьагъэр

27^1Италием къухьэкӀэ тэ[*] тызэрэкӀощтым, Ӏэшъхьэтет Фест зытыреубытэм, Паули нэмыкӀрэ хьапсчӀэс купи Кайсарым идзэ ыцӀэкӀэ заджэхэу, нэбгырэ шъих хъурэ дзэлӀ купым ипащэхэм ащыщэу, Иулый зыцӀэм ыӀэ рилъхьагъэх+. 2Адрамит къалэм къикӀырэ къухьэу Асие хэкум ихыӀушъо Ӏут къалэхэм анэсыщтым титӀысхьи, тежьагъ. Аристарх зыцӀэу Македоние хэкум ит Фессалоникэ къалэм щыщыр тигъусагъ+.

3ЯтӀонэрэ мафэм къалэу Сидон тынэсыгъ. Иулый нэшӀукӀэ Паул къеплъи, Паул иныбджэгъухэу ащ дэсхэм Паул ищыкӀагъэхэр къыратынхэм пае, ахэмэ адэжь кӀонэу фит ышӀыгъ. 4Ащ тыщежьи, жьыбгъэр къызэрэтпеорэм пае, Кипр хыгъэхъунэм ылъэныкъоу жьыбгъэ къызыщемыпщэрэм тыготэу тыкӀуагъ. 5Киликие хэкумрэ Памфилие хэкумрэ афэзэнкӀэ хым тызэпырыкӀи, Ликие хэкум икъалэу Мирэ тынэсыгъ. 6Ащ Александрие къалэм къикӀэу, Италием кӀонэу къухьэ горэ дзэ пащэм къыщигъоти, тыригъэтӀысхьагъ+. 7Мэфэ заулэрэ мэкӀэ-макӀэу тыкӀозэ, къинкӀэ Книд къалэм пэчъынатӀэ тыхъугъ. Ау жьыбгъэм занкӀэу тигъэкӀуагъэпти, хым къыхэщэикӀыгъэ чӀыгу къуапэу Салмонэ зыцӀэм тыблэкӀызэ, Крит хыгъэхъунэм ылъэныкъоу жьыбгъэр къызыщемыпщэрэм тыготэу тыкӀуагъ. 8Хы гъунэм тыготэу къинкӀэ тыкӀозэ, Ласей къалэм пэгъунэгъоу «КъухьэуцупӀэшӀухэр» зыфаӀорэ чӀыпӀэм тынэсыгъ.

9Охътабэ тешӀэгъагъ, къухьэкӀи узекӀоныр щынагъо хъугъагъэ, сыда пӀомэ, нэкӀ мафэри[*] блэкӀыгъэхагъ. Арыти, Паул лӀыхэм агуригъаӀозэ, 10моущтэу ариӀуагъ:

– Шъо, лӀы купыр, сэ зэрэслъэгъурэмкӀэ, тигъогу щынагъо хэлъ, хьылъэхэмрэ къухьэмрэ ямызакъоу, тпсэхэри тшӀокӀодынхэкӀэ щынагъо щыӀ.

11Ау дзэ пащэр Паул къыӀуагъэхэм анахьи, къухьэм итхьэматэми къухьэр зиеми къаӀуагъэхэм нахь ядэӀущтыгъ. 12КӀымафэр ащ дэжьым щыдгъэкӀонэу зэрэкъухьэмыуцупӀэшӀум пае, а чӀыпӀэм тыкъыщежьэжьынышъ, амал иӀэмэ, Финик зыцӀэ къухьэуцупӀэм тынэсынышъ, кӀымафэр ащ щыдгъэкӀонэу нахьыбэр зэгурыӀуагъ. Финик зыцӀэ къухьэуцупӀэр Крит хыгъэхъунэм икъухьэуцупӀэхэм ащыщыгъ, къыблэ тыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀи, темыр тыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀи фэгъэзагъ.

Хым жьыбгъэшхо зэрэщыхъугъэр

13КъыблэмкӀэ къикӀэу жьыбгъэ тӀэкӀу къепщэ зэхъум, агу хэлъыр къадэхъугъэу ашӀошӀи, ежьагъэх Крит хыгъунэм готхэу. 14Ау бэ темышӀэу, «Темыр тыгъэ къокӀыпӀэмкӀэ къикӀырэ жьыбгъэшхор» хыгъэхъунэм ылъэныкъокӀэ къикӀэу къапеуагъ+. 15Жьыбгъэшхом къухьэр зэкӀиубытагъ. Къухьэр жьыбгъэшхом пэдгъэуцужьын тымылъэкӀ зэхъум, ыуж тикӀыжьыгъ, псыорхэм къухьэр къырахьакӀэу жьыбгъэм тырифыжьагъ. 16Клаудэ зыцӀэ хыгъэхъунэ цӀыкӀу горэм ылъэныкъоу жьыбгъэ къызыщемыпщэрэм тыготэу тыкӀозэ, къинкӀэ къухьэм икъуашъо мыкӀодэу къэдгъэнэжьыгъ. 17Къуашъор къаӀэти, къухьэм ыкӀоцӀ къызырагъэуцом ыуж, кӀэпсэшхохэр къухьэм къыращэкӀыгъ жьыбгъэшхом зэпкъыримыутыным пае. Къухьэр Сыртис зыцӀэ щэнджыпӀэм къытенэнкӀэ щынагъэхэти, чэтэнхэр къырагъэхыгъ, аущтэуи жьыбгъэшхом зырагъэфыщтыгъ. 18ЯтӀонэрэ мафэми жьыбгъэр щынэгъошхуагъэти, хьылъэхэр хым хадзэу аублагъ+. 19Ящэнэрэ мафэм къухьэм иӀэмэ-псымэхэм ащыщхэр тэр-тэрэу тӀэхэмкӀэ хым хэтыдзагъ. 20Мэфэ заулэрэ тыгъи жъуагъуи къэмылъагъохэу, жьыбгъэшхор зэпыугъэпти, тымыкӀодэу тыкъэнэжьыным игугъапӀэ тиӀэжьыгъэп.

21ЛӀыхэр мышхэхэу бэ зытешӀэм, Паул ахэмэ апашъхьэ къиуцуи, къыӀуагъ:

– Шъо, лӀы купыр, сэ шъукъысэдэӀоу Крит шъукъыщемыжьэгъагъэмэ, зэрар зи шъуиӀэщтыгъэп, шъуащыщэу зи кӀодыщтыгъэп. 22Ау джы шъугу шъумыгъэкӀоды, къышъосэӀо, шъуащыщэу зи кӀодыщтэп. Къухьэр ары ныӀэп кӀодыщтыр. 23Тхьэу зибын сыщыщэу, сызыфэлажьэрэм имэлэӀич нычэпэ къысфэлъагъуи,+
24къысиӀуагъ: «Умыщын, Паул! Кайсарым ыпашъхьэ уиуцон фае. Къухьэм исхэу къыбдакӀохэрэ пстэури о уихьатыркӀэ Тхьэм ынэшӀукӀэ мыкӀодхэу къыгъэнэжьыщтых»+. 25Арышъ, шъо, лӀы купыр, шъугу шъумыгъэкӀоды. Тхьэм къызэрэсиӀуагъэм фэдэу зэрэхъущтымкӀэ ежь сыщэгугъы. 26Ау жьыбгъэшхом хыгъэхъунэ горэм тырифылӀэн фае+.

27ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ чэщым Адриэ хым тытетэу жьыбгъэшхом къухьэр ыфызэ, чэщныкъом лӀыхэм чӀыгу горэ гъунэгъу къызэрэхъугъэм гу лъатагъ. 28Хым икуугъэ зашым, ӀэплӀэкӀу тӀокӀ хъугъэ. ТӀэкӀу джыри тыкӀуи, етӀани икуугъэ зашым, ӀэплӀэкӀу пшӀыкӀутф хъугъэ. 29Жьыбгъэшхом къухьэр мыжъошхохэм ашӀуигъэнэнкӀэ щынагъэхэти, къухьэм ыкӀэкӀэ гъурзиплӀ радзыхыгъэу, нэф къэшъыным гузажъохэу паплъэщтыгъэх. 30Шъэфэу хэхьажьынхэр ягухэлъэу къухьэр зыфыхэрэм ащ ыпэкӀэ гъурз заулэ радзыхырэм фэдэ зашӀи, къуашъор хым ратӀупщэхыгъ. 31Джащыгъум Паул дзэ пащэмрэ дзэлӀхэмрэ ариӀуагъ:

– А лӀыхэр къухьэм къимынэхэмэ, шъупсэхэр мыкӀодхэу къэжъугъэнэжьынхэ шъулъэкӀыщтэп.

32Паул аущтэу зареӀом, дзэлӀмэ къуашъом икӀэпсэшхохэр зэпаупкӀыхи, къуашъор рагъэфэхыгъ.

33Нэф зэшъым, Паул зэкӀэми шхэнхэу ялъэӀуи, къыӀуагъ:

– Непэ мэфэ пшӀыкӀуплӀ мэхъу гузэжъогъум шъухэтэу зи зышъумышхыгъэр. 34Арышъ, шъушхэнэу лъэшэу сышъолъэӀу, шъумыкӀодэу шъукъэнэжьыным пае, ар шъуищыкӀагъ. Шъуащыщэу зыми ышъхьац налъэ кӀодыщтэп+.

35Паул аущтэу къызеӀом, хьалыгъу къышти, зэкӀэмэ апашъхьэ Тхьэм щытхъу щыфишӀи, хьалыгъур зэгуичи, ышхэу ыублагъ+. 36ЗэкӀэми гу къызыӀэпашӀыхьажьи, ахэри шхагъэх. 37Тэ къухьэм ис пстэури нэбгырэ шъитӀурэ тӀокӀищырэ пшӀыкӀухырэ тыхъущтыгъ.

38Ахэмэ зызагъэшхэкӀыжьым, коц хьылъэхэр хым хадзэхэзэ, къухьэр нахь псынкӀэ ашӀыгъ.

Къухьэр зэрэзэхэкъутагъэр

39Нэф къызэшъым, хыӀушъор ашӀэжьыгъэп, ау пшахъо Ӏулъэу зы хытӀуалэ[*] горэ алъэгъугъ. Амал иӀэмэ, ащ къухьэр рафылӀэнэу тыраубытагъ. 40Гъурзыхэм якӀэпсэшхохэр зэпаупкӀи, хым къыханагъэх. Ардэдэм къухьэр зыгъэӀорышӀэрэ хьанцэхэм якӀэпсэшхохэри атӀэтагъэх. ЕтӀанэ чэтэн цӀыкӀур жьыбгъэм щагъаӀи, хыӀушъом фаузэнкӀыгъ. 41Ау къухьэр пшэхъолъэ чӀыпӀэ горэм хахьи, къытенагъ. Къухьэр мыхъыешъоу щэнджыпӀэм ыпэкӀэ хэнагъ, хыор лъэшхэми ыкӀэ зэпкъыраутэу аублагъ.

42ХьапсчӀэсхэм ащыщэу зыгорэ есызэ хэмыхьажьыным пае, дзэлӀхэм ахэр аукӀынхэ агу хэлъыгъ. 43Дзэ пащэм Паул мыкӀодэу къыгъэнэжьынэу фэягъэти, дзэлӀхэр зэтыриӀэжагъэх ягухэлъ аримыгъашӀэу, есыкӀэ зышӀэхэрэм апэ псым зыхадзэнышъ, хыӀушъом Ӏусыхьанхэу унашъо афишӀыгъ+. 44Къэнагъэхэри пхъэмбгъухэмрэ къухьэм щыщ къутафэхэмрэ ателъхэу хыӀушъом зынагъэсынэу ариӀуагъ. Аущтэу зэкӀэри хыӀушъом нэсхи, псаухэу къэнэжьыгъэх.

ЯТӀОКӀЫРЭ ИНЭРЭШЪХЬ

Мелит хыгъэхъунэм Паул къыщехъулӀагъэхэр

28^1Тыпсаоу тыкъызэнэжьым, а хыгъэхъунэм МелиткӀэ[*] зэреджэхэрэр зэдгъэшӀагъ. 2Хыгъэхъунэм исхэр шӀугъэшхокӀэ къытпэгъокӀыгъэх. Ощхышхо къещхэу, чъыӀэшхоти, машӀо ашӀи, зэкӀэми тырагъэблэгъагъ. 3Паул чы гъугъабэ къыугъоий, машӀом зыпелъхьэм, машӀом блэ горэ чыхэм къахифи, ыӀэ къеуи, къыпынагъ. 4Хыгъэхъунэм исхэм блэр Паул ыӀэ къыпылэлэу залъэгъум, зэраӀожьыгъ:

– Мы лӀыр укӀэкӀо горэн фае; сыда пӀомэ, хым псаоу къыхэкӀыжьыгъэми, Тхьэм ишъыпкъагъэ псэунэу фит ышӀыгъэп.

5Ау Паул ыӀэ ыгъэсыси, блэр машӀом хидзи, блэм иягъэ Паул къекӀынэу хъугъэп+.

6«А лӀыр бэгыщт е ошӀэ-дэмышӀэу зэхэфэнышъ, лӀэщт», – аӀуагъ ахэмэ, ау бэрэ пэплъагъэхэу, Паул зи къыщымышӀыгъэу залъэгъум, ягупшысакӀэ зэблахъуи, «Мыр тхьэ гор», – аӀуагъ+.

7А чӀыпӀэм игъунэгъоу, хыгъэхъунэм итхьэматэу Публый зыцӀэм чӀыгушхохэр щыриӀагъ. Ащ тыригъэблагъи, мэфищэ игуапэу тихьэкӀагъ. 8Публый ятэ плъыр-стырымрэ ныбэузымрэ зыкӀаубытагъэу пӀэм хэлъыгъ. Паул сымаджэм дэжь ихьи, Тхьэм фелъэӀуи, ыӀэхэр тырилъхьи, ыгъэхъужьыгъ+. 9Аущтэу зэхъум, хыгъэхъунэм щыӀэ нэмыкӀ сымаджэхэри Паул дэжь къакӀохи, ахэри ыгъэхъужьыгъэх. 10Лъытэныгъэ къытфашӀэу тын пчъагъэхэр къытатыгъ, тыкъызежьэжьыми, тищыкӀагъэхэр къытфахьыгъ.

Рим къэлэшхом Паул зэрэнэсыгъэр

11Мэзищ зытешӀэм, Александрие къалэм щыщэу, «Тхьэ ЗэтӀуазэхэр»[*] зыфаӀорэ къухьэу, а хыгъэхъунэм кӀымафэм щыӀагъэм титӀысхьи, ащ тыкъыщежьэжьыгъ+. 12Сиракуз къалэм тыӀухьи, мэфищэ ащ тыщыӀагъ. 13Ащ тыкъыщежьэжьи, Ригие къалэм тынэсыгъ. Зы мафэ зытешӀэм, къыблэмкӀэ къикӀырэ жьыбгъэр къепщэу къыубли, ятӀонэрэ мафэм Путеол къалэм тынэсыгъ. 14Ащ тшы заулэ къыщыдгъотыгъ, ахэмэ адэжь мэфиблэ тыщыӀэнэу къытэлъэӀухи, тырагъэблэгъагъ. Ащ нэужым Рим къэлэшхом тыкӀонэу гъогум тытехьажьыгъ. 15Рим дэс тшыхэм тыкъызэрэкӀощтыр зэхахыгъагъэти, «Аппый ЗэхэхьапӀ»[*] зыцӀэ къалэмрэ «ХьэкӀэщыпӀищ»[*] зыцӀэ къалэмрэ анэс къытпэгъокӀынхэу къэкӀуагъэх. Паул ахэр зелъэгъум, Тхьэм щытхъу фишӀыгъ, гу къызыӀэпишӀыхьажьыгъ. 16Рим тыкъызынэсым, рим тетыгъо зиӀэхэм Паулрэ ежь икъэрэгъул дзэлӀымрэ шъхьафэу язакъоу дэсынхэу фит ашӀыгъэх.

Рим къэлэшхом Паул КъэбарышӀур зэрэщигъэӀущтыгъэр

17Мэфищ зытешӀэм, Паул джуртхэм ятхьэматэхэр къаригъэщагъ. Ахэр къызызэрэугъоихэм, ариӀуагъ:

– Сшыхэр, тэ тлъэпкъ мыхъун зи есымышӀагъэу, тятэжъхэм яхабзэхэми сатемыкӀыгъэми, Ерусалим сыщаубыти, рим цӀыфхэм саӀэкӀалъхьагъ. 18Ахэр сиӀоф зыхэплъэхэм, укӀ зифэшъошэ мыхъун зи къысагъотылӀагъэпти, сыкъатӀупщыжьынэу фэягъэх+. 19Ау джуртхэр рим цӀыфхэм сызэратӀупщыжьыщтым зыпэуцужьхэм, Кайсарым сиӀоф хьыкум тыришӀыхьанэу сылъэӀон фаеу хъугъэ. Ау слъэпкъ седэоныр арэп аущтэу зыкӀэсшӀыгъэр. 20Ӏофхэр аущтэу зэрэхъугъэхэр ары шъуслъэгъунэуи сыкъыжъудэгущыӀэнэуи шъукъызкӀязгъэщагъэр. Шъыпкъэ, израиль цӀыфхэр зыщыгугъыхэу, зыпаплъэхэрэм[*] пае Ӏэхъухэр стелъых.

21– О уикъэбар зэрыт тхылъ горэ Иудей хэкум къикӀэу къытфэкӀуагъэп, – къыраӀожыгъ ахэмэ. – Ащ дэжьым къикӀыхэу, мыщ къэкӀогъэ тшыхэми ощ пае къэбар Ӏае гори къытфахьыгъэп ыкӀи къытаӀуагъэп. 22Ау о уигупшысэхэр къапӀохэзэ, тябгъэдэӀу тшӀоигъу; сыда пӀомэ, цӀыфхэр тыдэкӀи а дин пхэнджым зэрэщыпэуцухэрэр тэ тэшӀэ.

23Мафэ горэ агъэнафи, Паул зэрыс унэм цӀыф купышхо къэкӀуагъ. Пчэдыжьым щегъэжьагъэу пчыхьэм нэс Тхьэм и Тетыгъошхо икъэбар Паул агуригъаӀозэ, а тетыгъошхом шыхьат фэхъугъ. Пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ итхэмрэ пегъымбархэм атхыгъэ тхылъхэм арытхэмрэ[*] ащыщхэм къяджэзэ, Паул Исус ехьылӀагъэу къыӀохэрэр ашӀошъ ыгъэхъуным пылъыгъ+. 24Паул къыӀуагъэхэр зы куп ышӀошъ хъугъэ, нэмыкӀхэм ашӀошъ хъугъэп.

25А джуртхэр зэгурымыӀохэу зэбгырыкӀыжьынхэм ыпэкӀэ, Паул мы гущыӀэхэр къыӀуагъ:

– Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ пегъымбар Ешайа шъуятэжъхэм яхьылӀагъэу шъыпкъэр къыригъэӀуагъ[*]:+

26«Мы лъэпкъым дэжь кӀуи, моущтэу еӀу: Шъо егъашӀэм зэхэшъух зэпытыщт, ау къыжъугурыӀощтэп; шъо егъашӀэм шъулъэгъу зэпытыщт, ау гу лъышъутэщтэп.

27Сыда пӀомэ, мы цӀыф лъэпкъым щыщхэм агухэм гулъытэ ямыӀэ хъугъэ. Ахэмэ атхьакӀумэхэм жъажъэу зэхахы, анэхэри упӀыцӀагъэх. Аущтэу щымытыгъэмэ, анэхэмкӀэ алъэгъущтыгъ, атхьакӀумэхэмкӀи зэхахыщтыгъ, агухэмкӀи къагурыӀощтыгъ, садэжьи къагъэзэжьыгъэмэ, ахэр згъэхъужьыщтыгъэх»+.

28– Арышъ, цӀыфхэр мыкӀодхэу Тхьэм къызэригъэнэжьхэрэм икъэбар хымэ лъэпкъхэм Тхьэм къызэралъигъэӀэсыгъэр зэжъугъашӀэ. Ахэри а къэбарым едэӀущтых!+

29Паул а гущыӀэхэр къызеӀом, джуртхэр лъэшэу зэнэкъокъухэзэ, унэм икӀыжьыгъэх.

30Паул фэтэрэу ыубытыгъэм илъэситӀум щыпсэугъ, ыдэжь къакӀорэ цӀыф пстэури ригъэблагъэщтыгъ. 31Зы цӀыфи зыкӀи къыпэмыуцоу, Тхьэм и Тетыгъошхо икъэбар ыгъэӀущтыгъ, Зиусхьан Исус Христос икъэбари гушхокӀэ цӀыфхэм аригъашӀэщтыгъ+.

* 1:1, 2 Теофил – еплъ Лука 1:1.

* 1:1, 2 апэрэ тхылъыр – «Лука КъэбарышӀур къызэриӀотагъэр» зыцӀэ тхылъыр ары. Еплъ Лука 1:1-4.

* 1:1, 2 апостол – нэмыкӀ цӀыф горэм ыцӀэкӀэ гущыӀэнэуи Ӏоф ышӀэнэуи фитыныгъэ зиӀэр ары. Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀум «апостолхэкӀэ» яджэх. Ахэр Исус илӀыкӀохэу тетыгъо зэритыгъэхэр ары.

* 1:4 Ты лъапӀэм шъукъызэригъэгугъагъэр – Тхьэм ы Псэ ЛъапӀ ары. Еплъ Лука 24:49; Иуан 15:26.

* 1:10 лӀитӀу шъошэ фыжькӀэ фэпагъэхэу – мэлэӀичхэр ары.

* 1:12 шэмбэт гъогу – зы километрэ фэдиз мэхъу. Джурт хабзэм иунашъо тетэу, шэмбэт мафэм зы километрэ нахьыбэ укӀо хъущтэп.

* 1:16 А Иудэр ары… гъогур язгъэлъэгъугъэр – еплъ Лука 22:47.

* 1:18 пкӀэу ратыгъэр – еплъ Лука 22:3-6.

* 1:20 Орэд ЛъапӀэхэм арыт – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 68:26; 108:8.

* 2:1 Пэнтэкост зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхор – коцхэр къызахыжьырэм ыуж, джуртхэм илъэс къэс ятфэнэрэ мазэм агъэмэфэкӀырэ мэфэкӀ мэфэшхор ары. ӀутӀыжъ мэфэкӀ мэфэшхом ыуж, мэфэ шъэныкъо зыблэкӀыхэкӀэ, Пэнтэкост мэфэкӀ мэфэшхор къэсы. «Пэнтэкостым» къикӀырэр «яшъэныкъорэр» ары.

* 2:11 прозелитыр – зидин зэблэзыхъугъэр ары.

* 2:11 хыгъэхъунэ – чӀыгу гъушъэу псы гузэгум итыр ары.

* 2:15 пчэдыжь сыхьатыр бгъу – зытырахыгъэ алыджыбзэм итыр «ящэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр пчэдыжьым сыхьатыр бгъур ары.

* 2:16-20 пегъымбар Иоил… зытегущыӀагъэр – еплъ Пегъымбар Иоил тхылъэу ытхыгъэм 2:28-32.

* 2:25-28 пегъымбар Даутэ… къыӀуагъ – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 15:8-11.

* 2:30 Христос – пачъыхьэ Даутэ илъэпкъ къытекӀыгъэу, пегъымбархэм къызэраӀуагъэм тетэу, Израиль шъхьафитыныгъэрэ мамыр тетыгъорэ ригъэгъотынхэу Тхьэм Израиль къызэригъэгугъэгъэ пщы лъапӀэр ары.

* 2:30 Тхьэм гущыӀэ пытэкӀэ къызэригъэгугъагъэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 131:11.

* 2:31 Даутэ… Христос игугъу ышӀэу – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 15:10.

* 2:34-35 Даутэ… къыӀуагъ – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 109:1.

* 2:42 хьалыгъу зэгуач зэпытыщтыгъ – Исус лӀи, лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэр агу къагъэкӀыжьызэ, ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр зэдашхэх.

* 3:1 сыхьатыр щымэ адэжь – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «ябгъонэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджэгъоужым сыхьатыр щыр ары.

* 3:13 Пилат – рим цӀыфхэм ащыщэу, Понтый Пилат, Исус къызэхъу нэужым я 26-36 илъэсхэм къакӀоцӀ хэкухэу Иудей, Самарие, Идумей яӀэшъхьэтетыгъ.

* 3:22 пегъымбар Мусэ къыӀуагъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 18:15,18.

* 4:1 саддукейхэр – дин пащэхэм ащыщхэу, диныр зылэжьхэу лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр зышӀошъ мыхъухэрэ тхьэмэтэ купыгъ. Ахэмэ тхылъ лъапӀэхэу алъытагъэхэр Тэурат хабзэм ит тхылъитфыр ары ныӀэп.

* 4:5 нахьыжъхэр – лъытэныгъэ зиӀэ джурт дин тхьэмэтэ купыгъэх. Ахэмэ ащыщхэу заулэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтыгъэх.

* 4:5 Тэурат егъэджэкӀо пащэхэр – Тэурат хабзэм итхэмрэ джуртхэм адрэ тхылъ лъапӀэхэу яӀэхэм арытхэмрэ цӀыфхэм агурызгъаӀощтыгъэ пащэхэр ары.

* 4:6 дин пэщэшхор – дин пащэхэм ятхьэмэтагъ, Тхьэмэтэ Хэсэшхоми итхьэмэтагъ.

* 4:6 Аннэ – Исус къызэхъу нэужым я 6-15 илъэсхэм къакӀоцӀ дин пэщэшхуагъ.

* 4:6 Кайафэ – Аннэ имахъулъ, Исус къызэхъу нэужым я 18-36 илъэсхэм къакӀоцӀ дин пэщэшхуагъ.

* 4:11 Яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 117:22.

* 4:15 Синедрион – Тхьэмэтэ Хэсэшхор ары. Дин Ӏофхэм яхьылӀагьэу хьыкум зышӀэу, анахь тетыгъошхо зиӀэ хасэу джуртхэм яӀагъэр ары. Тхьэмэтэ нэбгырэ 70-рэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтыгъэх. А хэсэшхом итхьэмэтагъэр дин пэщэшхор арыгъэ.

* 4:25-26 мы гущыӀэхэр ащ ебгъэӀуагъэх – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 2:1-2.

* 4:26 Ащ и Хэхи – Христос ары.

* 4:27 пщы Ирод – Ирод Антип ары. Исус къэхъуным ыпэкӀэ я 4-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Исус къызэхъу нэужым я 39-рэ илъэсым нэс ар Галилей хэкумрэ Перей хэкумрэ япщыгъ. Еплъ Лука 23:7-11.

* 6:1 алыджыбзэкӀэ гущыӀэрэ джуртхэр – Палестинэ хэгъэгум нэмыкӀ хэгъэгу горэм щыщхэу грекыбзэкӀэ гущыӀэщтыгъэх.

* 6:1 джуртыбзэкӀэ гущыӀэрэ джуртхэр – Палестинэм щыщ джуртых.

* 6:6 аӀэхэр ахэмэ ашъхьэхэм атыралъхьагъэх – аущтэу зыфашӀагъэр а Ӏофыр а лӀыхэм апшъэ ралъхьанышъ, ахэмэ а Ӏофыр агъэцэкӀэным пае, Тхьэм ынэшӀу къащифэнри ары.

* 6:9 шъхьафитыныгъэ зиӀэ хъугъэхэр – джурт пщылӀхэу, шъхьафитыныгъэ зыгъотыжьыгъэхэр ары.

* 7:3 Тхьэм… къыриӀуагъ – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 12:1.

* 7:6-7 Тхьэм… къыӀуагъ – еплъ Пегъыбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 15:13-14.

* 7:12 апэу тятэжъхэр – Якъубэ ыкъохэр ары.

* 7:30-34 пэнэ куандэу машӀо зыхэнагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 3:1-10.

* 7:40 ахэмэ… раӀуагъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 32:1,23.

* 7:42-43 пегъымбархэм ятхылъ зэритым фэдэу – еплъ Пегъымбар Амос тхылъэу ытхыгъэм 5:25-27.

* 7:43 Молох – Аммон лъэпкъым итхьэ нэпцӀ арыгъэ. Аммон лъэпкъыр Иордан псыхъом итыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ щыпсэущтыгъэ.

* 7:43 Ремфан – пэсэрэ тхьэ нэпцӀхэм ащыщэу, ошъо пкъыгъоу Сатурн зыцӀэм итхьэу алъытэщтыгъэр ары.

* 7:44 шыхьатныгъэм итхьэлъэӀупӀэу чэтэнгъэӀагъэр – израиль цӀыфхэм шъоф нэкӀым къыщакӀухьэ зэхъум, Тхьэм иунэ фэдэу зы чэтэнгъэӀагъэ зыдахьыщтыгъ. А чэтэнгъэӀагъэр Тхьэр зэрягъусэмкӀэ шыхьат къафэхъущтыгъ. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 36:8-38.

* 7:48-50 пегъымбарым итхылъ зэритым фэд – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 66:1-2.

* 7:58 Шаул – апостол Паул ыцӀэ джуртыбзэкӀэ Шаул аӀо.

* 8:5 Филипп – апостолхэм ежьхэм адэӀэпыӀэнхэу агъэнэфэгъэ лӀиблым ащыщыгъ. Еплъ 6:5.

* 8:5 Самарие хэкур – Иудей хэкумрэ Галилей хэкумрэ азыфагу дэлъ хэкур ары. Джуртхэмрэ Самарие цӀыфхэмрэ яхабзэхэри ядинхэри зэрэзэфэшъхьафхэм пае, зэпыищтыгъэх.

* 8:26 Газэ къалэр – Ерусалим километрэ 85-кӀэ пэчыжьэу, икъыблэ тыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ хы Ӏушъом Ӏут.

* 8:32-33 мы гущыӀэхэр ары – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 53:7-8.

* 8:40 Азот къалэр – Газэ къалэмрэ Иоппие къалэмрэ языфагу дэтэу, хыӀушъом Ӏут.

* 8:40 Кесарие къалэр – Ерусалим километрэ 90-кӀэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ хыӀушъом Ӏутэу, Палестинэ хэгъэгум икъэлэшхуагъ. Рим Ӏэшъхьэтетыр а къалэм дэсыгъ.

* 9:27 Бар-Наббэ – еплъ 4:36-37.

* 9:29 АлыджыбзэкӀэ гущыӀэрэ джуртхэр – еплъ 6:1.

* 9:30 Тарс къалэр – Паул а къалэм щыщыгъ. А къалэр Рим къэралыгъошхом щыщэу, Киликие хэкум икъэлэшхуагъ.

* 9:32 Лиддэ къалэр – Ерусалим километрэ 32-кӀэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъокӀэ ит. Иоппие къалэми километрэ 15-кӀэ пэчыжь. Непэ а къалэм ыцӀэ Лод.

* 9:35 Шарон зыцӀэ шъоф зэшъхьэ-зэшъор – Кесарие къалэм щегъэжьагъэу Иоппие къалэм нэс хыӀушъом Ӏутэу зыщеушъомбгъу. ИкӀыхьагъэ километрэ 48-рэ мэхъу.

* 9:36 Иоппие къалэр – Лиддэ къалэм километрэ 15-кӀэ пэчыжьэу, хыӀушъом Ӏут. Непэ «Яфэ» раӀо. Яфэ къалэр Тель-Авив щыщ.

* 10:2 Тхьэр агъэлъапӀэщтыгъ – джурт лъэпкъым щымыщхэуи сунэт амышӀыгъагъэхэми, синэгогум кӀохэзэ, а хымэхэм Тхьэр агъэлъапӀэщтыгъ.

* 10:3 сыхьатыр щым – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «ябгъонэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджэгъоужым сыхьатыр щыр ары. Джуртхэр а сыхьатым Тхьэм елъэӀух.

* 10:9 сыхьатыр пшӀыкӀутӀум – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «яхэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджагъор ары.

* 10:30 сыхьатыр щым – еплъ 10:3.

* 11:16 Зиусхьаным къыӀогъэгъэ гущыӀэхэр – еплъ 1:5.

* 11:20 Антиохие къалэр – рим къэралыгъошхом щыщэу, Сирие хэкум икъэлэшхуагъ.

* 11:28 Клаудый – Исус къызэхъу нэужым я 41-54 илъэсхэм къакӀоцӀ Рим къэралыгъошхом и Кайсарыгъ. Гъэблэшхоу Агаб зигугъу ышӀыгъэр Исус къызэхъу нэужым я 46-рэ илъэсым къэхъугъ.

* 11:30 нахьыжъхэр – чылыс зэӀукӀэм Ӏофэу ышӀэрэр зыпшъэ илъ тхьэмэтэ зэкъошхэр ары.

* 12:1 пачъыхьэ Ирод – Ирод Агриппэ Апэрэр ары. Исус къызэхъу нэужым я 41-44 илъэсхэм къакӀоцӀ Израиль хэгъэгум ипачъыхьагъ. Ирод Агриппэ Апэрэр Ирод Иным ыкъо ыкъожьыгъ.

* 12:2 Якъубэ – Зебедей ыкъуагъ, Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀуми ащыщыгъ.

* 12:15 Ар Петрэ имэлэӀичын фае – джуртхэм яшӀошъхъуныгъэ тетэу, хэтрэ цӀыфи мэлэӀич горэ ухъумакӀоу иӀ.

* 12:17 Якъубэ – Зиусхьан Исус ышхэм ащыщэу, Ерусалим щыӀэ чылыс зэӀукӀэм итхьэматэхэм ащыщыгъ. Еплъ Гал. 1:19.

* 12:20 Тир къалэм… Сидон къалэм… – ахэр хымэ къалэхэу Галилей хэкум итемыр лъэныкъомкӀэ хыӀушъом Ӏутыгъэхэр арых.

* 13:1 пщы Ирод – Ирод Антипэу Галилей хэкум ипщыгъэр ары. Еплъ Лука 3:1.

* 13:3 аӀэхэри ашъхьэхэм атыралъхьи – аущтэу зыфашӀагъэр а Ӏофыр а лӀитӀум апшъэ ралъхьанышъ, ахэмэ а Ӏофыр агъэцэкӀэным пае, Тхьэм ынэшӀу къащифэнри ары.

* 13:4 Селевкие къалэр – Антиохием километрэ 20-кӀэ пэчыжьэу щытыгъ. А къалэр къухьэуцупӀэ иӀэу, хыӀушъом Ӏутыгъ.

* 13:6 Пафос къалэр – Кипр хыгъэхъунэм итыгъэ къохьэпӀэ хыӀушъом Ӏут къэлэшхуагъ.

* 13:7 Ӏэшъхьэтет – Кипр хыгъэхъунэр зыӀэ илъэу, Рим къэралыгъошхом фэлажьэрэ тхьэматэр ары.

* 13:9 Шаулэу ПаулкӀи заджэхэрэр – апостол Паулым ыцӀэ джуртыбзэкӀэ Шаул мэхъу, римыбзэкӀэ Паул мэхъу.

* 13:14 шэмбэт мафэр – джуртхэм ямэфэ лъапӀ ары. А мафэм хэти Ӏоф ышӀэн фитэп.

* 13:15 Тэурат хабзэр – пегъымбар Мусэ тхылъитфэу ытхыгъэхэр ары. Тэурат хабзэр джуртхэм ятхылъ лъапӀэхэм ащыщэу апэрэ Ӏахь мэхъу.

* 13:15 пегъымбархэм атхыгъэ тхылъхэр – джуртхэм ятхылъ лъапӀэхэм ащыщхэу ятӀонэрэ Ӏахь мэхъу.

* 13:22 Тхьэм Даутэ… шыхьат фэхъугъ – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 88:21; Пегъымбар Самуел икъэбар зэрыт апэрэ тхылъым (1-я Царств) 13:14.

* 13:25 Иуан… къыӀуагъ – еплъ Лука 3:16.

* 13:33 Тхьэм Исус къызэрэщыриӀорэм фэдэу – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 2:7.

* 13:34 Тхьэм къыӀуагъ – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 55:3.

* 13:35 нэмыкӀ чӀыпӀэм зэритым фэдэу – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 15:10.

* 13:40-41 пегъымбархэм мы гущыӀэхэу къаӀуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Хаббакум тхылъэу ытхыгъэм 1:5.

* 13:47 Тхьэм унашъо къытфишӀыгъ – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 49:6.

* 14:11 Ликаоние хэкум ыбзэкӀэ – Паулрэ Бар-Наббэрэ Ликаоние хэкум ыбзэ къагурыӀон алъэкӀыгъэп. Рим къэралыгъошхом тыдэкӀэ зэрыщыгущыӀэрэ бзэр алыджыбзэр арыгъэ.

* 14:12 Зевс – алыджхэм ятхьэу зыфаӀохэрэм ащыщэу анахь иныр арыгъэ.

* 14:12 Ермый – алыджхэм ятхьэу зыфаӀохэрэм ащыщэу адрэ тхьэу зыфаӀохэрэм яӀофтабг арыгъэ.

* 15:13 Якъубэ – еплъ 12:17.

* 15:15-18 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Амос тхылъэу ытхыгъэм 9:11-12; Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 45:21.

* 15:20 атхьэлэгъэ псэушъхьэхэр – джурт хабзэм иунашъо тетэу, псэушъхьэхэр шӀуабзы зыхъукӀэ, лъыр зэкӀэ кӀагъэчъын фае.

* 15:20 лъы – джурт хабзэм иунашъо тетэу, лъы зыхэлъ шхын пшхы хъущтэп.

* 16:3 сунэт аригъэшӀыгъ – Тимофей янэ зэрэджуртым пае, Тимофей джуртэу алъытэн фаягъ. Ау ар сунэт амышӀымэ, Паул синэгогухэу Тхьэм игущыӀэхэр зыщигъэӀухэрэм щыдэлэжьэн ылъэкӀыщтыгъэп.

* 16:8 Троадэ къалэр – къухьэуцупӀэ иӀэу, Эгейскэ хым Ӏутэу (джырэ Тыркуим итыгъэ къохьэпӀэ хыӀушъор ары), Мисие хэкум щыщыгъ.

* 16:9 Македоние хэкур – Рим къэралыгъошхом щыщ хэкугъ. А хэкур джырэ Грецием итемыр Ӏахь. Македонием икъэлэшхуагъэр Фессалоник ары.

* 16:10 зыдгъэхьазырыгъ – Троадэ къалэм щегъэжьагъэу Филиппи къалэм нэс мы тхылъыр зытхыгъэр Паул игъусагъ.

* 16:37 рим цӀыфхэр – Рим хабзэм тетэу рим цӀыфхэу тетыгъо зиӀэхэм якъэралыгъошхо ицӀыфхэр агъэпщынэнхэм пае, къамыщкӀэ яохэ хъущтыгъэп.

* 17:18 эпикурей философхэр – алыдж философэу Эпикурей зыцӀэр Исус къэхъуным ыпэкӀэ, я 270-рэ илъэсым дунаим ехыжьыгъ. Ащ зэриӀуагъэмкӀэ, щыӀэныгъэмкӀэ анахьышӀоу щыӀэр утхъэжьэу упсэуныр ары.

* 17:18 стоик философхэр – ахэмэ алыдж философэу Сено зыцӀэм ыӀогъагъэхэр цӀыфхэм зэхарагъэшӀыкӀыщтыгъ. (Сено зылӀагъэр Исус къэхъуным ыпэкӀэ я 265-рэ илъэсыр ары) Стоик философхэм зэраӀуагъэмкӀэ, утхъэжьыныр зыфаӀорэр къин плъэгъуми, шӀу плъэгъуми, узыфаер къыбдэхъуми, къыбдэмыхъуми гупсэфэу ущыӀэныр ары.

* 17:18 лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр – «Къэтэджыжьыныгъ» зыфаӀорэ гущыӀэр алыджыбзэкӀэ къаӀомэ, ар бзылъфыгъэ тхьэ горэм ыцӀэу пхэнджэу къагурыӀогъэнкӀи мэхъу.

* 17:19 Ареопаг – «Ареопаг» гущыӀэм къикӀырэр «Арес иӀуашъхь». Алыджхэм ятхьэхэм ащыщ заом итхьэу Арес зыфаӀорэр. Афинэ къалэм дэсхэм яхасэ а Ӏуашъхьэм щызэӀукӀэщтыгъ.

* 17:23 къурмэншӀыпӀэ – алыджхэм тхьабэ агъэлъапӀэщтыгъ. Ау амышӀэрэ тхьэ щыӀэмэ, ари агъэлъэпӀэным пае, амышӀэрэ тхьэхэм апае къурмэншӀыпӀэхэр агъэуцугъэх.

* 17:28 зыгорэм зэриӀуагъэм фэдэу – Крит хыгъэхъунэм щыщ тхакӀо Епименид арыгъэнкӀи мэхъу.

* 17:28 шъуитхакӀохэр – е Арат зыцӀэр е Клеант зыцӀэр ары.

* 18:2 Клаудый – еплъ 11:28. Исус къызэхъу нэужым я 49-рэ илъэсым Клаудый джуртхэр Рим къэлэшхом къыдифыгъэх.

* 18:12 Галлион – Исус къызэхъу нэужым я 51-рэ илъэсым Галлион Рим къэралыгъошхом щыщ Ахаие хэкум иӀэшъхьэтетэу агъэнэфагъ. Ахаие хэкур джырэ Грецием икъыблэ Ӏахьыгъ. Коринф а хэкум икъэлэшхуагъ.

* 18:18 Кенхрей къалэр – Коринф къалэм епхыгъэу, къухьэуцупӀэ иӀэу, хыӀушъом Ӏутыгъ.

* 18:18 тхьэрыӀо ышӀыгъагъэти ары – тхьэӀуагъэ горэ зэрагъэцэкӀагъэм инэшанэ фэдэу джуртхэм ашъхьэ джашъоу аупсыныр хабзэу яӀагъ.

* 18:25 умэхъыныгъэу Иуан зигугъу ышӀыщтыгъэм нэмыкӀ – Аполлос чыристанхэм цӀыфхэр зыкӀаумэхъыхэрэр ышӀэщтыгъэп. Еплъ 19:2-5.

* 19:1 Ефес къалэр – Асие хэкоу Рим къэралыгъошхом щыщым икъэлэшхуагъ.

* 19:3 умэхъыныр – еплъ 1:5

* 19:19 тыжьын ахъщ – зы тыжьын ахъщэр а уахътэм лэжьакӀом имэфапкӀэщтыгъ.

* 19:21 Македоние хэкур – еплъ 16:9.

* 19:21 Ахаие хэкур – еплъ 18:12.

* 19:24 Артемидэ – алыджыбзэкӀэ Ефес къалэм итхьэ нэпцӀым ыцӀэ Артемидэ, римыбзэкӀэ ыцӀэр Дианэ.

* 20:5 тэ – мы чӀыпӀэм (еплъ 16:10) мы тхылъыр зытхыгъэр Паул игъус, Рим къэлэшхоми дэкӀо. Еплъ 28:16.

* 20:6 Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхо мафэхэр – еплъ 12:3.

* 20:7 хьалыгъу зэготчынэу – еплъ 2:42.

* 20:16 Пэнтэкост зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхор – еплъ 2:1.

* 21:8 нэбгыриблыр – еплъ 6:1-6.

* 21:10 Агаб – еплъ 11:28.

* 21:11 хымэ лъэпкъхэр – мыщ дэжьым ащ къикӀырэр рим цӀыфхэу тетыгъо зиӀэхэр ары.

* 21:18 Якъубэ – еплъ 12:17.

* 21:24 ашъхьэхэр ябгъэупсынхэм пае – еплъ 18:18.

* 21:25 тхылъкӀэ – еплъ 15:23-29.

* 21:28 алыджхэр Тхьэм иунэшхо чӀигъахьэхэзэ – хымэ горэ Тхьэм иунэшхо чӀэт хымэхэм ящагу блэзыщэу, Тхьэм иунэшхо ыкӀоцӀ изыщагъэр аукӀын фэягъ.

* 21:34 пытапӀэр – Антоние зыцӀэ пытапӀэр ары. Рим дзэр ащ дэсыгъ.

* 21:38 хъункӀэкӀо миниплӀ – апсэ емыблэжьхэу яхэгъэгу фэлажьэхэу, а хъункӀэкӀо миниплӀым Рим къэралыгъошхом щыщхэу хэгъэгур ашӀозыубытыгъэхэм къызэратырахыжьыным ыуж итыгъэх. Джурт тхэкӀо Юсеф зэритхыгъэм фэдэу, Исус къызэхъу нэуж я 54-рэ илъэсым а цӀыфхэу яхэгъэгу фэлажьэхэрэм адрэ джуртхэм зыкъарагъэӀэтыгъ.

* 22:3 Гамалиил – еплъ 5:34.

* 22:20 Стефан – еплъ 7:57-60.

* 22:25 Рим цӀыфхэр – еплъ 16:37.

* 23:2 Ананый – Исус къызэхъу нэужым я 47-59 илъэсхэм къакӀоцӀ дин пэщэшхуагъ.

* 23:5 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 22:28.

* 23:6 саддукейхэр – еплъ 4:1.

* 23:6 фарисейхэр – еплъ 5:34.

* 23:10 пытапӀэр – еплъ 21:34.

* 23:23 Кесарие къалэр – еплъ 8:40.

* 23:24 Феликс – Исус къызэхъу нэужым я 52-60 илъэсхэм къакӀоцӀ Иудей хэкум ирим Ӏэшъхьэтетыгъ.

* 23:31 Антипатридэ къалэр – Ерусалим километрэ 60-кӀэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ итыгъ.

* 24:5 диныр зылэжьырэ цӀыф купэу Назарет купкӀэ заджэхэрэр – зымышӀэхэрэм чыристан диныр джурт диным щыщэу ашӀошӀыщтыгъ.

* 24:14 Тэурат хабзэм ит пстэумкӀи пегъымбархэм атхыгъэ тхылъхэм арыт пстэумкӀи – еплъ 13:15.

* 24:24 Друзиллэ – Ирод Агриппэ ЯтӀонэрэмрэ Вереникэрэ ашыпхъугъ. Еплъ 25:13.

* 24:27 Порцый Фест – Исус къызэхъу нэужым я 60-62 илъэсхэм къакӀоцӀ Иудей хэкум ирим Ӏэшъхьэтетыгъ.

* 25:1 хэку – Иудей хэкур ары.

* 25:1 Кесарие къалэр – еплъ 8:40.

* 25:11 Кайсарым сиӀоф хьыкум тырерэшӀыхь – Кайсарым рим цӀыфхэм яӀоф хьыкум тыришӀыхьаным пае, зыфагъэзэжьынэу фитыныгъэ яӀагъ. А лъэхъаным Неро кайсарыгъ. Ар Исус къызэхъу нэужым я 54-58 илъэсхэм къакӀоцӀ кайсарыгъ.

* 25:13 пачъыхьэ Агриппэ – Ирод Агриппэ ЯтӀонэрэр Халхис хэгъэгоу Палестинэ хэгъэгум итемыр лъэныкъо итым ипачъыхьагъ. Ежьыррэ Вереникэрэ Ирод Агриппэ Апэрэм илъфыгъагъэх. Еплъ 12:1.

* 26:6 Тхьэм тятэжъхэр къызэригъэгугъэгъэ Ӏофыр – лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьы-щтхэр ары (еплъ 23:6; 24:15).

* 27:1 тэ – еплъ 20:5.

* 27:9 нэкӀ мафэр – джуртхэм ямэфэкӀ мэфэшхоу «Иом Киппур» зыцӀэр ары. Ар зытефэрэр ябгъонэрэ е япшӀэнэрэ мазэр ары, къухьэкӀэ укӀоныр щынагъо зыхъурэ уахът. А мэфэкӀ мэфэшхом джуртхэм анэкӀы.

* 27:39 хытӀуалэ – псэу чӀыгум къыхахьэрэр ары.

* 28:1 Мелит – Мальтэ ары.

* 28:11 Тхьэ ЗэтӀуазэхэр – Зевс зыфаӀорэ тхьэ нэпцӀым ыкъоу тӀуазэхэу, Касторрэ Поллуксрэ ары. Къухьэ зыфыхэрэм а тхьэ нэпцӀитӀур агъэлъапӀэщтыгъ.

* 28:15 «Аппый ЗэхэхьапӀ» зыцӀэ къалэр – Рим къэлэшхом километрэ 70-кӀэ пэчыжьэу, икъыблэ лъэныкъомкӀэ итыгъ.

* 28:15 «ХьэкӀэщыпӀищ» зыцӀэ къалэр – Рим къэлэшхом километрэ 55-кӀэ пэчыжьэу, икъыблэ льэныкъомкӀэ итыгъ.

* 28:20 израиль цӀыфхэр зыщыгугъыхэу, зыпаплъэхэрэр – Христос ары.

* 28:23 пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэм итхэмрэ пегъымбархэм атхыгъэ тхылъхэм арытхэмрэ – еплъ 13:15.

* 28:25-27 къыригъэӀуагъ – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 6:9-10.

+ 1:1 Лука 1:3, Марк 16:19, Лука 24:51

+ 1:3 Маттэ 28:17, Марк 16:14, Лука 24:15-49, Иуан 20:19-29, 1 Кор. 15:5-7

+ 1:4 Лука 24:49
+ 1:5 Лука 3:3,
+ 1:6 Лука 17:20, Лука 19:11
+ 1:7 1 Фесс. 5:1

+ 1:8 Апостол. 8:1, Апостол. 8:14, Лука 24:48-49, Марк 16:15

+ 1:9 Марк 16:19

+ 1:10 Дан 7:9, Дан 10:6, Марк 9:3, Иуан 20:12

+ 1:11 Маттэ 16:27

+ 1:12 2СА 15:30,

+ 1:13 Маттэ 10:2-4, Марк 3:17-18, Лука 6:14-16

+ 1:14 Марк 3:31, Марк 6:3, Иуан 2:12, Иуан 7:3, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 1:16 Лука 22:47, Лука 22:37, Лука 24:44
+ 1:17 Иуан 6:71, Иуан 13:21
+ 1:19 Маттэ 27:8

+ 1:20 Орэд ЛъапӀэхэр 68:26, Орэд ЛъапӀэхэр 108:8

+ 1:22 Лука 3:3, Лука 24:48
+ 1:23 Апостол. 18:7, Кол. 4:11
+ 1:24 1ПА 8:39, Апостол. 15:8
+ 1:26 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 16:33

+ 2:1 МысырикӀыжь 23:16, МысырикӀыжь 34:22, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:9, Апостол. 20:16

+ 2:3 Маттэ 3:11

+ 2:4 Апостол. 4:31, Апостол. 13:52, Лука 24:49, Апостол. 1:4-5

+ 2:11 Апостол. 6:5, Апостол. 13:43
+ 2:13 1 Кор. 14:23
+ 2:19 Маттэ 24:30, Лука 21:11, Ӏоф. 8:7
+ 2:20 Ӏоф. 6:12
+ 2:21 Рим. 10:13
+ 2:22 Иуан 3:2
+ 2:23 Лука 22:22, Лука 23:33
+ 2:24 Лука 24:5-6, Рим. 8:11
+ 2:25 Орэд ЛъапӀэхэр 15:8-11

+ 2:27 Орэд ЛъапӀэхэр 29:4, Орэд ЛъапӀэхэр 48:16, Орэд ЛъапӀэхэр 85:13,

+ 2:28 Маттэ 7:14, Орэд ЛъапӀэхэр 15:8-11, Апостол. 13:35

+ 2:29 1ПА 2:10, Апостол. 13:36

+ 2:30 2СА 23:2, 2СА 7:12-16, Орэд ЛъапӀэхэр 131:11

+ 2:31 Орэд ЛъапӀэхэр 15:10

+ 2:33 Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Марк 16:19, Апостол. 7:55-56, Рим. 8:34, Евр. 1:3

+ 2:34 Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Лука 20:42-43

+ 2:37 Лука 3:10, Апостол. 16:30

+ 2:38 Марк 1:4, Апостол. 10:48, Лука 11:13, Апостол. 8:15

+ 2:39 Ефес 2:13
+ 2:44 Апостол. 4:32-37
+ 3:2 Апостол. 14:8
+ 3:6 2 Кор. 6:10

+ 3:7 Марк 1:31, Марк 5:41, Марк 9:27, Апостол. 9:41

+ 3:8 Апостол. 14:10

+ 3:11 Иуан 10:23, Апостол. 5:12

+ 3:13 МысырикӀыжь 3:6, Иуан 8:54, Иуан 17:1, 2 Пет. 1:17, Лука 23:14, Иуан 19:12

+ 3:14 Лука 23:18
+ 3:17 Апостол. 13:27, 1 Тим. 1:13
+ 3:21 Лука 1:69-70, Рим. 1:2

+ 3:22 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15-16, Маттэ 17:5, Апостол. 7:37

+ 3:23 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:19
+ 3:24 1СА 3:19-20
+ 3:25 УблапӀэ 22:18, УблапӀэ 26:4
+ 4:1 Маттэ 22:23, Апостол. 23:8
+ 4:3 Лука 21:12
+ 4:6 Маттэ 26:3, Лука 3:2, Иуан 18:13
+ 4:7 Лука 20:2

+ 4:8 Марк 13:11, Апостол. 6:10, Апостол. 13:9

+ 4:9 Апостол. 3:6-8

+ 4:11 Орэд ЛъапӀэхэр 117:22, Лука 20:17, 1 Пет. 2:7

+ 4:12 Маттэ 1:21
+ 4:14 Апостол. 3:11
+ 4:19 Апостол. 5:29
+ 4:21 Лука 20:6, Лука 22:2, Апостол. 5:26
+ 4:24 МысырикӀыжь 20:11
+ 4:26 Орэд ЛъапӀэхэр 2:1-2
+ 4:27 Лука 23:1, Лука 23:11, Апостол. 3:13
+ 4:29 Ефес 6:19
+ 4:31 Апостол. 2:4, Апостол. 13:52
+ 4:32 Апостол. 2:44
+ 4:34 2 Кор. 8:14

+ 4:36 Апостол. 9:27, Апостол. 13:2, Апостол. 15:36, Гал. 2:9

+ 5:4 ДжакӀо 5:4-5
+ 5:12 Марк 16:20, Иуан 10:23, Апостол. 3:11
+ 5:15 Марк 6:55, Апостол. 19:11-12

+ 5:17 Апостол. 4:1, Апостол. 23:8, Марк 15:10, Апостол. 13:45

+ 5:18 Лука 21:12, Апостол. 4:3
+ 5:19 Апостол. 12:7-10, Апостол. 16:26
+ 5:26 Лука 20:6, Лука 22:2, Апостол. 4:21
+ 5:27 Маттэ 10:17, Маттэ 26:59
+ 5:28 Апостол. 4:17-18, Маттэ 27:25
+ 5:29 Апостол. 4:19
+ 5:32 Лука 24:48, Иуан 15:26
+ 5:33 Апостол. 7:54
+ 5:34 Апостол. 22:3,
+ 5:37 Лука 2:2

+ 5:41 Маттэ 5:12, 1 Пет. 4:13-14, 2 Кор. 12:10

+ 6:1 Апостол. 9:29

+ 6:3 1 Тим. 3:8

+ 6:5 Апостол. 8:5, Апостол. 21:8, Апостол. 2:11, Апостол. 13:43

+ 6:6 1 Тим. 4:14, 1 Тим. 5:22, 2 Тим. 1:6
+ 6:7 Апостол. 12:24, Апостол. 19:20
+ 6:10 Апостол. 4:8, Лука 21:15
+ 6:11 1ПА 21:10, Маттэ 26:59
+ 6:13 Апостол. 21:28
+ 6:14 Маттэ 26:61, Иуан 2:19-22, Маттэ 5:17
+ 7:2 УблапӀэ 11:31, УблапӀэ 12:4
+ 7:3 УблапӀэ 12:1
+ 7:4 УблапӀэ 11:32

+ 7:5 УблапӀэ 15:3, УблапӀэ 18:10, УблапӀэ 12:7, УблапӀэ 13:15, УблапӀэ 15:18

+ 7:6 УблапӀэ 15:13, МысырикӀыжь 12:40

+ 7:7 УблапӀэ 15:14, МысырикӀыжь 3:12

+ 7:8 УблапӀэ 17:9-14, УблапӀэ 21:2-4, УблапӀэ 25:26, УблапӀэ 29:31-35, УблапӀэ 30:5-24

+ 7:9 УблапӀэ 37:11, УблапӀэ 37:28, УблапӀэ 39:2

+ 7:10 УблапӀэ 41:37-43
+ 7:12 УблапӀэ 42:1-5
+ 7:13 УблапӀэ 43:1-15, УблапӀэ 45:1-4
+ 7:14 УблапӀэ 45:9-10, УблапӀэ 46:27

+ 7:15 УблапӀэ 46:5, УблапӀэ 46:28, УблапӀэ 49:33, МысырикӀыжь 1:6

+ 7:16 УблапӀэ 50:25,
+ 7:17 МысырикӀыжь 1:7, МысырикӀыжь 1:12
+ 7:18 МысырикӀыжь 1:8
+ 7:19 МысырикӀыжь 1:10-11, МысырикӀыжь 1:16
+ 7:20 МысырикӀыжь 2:2-3, Евр. 11:23
+ 7:21 МысырикӀыжь 2:3-10
+ 7:24 МысырикӀыжь 2:11-12
+ 7:28 МысырикӀыжь 2:13-14

+ 7:29 МысырикӀыжь 2:15, МысырикӀыжь 2:22, МысырикӀыжь 18:3-5

+ 7:30 МысырикӀыжь 3:2
+ 7:32 МысырикӀыжь 3:6
+ 7:34 МысырикӀыжь 3:5, МысырикӀыжь 3:8-10
+ 7:35 МысырикӀыжь 2:14

+ 7:36 МысырикӀыжь 14:27-31, Хэбзэ тхыжьыгъэр 1:3, Хэбзэ тхыжьыгъэр 8:2

+ 7:37 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, Апостол. 3:22

+ 7:38 МысырикӀыжь 19:3, Хэбзэ тхыжьыгъэр 5:27

+ 7:39 МысырикӀыжь 16:3,
+ 7:40 МысырикӀыжь 32:1, МысырикӀыжь 32:23
+ 7:41 МысырикӀыжь 32:4-6,

+ 7:42 Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:19, Орэд ЛъапӀэхэр 80:13

+ 7:43 1ПА 11:5-7, 2ПА 23:13,

+ 7:44 МысырикӀыжь 38:21, Ӏоф. 15:5, МысырикӀыжь 25:40

+ 7:46 Орэд ЛъапӀэхэр 88:20-21, 2СА 7:1-2, 1ПА 8:17

+ 7:47 1ПА 6

+ 7:48 1ПА 8:27, Апостол. 17:24

+ 7:51 МысырикӀыжь 32:9, Хэбзэ тхыжьыгъэр 10:16, Хэбзэ тхыжьыгъэр 10:16,

+ 7:52 1ПА 18:4, Маттэ 23:37

+ 7:53 Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:2, Гал. 3:19, Евр. 2:2

+ 7:54 Апостол. 5:33

+ 7:55 МысырикӀыжь 24:16, Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Марк 16:19

+ 7:56 Марк 1:10, Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Дан 7:13, Марк 16:19, Апостол. 7:56, Евр. 1:3

+ 7:58 1ПА 21:13, Апостол. 8:1, Апостол. 22:20

+ 7:59 Орэд ЛъапӀэхэр 30:6, Лука 23:46
+ 7:60 Лука 22:41, Лука 23:34
+ 8:1 Апостол. 22:20, Иуан 16:2, Маттэ 10:23
+ 8:3 Гал. 1:13, 1 Кор. 15:9, Фил. 3:6
+ 8:4 Марк 4:14, Апостол. 11:19
+ 8:5 Апостол. 6:5, Апостол. 21:8
+ 8:7 Лука 4:35, Марк 16:17-18

+ 8:13 Маттэ 28:19, Апостол. 16:33, Апостол. 18:8

+ 8:14 Апостол. 1:8

+ 8:15 Апостол. 2:38

+ 8:16 Маттэ 28:19, Апостол. 19:5, Апостол. 10:44, Апостол. 11:15

+ 8:17 Апостол. 9:17, Апостол. 19:6
+ 8:22 Дан 4:24, 2 Тим. 2:25
+ 8:24 МысырикӀыжь 8:8
+ 8:25 Иуан 4:39

+ 8:26 Апостол. 5:19, Апостол. 10:4, Апостол. 11:13, Апостол. 12:7, Апостол. 27:23

+ 8:29 Апостол. 10:19
+ 8:31 Рим. 10:14
+ 8:35 Лука 24:27
+ 8:39 2ПА 2:16,
+ 9:1 Апостол. 8:3, Иуан 16:2
+ 9:3 Апостол. 22:6-11, Апостол. 26:12-18
+ 9:7 Дан 10:7
+ 9:10 Апостол. 22:12, УблапӀэ 22:1
+ 9:11 Апостол. 21:39, Апостол. 22:3
+ 9:15 Рим. 1:5, Гал. 1:15-16, 1 Тим. 2:7,
+ 9:16 Апостол. 20:23, 1 Фесс. 3:3
+ 9:17 Апостол. 8:17, Апостол. 19:6
+ 9:19 Гал. 1:17
+ 9:21 Гал. 1:13, Гал. 1:23
+ 9:22 1 Тим. 1:12, Апостол. 18:28
+ 9:23 Апостол. 20:3, Апостол. 23:30
+ 9:25 1СА 19:12, 2 Кор. 11:32-33

+ 9:27 Апостол. 4:36, Апостол. 13:2, Апостол. 15:36, Гал. 2:9, 1 Кор. 9:6, Гал. 1:18-19

+ 9:29 Апостол. 6:1
+ 9:30 Апостол. 11:25
+ 9:34 Апостол. 3:6
+ 9:36 Иуан 13:14, 1 Тим. 2:10, 1 Тим. 5:10
+ 9:40 Маттэ 9:25, Апостол. 28:8, Якъуб 5:16

+ 9:41 Марк 1:31, Марк 5:41, Марк 9:27, Апостол. 3:7

+ 10:2 Маттэ 8:10, Лука 7:4-5
+ 10:3 Апостол. 3:1
+ 10:4 Апостол. 8:26, Ӏоф. 8:4
+ 10:6 Апостол. 9:43
+ 10:9 Апостол. 11:5-14
+ 10:14 Хэбзэ тхыжьыгъэр 14:3,

+ 10:15 Марк 7:15-16, Рим. 14:14, 1 Тим. 4:4, Тит 1:15

+ 10:19 Апостол. 8:29
+ 10:22 Лука 7:4-5
+ 10:25 Дан 2:46, Апостол. 16:29
+ 10:26 Ӏоф. 19:10, Ӏоф. 22:8-9
+ 10:28 Иуан 4:9, Иуан 18:28

+ 10:34 Хэбзэ тхыжьыгъэр 10:17, Рим. 2:11, Рим. 10:12

+ 10:35 Рим. 10:12

+ 10:37 Марк 1:14

+ 10:38 Маттэ 3:16, Иуан 1:32-33, Маттэ 4:24, Лука 13:16

+ 10:42 Иуан 5:22, Апостол. 17:31, 1 Пет. 4:5, 2 Тим. 4:1

+ 10:43 Лука 24:27, Рим. 3:21
+ 10:46 Марк 16:17, 1 Кор. 12:10
+ 10:47 Апостол. 2:4
+ 10:48 Апостол. 2:38
+ 11:2 Апостол. 15:1, Гал. 2:12
+ 11:3 Лука 15:2, Гал. 2:12
+ 11:5 Апостол. 10:9-32
+ 11:9 Марк 7:19, Апостол. 10:15
+ 11:12 Апостол. 15:9
+ 11:13 Апостол. 8:26
+ 11:15 Апостол. 10:44
+ 11:16 Апостол. 1:5
+ 11:17 Апостол. 2:38
+ 11:19 Апостол. 8:1

+ 11:22 Апостол. 4:36, Апостол. 9:27, Апостол. 13:1

+ 11:24 Апостол. 6:5
+ 11:25 Апостол. 9:30
+ 11:27 Апостол. 13:1, Апостол. 15:32

+ 11:28 Апостол. 21:10, Маттэ 24:7, Апостол. 18:2

+ 12:2 Лука 5:10, Марк 10:39
+ 12:3 МысырикӀыжь 12:15
+ 12:4 Лука 22:33
+ 12:5 2 Кор. 1:11, Ефес 6:18
+ 12:7 Апостол. 8:26, Апостол. 16:26
+ 12:10 Апостол. 5:19, Апостол. 16:26

+ 12:11 Орэд ЛъапӀэхэр 33:7, Орэд ЛъапӀэхэр 90:11, 2 Кор. 1:10

+ 12:12 Апостол. 13:5, Апостол. 15:37, 1 Пет. 5:13, Кол. 4:10, 2 Тим. 4:11, Филимон 1:24

+ 12:15 Маттэ 18:10-11, Евр. 1:14

+ 12:17 Апостол. 15:13, Апостол. 21:18, Якъуб 1:1, Гал. 1:19, Гал. 2:9

+ 12:23 Дан 5:23, Ӏоф. 16:9, 2СА 24:16, 2ПА 19:35

+ 12:24 Апостол. 6:7, Апостол. 19:20

+ 12:25 Апостол. 11:29-30, Апостол. 12:12

+ 13:1 Апостол. 11:27, Апостол. 4:36, Апостол. 11:22, Лука 3:1

+ 13:2 Лука 2:37, Рим. 1:1, Гал. 1:15

+ 13:5 Апостол. 12:12, Апостол. 15:37, Кол. 4:10

+ 13:6 Маттэ 7:15
+ 13:9 Апостол. 4:8, Апостол. 6:10
+ 13:13 Апостол. 15:38
+ 13:15 Лука 8:41, Апостол. 18:8
+ 13:17 МысырикӀыжь 1:7, МысырикӀыжь 12:51

+ 13:18 МысырикӀыжь 16:35, Орэд ЛъапӀэхэр 94:10, Хэбзэ тхыжьыгъэр 9:7

+ 13:19 Хэбзэ тхыжьыгъэр 7:1, 1СА 12:11

+ 13:21 1СА 8:5, 1СА 9:1, 1СА 10:1, 1СА 13:1

+ 13:22 1СА 15:23, 1СА 13:14, Орэд ЛъапӀэхэр 88:20-21,

+ 13:24 Лука 3:3
+ 13:25 Лука 3:16, Иуан 1:20, Иуан 1:27
+ 13:27 Апостол. 3:17, Лука 24:26-27
+ 13:28 Лука 23:23
+ 13:29 Лука 23:53
+ 13:30 Лука 24:6
+ 13:31 Апостол. 1:3, Лука 24:48

+ 13:32 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7, Евр. 1:5, Евр. 5:5

+ 13:34 Рим. 6:9,
+ 13:35 Орэд ЛъапӀэхэр 15:10, Апостол. 2:27
+ 13:36 1ПА 2:10, Апостол. 2:29
+ 13:38 Маттэ 1:21, 1 Иуан 2:12

+ 13:39 Рим. 3:20, Гал. 2:16, Гал. 3:11, Рим. 3:28

+ 13:43 Апостол. 2:11, Апостол. 6:5

+ 13:45 Апостол. 5:17

+ 13:46 Апостол. 4:30, Ефес 6:19, Маттэ 10:11, Маттэ 22:8, Ӏоф. 3:4, Марк 12:9, Апостол. 18:6

+ 13:47 Апостол. 26:23
+ 13:50 1 Фесс. 2:15
+ 13:51 Маттэ 10:14, Марк 6:11, Лука 9:5
+ 13:52 Апостол. 2:4, Апостол. 4:31
+ 14:1 Апостол. 13:5
+ 14:3 Апостол. 4:30, Ефес 6:19
+ 14:4 Маттэ 10:34, Лука 12:51
+ 14:6 Маттэ 10:23
+ 14:8 Апостол. 3:2
+ 14:9 Маттэ 9:2
+ 14:10 Апостол. 3:8
+ 14:11 Апостол. 28:6
+ 14:13 Дан 2:46
+ 14:14 Марк 14:63
+ 14:15 МысырикӀыжь 20:11, 1 Фесс. 1:9
+ 14:17 Маттэ 5:45, Орэд ЛъапӀэхэр 103:15
+ 14:19 2 Кор. 11:25

+ 14:22 Кол. 1:23, Иуан 15:20, 1 Пет. 2:21, 1 Пет. 5:9, 1 Фесс. 3:3, 2 Тим. 3:12

+ 14:23 Апостол. 13:2, Апостол. 20:32
+ 14:26 Апостол. 13:3
+ 15:2 Гал. 5:2
+ 15:7 Апостол. 10:20

+ 15:8 1ПА 8:39, Апостол. 1:24, Апостол. 10:44, Апостол. 10:47

+ 15:9 Апостол. 11:12, Орэд ЛъапӀэхэр 50:12
+ 15:10 Гал. 5:1
+ 15:11 Ефес 2:8, Тит 2:11, Тит 3:7

+ 15:13 Апостол. 12:17, Якъуб 1:1, Гал. 1:19, Гал. 2:9

+ 15:20 Дан 1:8, 1 Кор. 8:1, 1 Кор. 10:19-20, Ӏоф. 2:14, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:23-24

+ 15:22 1 Пет. 5:12, 2 Кор. 1:19, 2 Фесс. 1:1
+ 15:24 Гал. 1:7, Гал. 5:10
+ 15:28 Апостол. 15:20
+ 15:32 Апостол. 11:27
+ 15:35 Апостол. 13:1

+ 15:37 Апостол. 12:12, Апостол. 13:5, Кол. 4:10

+ 15:38 Апостол. 13:13

+ 15:40 Апостол. 15:32

+ 16:1 Рим. 16:21, 1 Кор. 4:17, Фил. 2:19, Кол. 1:1, 1 Фесс. 3:2, 2 Фесс. 1:1, 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

+ 16:3 1 Кор. 9:20, Гал. 2:3
+ 16:4 Апостол. 15:28-29
+ 16:5 Апостол. 6:7
+ 16:6 Апостол. 18:23
+ 16:7 Фил. 1:19

+ 16:8 Апостол. 20:5, 2 Кор. 2:12, 2 Тим. 4:13

+ 16:12 Фил. 1:1
+ 16:14 Лука 24:45
+ 16:15 Апостол. 11:14, Апостол. 16:33-34
+ 16:17 Дан 3:26
+ 16:18 Марк 9:38
+ 16:21 Эстэр 3:8
+ 16:22 2 Кор. 6:4-5, 2 Кор. 11:23-25
+ 16:24 1 Фесс. 2:2

+ 16:25 Орэд ЛъапӀэхэр 41:9, Орэд ЛъапӀэхэр 118:62

+ 16:26 Апостол. 4:31, Апостол. 5:19, Апостол. 12:7, Апостол. 12:10

+ 16:27 1ПА 20:39, Апостол. 12:19
+ 16:29 Дан 2:46, Апостол. 10:25
+ 16:30 Лука 3:10, Апостол. 2:37
+ 16:31 Марк 16:16, Рим. 10:9
+ 16:33 Апостол. 11:14, Апостол. 16:15
+ 16:34 Иуан 4:53, Апостол. 18:8
+ 16:37 Апостол. 22:25
+ 16:39 Маттэ 8:34
+ 16:40 Апостол. 16:14
+ 17:1 Фил. 4:16
+ 17:2 Апостол. 13:5, Апостол. 14:1
+ 17:3 Лука 24:26-27
+ 17:5 1 Фесс. 2:14-16
+ 17:7 Лука 23:2
+ 17:16 2 Пет. 2:8
+ 17:19 Марк 1:27
+ 17:24 Маттэ 11:25, 1ПА 8:27, Апостол. 7:48
+ 17:25 Орэд ЛъапӀэхэр 49:8-12, УблапӀэ 2:7,
+ 17:26 УблапӀэ 3:20, Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:8
+ 17:30 1 Пет. 1:14, Рим. 3:25-26, Ефес 4:18

+ 17:31 Маттэ 12:36, Иуан 5:22, Апостол. 10:42, 1 Пет. 4:5

+ 18:2 Рим. 16:3, 1 Кор. 16:19, 2 Тим. 4:19, Апостол. 11:28

+ 18:4 Апостол. 13:5
+ 18:5 1 Фесс. 3:6
+ 18:6 Апостол. 13:46

+ 18:8 Лука 8:41, Апостол. 13:15, 1 Кор. 1:14, Иуан 4:53, Апостол. 16:34

+ 18:15 Апостол. 23:29
+ 18:18 Апостол. 18:2, Рим. 16:1,
+ 18:19 Апостол. 19:1, Апостол. 20:16
+ 18:21 Якъуб 4:15
+ 18:23 Апостол. 16:6

+ 18:24 Апостол. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 16:12, Тит 3:13

+ 18:25 Лука 3:3, Апостол. 19:3
+ 18:26 Апостол. 4:30, Ефес 6:19
+ 18:27 1 Кор. 16:3, 2 Кор. 3:1
+ 18:28 Апостол. 9:22
+ 19:1 Апостол. 18:21
+ 19:3 Апостол. 18:25
+ 19:4 Лука 3:3, Иуан 1:7
+ 19:5 Маттэ 28:19, Апостол. 8:16

+ 19:6 Апостол. 8:17, Апостол. 9:17, Апостол. 10:46

+ 19:8 Апостол. 4:30, Ефес 6:19
+ 19:12 Апостол. 5:15
+ 19:13 Маттэ 12:27, Марк 9:38, Лука 9:49
+ 19:15 Лука 4:34, Якъуб 2:19
+ 19:18 Марк 1:5, Якъуб 5:16
+ 19:20 Апостол. 6:7, Апостол. 12:24

+ 19:21 Рим. 15:26, 1 Кор. 16:5, Рим. 15:23-24

+ 19:22 Апостол. 16:1

+ 19:29 Апостол. 19:29, Кол. 4:10, Филимон 1:24

+ 20:1 Апостол. 19:21

+ 20:3 Апостол. 9:23, Апостол. 23:30

+ 20:4 Апостол. 19:29, Ефес 6:21, Кол. 4:7, 2 Тим. 4:12, 2 Тим. 4:20, Тит 3:12

+ 20:5 Апостол. 16:8
+ 20:6 МысырикӀыжь 12:15, Апостол. 12:3
+ 20:7 1 Кор. 16:2, Ӏоф. 1:10
+ 20:9 2ПА 1:2
+ 20:10 1ПА 17:21, 2ПА 4:34

+ 20:16 МысырикӀыжь 23:16, МысырикӀыжь 34:22, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:9, Апостол. 2:1

+ 20:18 Апостол. 18:19, 1 Фесс. 1:5
+ 20:23 Апостол. 9:16, Апостол. 21:33
+ 20:24 2 Тим. 4:7
+ 20:26 Хэбзэ тхыжьыгъэр 8:19

+ 20:28 Иуан 21:16-17, 1 Пет. 5:2, 1 Пет. 1:18-19

+ 20:29 Маттэ 7:15, Иуан 10:12
+ 20:30 2 Пет. 2:1, 2 Кор. 11:13, 1 Тим. 4:1
+ 20:31 Марк 14:38
+ 20:32 Апостол. 14:23, 1 Пет. 1:4
+ 20:33 1СА 12:3, 2 Кор. 7:2
+ 20:34 Апостол. 18:3
+ 20:35 Маттэ 10:8
+ 20:36 Апостол. 21:5
+ 21:4 Апостол. 20:23
+ 21:5 Апостол. 20:36
+ 21:8 Апостол. 6:5, Апостол. 8:5
+ 21:9 2ПА 22:14, Лука 2:36, Апостол. 2:17-18
+ 21:10 Апостол. 11:28
+ 21:11 1ПА 11:30,
+ 21:12 Маттэ 16:21-23
+ 21:13 Апостол. 20:24, Фил. 2:17
+ 21:18 Апостол. 12:17, Якъуб 1:1
+ 21:20 Рим. 10:2
+ 21:21 Рим. 2:28-29, 1 Кор. 7:19
+ 21:24 Апостол. 18:18
+ 21:25 Апостол. 15:29
+ 21:28 Апостол. 6:13,
+ 21:29 Апостол. 20:4
+ 21:33 Апостол. 20:23, Апостол. 21:11
+ 21:34 Апостол. 19:32
+ 21:39 Апостол. 9:11, Апостол. 22:3

+ 22:3 Апостол. 9:11, Апостол. 21:39, Апостол. 5:34, Фил. 3:6

+ 22:4 Апостол. 8:3
+ 22:5 Апостол. 9:1-2
+ 22:6 Апостол. 9:3-6, Апостол. 26:12-18
+ 22:12 Апостол. 9:17
+ 22:15 Апостол. 9:15
+ 22:16 Апостол. 9:18
+ 22:17 Апостол. 9:26
+ 22:20 Апостол. 7:58
+ 22:25 Апостол. 16:37

+ 23:1 1 Кор. 4:4, 2 Кор. 1:12, 2 Тим. 1:3, Евр. 13:18

+ 23:2 Апостол. 24:1, 1ПА 12:24
+ 23:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 25:1-2
+ 23:4 Иуан 18:22
+ 23:5 МысырикӀыжь 22:28
+ 23:6 Апостол. 4:1, Фил. 3:5, 1 Кор. 15:13
+ 23:8 Маттэ 22:23, Лука 20:27
+ 23:9 Иуан 12:29
+ 23:11 Апостол. 27:23
+ 23:24 Апостол. 24:3, Апостол. 25:14
+ 23:27 Апостол. 21:32-33, Апостол. 22:27
+ 23:28 Апостол. 22:30
+ 23:29 Апостол. 18:15
+ 23:30 Апостол. 9:23, Апостол. 20:3
+ 23:34 Апостол. 21:39
+ 24:1 Апостол. 23:2
+ 24:5 Лука 23:2
+ 24:6 Апостол. 21:27-29
+ 24:15 Дан 12:2, Ӏоф. 20:6, Ӏоф. 20:13
+ 24:16 Апостол. 23:1, Евр. 13:18
+ 24:17 Рим. 15:25-28, 1 Кор. 16:1, Гал. 2:10
+ 24:18 Апостол. 21:26
+ 24:21 Апостол. 23:6
+ 24:25 Апостол. 17:32
+ 25:3 Апостол. 23:12
+ 25:10 Рим. 13:1
+ 25:12 Апостол. 23:11
+ 25:19 Апостол. 18:15, Апостол. 23:29
+ 25:24 Апостол. 22:22
+ 25:25 Лука 23:14, Апостол. 23:29

+ 26:1 Орэд ЛъапӀэхэр 118:46, Маттэ 10:18, Апостол. 9:15

+ 26:4 Гал. 1:13
+ 26:5 Апостол. 23:6, Фил. 3:5
+ 26:7 Маттэ 19:28, Якъуб 1:1
+ 26:8 1 Кор. 5:12
+ 26:9 Иуан 16:2, 1 Тим. 1:13
+ 26:10 Апостол. 8:3
+ 26:11 Апостол. 9:1
+ 26:12 Апостол. 9:3-6, Апостол. 22:6-11
+ 26:18 Евр. 2:14-15
+ 26:20 Апостол. 9:20
+ 26:21 Апостол. 21:27, Апостол. 21:30

+ 26:23 1 Кор. 15:20, Кол. 1:18, Ӏоф. 1:5, Апостол. 13:47

+ 26:29 Апостол. 21:33
+ 26:31 Апостол. 23:29
+ 26:32 Апостол. 25:12
+ 27:1 Апостол. 25:12
+ 27:2 Апостол. 19:29
+ 27:6 Апостол. 28:11
+ 27:14 Марк 4:37
+ 27:18 Юныс 1:5
+ 27:23 Апостол. 8:26
+ 27:24 Апостол. 23:11
+ 27:26 Апостол. 28:1

+ 27:34 1СА 14:45, 2СА 14:11, 1ПА 1:52, Лука 21:18

+ 27:35 Маттэ 15:36

+ 27:43 Апостол. 27:3

+ 28:5 Орэд ЛъапӀэхэр 90:13, Марк 16:18, Лука 10:19

+ 28:6 Апостол. 14:11
+ 28:8 Апостол. 9:40, Якъуб 5:16
+ 28:11 Апостол. 27:6
+ 28:18 Апостол. 23:29, Апостол. 26:31-32
+ 28:23 Лука 24:27
+ 28:25 Маттэ 15:7
+ 28:27 Маттэ 13:15, Марк 4:12, Иуан 12:40
+ 28:28 Лука 3:6
+ 28:31 Апостол. 4:29, Ефес 6:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=ADG

Table of Contents

- КъэбарышӀур: Апостолхэм ашӀэгъэ Ӏофхэр

- Апостолхэм ашӀэгъэ Ӏофхэр

- АПЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀОЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ЗЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ТӀУНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ЩЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ПЛӀЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ТФЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ХЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ БЛЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ИНЭРЭШЪХЬ